Categorieën

Archief voor geschiedenis

Terug in de Lomanstraat

Lomanstraat Amsterdam (foto: Nard Loonen) Ik kwam laatst langs de Lomanstraat; ik dacht: wat is hij smal geworden, haast dichtgegroeid, en met een orde die hem misstaat. Maar nee, ik kon me niet vergissen. Hier had jij niets meer mee van doen: hij moest wel zo versmallen, toen hij jou ging missen. Het huis ben […]

Lees de rest

Een eilandbewoner in Spanje

‘En nog lang luisterde hij zo, eenzaam in het stenen Toledo, temidden van een zee van geluiden. Misschien was dit het moment, en hij de man voor zulke waarheden, die nooit te vinden zijn op het vasteland der menselijke betrekkingen, doch enkel op de verst vooruitgeschoven posten daarbuiten, op de laatste eilanden. En eilandbewoner zou […]

Lees de rest

Dwarsliggers door de eeuwen heen

De Heilige Geest was het die de Manicheeërs in vervoering bracht. Hij deed de Gnostici verlangen naar de goddelijke vonk in zich zelf. Hij deed de Katharen uitzwermen in de bergen en heuvels rond Agen, Albi en de Carcassonne. De Heilige Geest brak de De Vinci Code. Hij bezegelt niet, hij verbreekt elke belofte. Als […]

Lees de rest

Met een kaal intellect in een kale wereld

‘De moderne intellectueel staat met een kaal intellect in een kale wereld en hij zal daar moeten blijven zonder te capituleren, maar ook zonder van de nood een deugd te maken. Hij staat tussen twee vuren en hij zal het in deze situatie moeten uithouden. Uithouden – dat is onze laatste voorlopige moraal. De deugd […]

Lees de rest

Het immer afwezige heden

Niet voor niets hadden veel nieuwe kunstbewegingen rond 1960 een naam die direct aan het begrip tijd gerelateerd was: Nu, Fluxus of anders wel een naam die refereerde aan het begrip leegte: Nul, Zero, Niets… Er waaide in die tijd een nieuwe wind door Europa en ook de kunst werd bevangen door een nieuw élan. […]

Lees de rest

Vrijheid in moeilijke tijden

Kristallnacht, the day after, Berlijn 10 november 1938 ‘Everything can be taken from a man but one thing: the last of human freedoms – to choose one’s attitude in any given set of circumstances, to choose one’s own way.’ Viktor F. Frankl Eergisteren werd op meerdere plaatsen in Europa de Kristallnacht herdacht. Tijdens een herdenking in […]

Lees de rest

De morele verblinding in Hitler-Duitsland

Richard Oelze, Die Erwartung, 1936 ‘Volgens een uitspraak van Baudelaire is het de truc van de duivel om ons wijs te maken dat hij niet bestaat. Dat dateert dan uit de zo beschaafde burgerlijke 19de eeuw. In de vorige eeuw werd het zijn tactiek als grote emancipator van de massa op te treden en Onze […]

Lees de rest

De blinde vlek voor de Antichrist

De mythe van de Antichrist is al tweeduizend jaar oud. De Antichrist zou de schuld zijn geweest zijn van de val van Rome. Hij stak de kop op in de ondergangsstemmingen bij het naderen van de eerste millenniumwisseling. Op het einde van de middeleeuwen was hij er weer in de tijd van de Reformatie. Luther […]

Lees de rest

Muiterij op het seminarie

Grootseminarie van Rijsenburg (afgebroken in 1984) De trouwe lezers van dit weblog zullen in deze komkommertijd zo af en toe teksten tegenkomen die ik jaren geleden al eens eerder publiceerde. Omdat ik mij eventjes met andere dingen bezighoud, is dit een onvermijdelijke noodgreep. De meeste van deze teksten heb ik overigens wel bewerkt of geactualiseerd. […]

Lees de rest

Het jaar van de sleutel en het kruis

Bij een bepaalde stand van de zon verschijnt op de Fersehturm in het voormalige Oost-Berlijn een kruis. De toren, die in 1969 werd gebouwd, was bedoeld als een pronkstuk van het communistisch systeem, een monument voor de toekomst, dat tot ver in West-Berlijn zichtbaar zou zijn. Het kruis van licht verscheen dan ook als een […]

Lees de rest

Er is meer tussen hemel en aarde

Het is wonderlijk dat Johan Huizinga in zijn beroemde boek Herfsttij der Middeleeuwen (1919) geen expliciete aandacht heeft besteed aan het fenomeen van de hekserij dat juist in de vijftiende eeuw de kop opsteekt. Zelfs de figuur van Jeanne d’Arc, die in 1431 na een uitvoerig proces in Rouen als een heks werd verbrand, komt […]

Lees de rest

Oorsprong van het christelijk modernisme

‘
En zoals ware wetenschap uit de verschijnselen opklimt tot de 
in hen wonende orde, om met de kennis van die orde gewapend, 
edeler dieren, edeler bloemen, edeler vruchten te kweken, die 
uitsteken boven hetgeen de natuur vanzelf voortbrengt, zo ook 
is het de roeping van de kunst, om niet alleen het zichtbare en 
hoorbare waar […]

Lees de rest

Het verboden rookgenot

In 1958 zag ik bij ons thuis Toon Hermans op tv met zijn onemanshow. Daarin zat zijn beroemde act over Ajax-Elinkwijk. Het toeval wil dat ik kort daarvoor in het oude Ajaxstadion in De Meer een wedstrijd van Ajax tegen Elinkwijk had gezien. Hoe kon het ook anders? Ik was toen elf jaar, en woonde […]

Lees de rest

De mythe van Atlantis

Wie in Venetië denkt in een rechte lijn te lopen, moet vaak tot zijn schrik ontdekken, dat hij in cirkels verstrikt is geraakt. Ooit heeft het mij dagen gekost om de begrijpen, dat je het Canal Grande twee keer over kunt steken en toch aan de overkant kan zijn beland. De kronkelige stegen, het geluid […]

Lees de rest

Ik verlang naar het carnaval

Ooit ben ik naar het carnaval geweest, verkleed als schroevendraaier. Het was een indringende ervaring. Sindsdien weet ik wat ‘schroeven draaien’ is. Soms verslijt de kop van een schroef en dan kan het moeilijk zijn om de schroef los te draaien, omdat de schroevendraaier er geen grip op heeft. De meeste schroeven zijn zo gevormd […]

Lees de rest

De regio als navel van Europa

‘Het nieuwe erin echter is dat dóór 
het alledaagse leven van de Brabantse dorpelingen heen een meer fantastisch ele
ment komt spelen, en dit geeft deze boeken een cachet waarin werkelijke menschen 
zich gemakkelijk vergrooten tot zinnebeeldige helden en waarin werkelijke dingen 
zich gemakkelijk onderwerpen aan tooverachtige verhoudingen.’ Aldus schreef Anton van Duinkerken over de romans […]

Lees de rest