Categorieën

Archief voor geschiedenis

Geweld en de grote verandering

‘De grootste betekenis van Cuba bijvoorbeeld bestaat er 
momenteel in dat het een beeld van hoop is voor de Latijns-
Amerikaanse volken en een blik gunt op een mogelijke, open 
toekomst. Wat kan de kerk hiertegenover stellen? Moeten we zeg
gen, dat we hier maar met een ‘menselijke’ hoop te maken 
hebben, moeten we met Moltmann zeggen […]

Lees de rest

Twee uitersten die elkaar raken

Mohammed Lahouaiej-Bouhlel, die de aanslag in Nice pleegde waarbij 84 doden vielen, was een eenzelvige, wat labiele jongeman die zo snel radicaliseerde dat zelfs ISIS er geen erg in had. Radicaliseren kan dus zomaar gebeuren. Binnen een week, een dag, een nacht, misschien zelfs binnen een uur. Wie weet in een oogwenk. Vroeger heette zoiets […]

Lees de rest

Niets is veranderlijker dan de mens

De treinen creëerden een massamobiliteit die tegelijk voor een individu een uitzonderlijke manier van reizen was, elke keer opnieuw de vreemdste 
reis uit de geschiedenis. Elke keer een optocht, een theater, tot 1880 bij 
avond met kaarsjes verlicht. Wagens alleen met vrouwen, wagens met man 
nen, allemaal rokers; wegens brandgevaar had elke pijp volgens het […]

Lees de rest

Omzien in verwondering

  Het verhaal gaat dat de Heerenveense pastoor Wibe de Jong, een broer 
van kardinaal Johannes de Jong (1885-1955), halverwege de jaren 1950 
tijdens een catechismusles de vraag moest beantwoorden of Christus 
was verschenen aan paus Pius XII. Een krant had daarover bericht. 
Het was in de nadagen van zijn pausschap, dat liep van 1939-1958. […]

Lees de rest

Een stroom van voortschrijdend inzicht

(foto: Nationaal Archief, fotograaf onbekend) Het is 27 juni 1969. Plaats van handeling: de kapel van het Sint Ignatiuscollege te Amsterdam. Jos Vrijburg, pater jezuïet en leraar godsdienst aan het Ignatiuscollege, trouwt met Anemiek Reymer. Het was voor het eerst dat een katholieke priester in het huwelijk trad zonder de intentie om uit het ambt […]

Lees de rest

Modernisme & retromodernisme

In de laatste twee jaar van mijn tijd op het Ignatiuscollege – ik spreek over het midden van de jaren zestig – kreeg ik Latijn van pater Lorié S.J. Hij gaf ook godsdienstles. Zelf was Lorié zeer geïnteresseerd in het denken van Augustinus. Voor belangstellende leerlingen gaf hij woensdagmiddag na schooltijd een extra uur les. […]

Lees de rest

Katholiek modernisme & the sixties

‘Het aantal gelovigen in Nederland daalt als gevolg van de ontzuiling en kerken lopen in rap tempo leeg, ondanks dappere pogingen greep te krijgen op de moderne tijd. In deze aflevering een Vaticaans concilie , een gereformeerde kerkscheuring in Kampen en een dwarse priester. En omdat niets geloven toch heel kaal is -met dank aan […]

Lees de rest

De jong-katholieken en het modernisme

Hoe is het ooit zo ver kunnen komen en waarom was het juist Nederland waar het progressieve katholicisme in de jaren zestig als eerste ten onder ging? Die vraag wordt vaak gesteld maar zelden beantwoord. Eerlijk gezegd weet ik zelf ook het antwoord op die vraag niet. Tenminste, niet precies. Ik erger me wel eens […]

Lees de rest

Hoe moreel is het christendom?

‘Ik zeg zeer opzettelijk, dat de christelijke godsdienst, zoals ze is georganiseerd in haar kerken, de voornaamste vijand van de morele vooruitgang in de wereld is geweest en nog is. Ik geloof dat godsdienst in de eerste plaatst en in hoofdzaak is gebaseerd op vrees.’ Aldus verklaarde Bertrand Russell in 1927. Ik kwam deze woorden […]

Lees de rest

Vestdijk en de toekomst van de seks

‘Wanneer men afziet van grove uitspattingen en gewoonteprostitutie (tempelprostitutie), waarin deze sacrale promiscuïteit gemakkelijk ontaarden kan, is het immers het beleven van de liefde in gemeenschap, dat hier beslissend is geworden: men maakt elkaar gelukkig, men maakt zoveel mogelijk mensen gelukkig! Vooral rondom de sociaal-religieuze ideologieën, die in hoofdzaak op de gelijkheidsgedachte berusten, moet men […]

Lees de rest

Terug in de Lomanstraat

Lomanstraat Amsterdam (foto: Nard Loonen) Ik kwam laatst langs de Lomanstraat; ik dacht: wat is hij smal geworden, haast dichtgegroeid, en met een orde die hem misstaat. Maar nee, ik kon me niet vergissen. Hier had jij niets meer mee van doen: hij moest wel zo versmallen, toen hij jou ging missen. Het huis ben […]

Lees de rest

Een eilandbewoner in Spanje

‘En nog lang luisterde hij zo, eenzaam in het stenen Toledo, temidden van een zee van geluiden. Misschien was dit het moment, en hij de man voor zulke waarheden, die nooit te vinden zijn op het vasteland der menselijke betrekkingen, doch enkel op de verst vooruitgeschoven posten daarbuiten, op de laatste eilanden. En eilandbewoner zou […]

Lees de rest

Dwarsliggers door de eeuwen heen

De Heilige Geest was het die de Manicheeërs in vervoering bracht. Hij deed de Gnostici verlangen naar de goddelijke vonk in zich zelf. Hij deed de Katharen uitzwermen in de bergen en heuvels rond Agen, Albi en de Carcassonne. De Heilige Geest brak de De Vinci Code. Hij bezegelt niet, hij verbreekt elke belofte. Als […]

Lees de rest

Met een kaal intellect in een kale wereld

‘De moderne intellectueel staat met een kaal intellect in een kale wereld en hij zal daar moeten blijven zonder te capituleren, maar ook zonder van de nood een deugd te maken. Hij staat tussen twee vuren en hij zal het in deze situatie moeten uithouden. Uithouden – dat is onze laatste voorlopige moraal. De deugd […]

Lees de rest

Het immer afwezige heden

Niet voor niets hadden veel nieuwe kunstbewegingen rond 1960 een naam die direct aan het begrip tijd gerelateerd was: Nu, Fluxus of anders wel een naam die refereerde aan het begrip leegte: Nul, Zero, Niets… Er waaide in die tijd een nieuwe wind door Europa en ook de kunst werd bevangen door een nieuw élan. […]

Lees de rest

Vrijheid in moeilijke tijden

Kristallnacht, the day after, Berlijn 10 november 1938 ‘Everything can be taken from a man but one thing: the last of human freedoms – to choose one’s attitude in any given set of circumstances, to choose one’s own way.’ Viktor F. Frankl Eergisteren werd op meerdere plaatsen in Europa de Kristallnacht herdacht. Tijdens een herdenking in […]

Lees de rest