‘Ik vrees dat sociologie, sociale psychologie en grote gebieden van de antropologie slechts de voortzetting van de romankunst zijn met andere middelen. En met weinig gevoel voor esthetiek.’ Zo schreef Arnon Grunberg gisteren in zijn column op de voorpagina van de Volkskrant. De val van de hoogleraar Diederik Stapel roept vragen op over het amateurisme [...]
Zoals wel vaker speelt hier mijn nachtmerrie op: een mis drijf zien en moeten getuigen, en dan per verhoor steeds onherroepelijker de hoofdverdachte worden. Honderden keren heb ik films aangeraden op grond van gedetailleerde beschrijvingen van scènes die er in het geheel niet voorkomen. Ik geef soms les aan aankomende scenarioschrijvers, en -er is één scène, [...]
Als u dit leest ben ik waarschijnlijk al op weg naar Haarlem. Vanavond immers wordt daar het boek Tegen de tijdgeest. Terugzien op een psychose gepresenteerd in Het Dolhuys, het nationaal museum voor psychiatrie (zie boven). De zaal is uitverkocht, zo hoorde ik gisteren. Samen met Egbert Tellegen en Daan Muntjewerf word ik geïnterviewd door [...]
Toen ik zo’n jaar of veertien was fantaseerde wel eens dat ik een oliedruppel was. Ik had ergens gelezen dat moleculaire structuur van olie zodanig was dat één druppel olie zich vrijwel eindeloos op het oppervlak van de zee kon uitspreiden. De moleculen onttakelden zich dan in hele lange ketens die zo een vliesdun olietapijt [...]
‘Volgens de Britse socioloog Nikolas Rose, die ook de kreet ‘verplichte vrijheid’ bedacht, is er een biologische kapitalistische arbeidsmoraal ontstaan. We zijn ons eigen leven, ons lichaam en onze hersenen als een soort onderneming gaan zien. Als een klein bedrijfje. Daarom sporen we elkaar aan om onze hersenen te verbeteren en ons uiterlijk te verfraaien. [...]
Is er sprake van een psychose, dan staan patiënt én behandelaar voor een keuze: onderdrukken of verkennen. De gangbare opvatting in de psychiatrie is dat zo’n excessieve vorm van psychische turbulentie met alle middelen dient te worden bestreden, met name met medicatie. Voor de inhoud van de psychotische ervaring is in de behandeling doorgaans weinig [...]
In angst meen ik een godheid ontmoeten, zonder gelaat, die mij verschroeien moet, en zonder handen, die mij vatten, zonder voeten die ik kan omklemmen; die, niet slecht noch goed, zijn creatuur vernietigt, nu ik hem benader. Zonder onbarmhartig en zo waar, zo weinig vader. M. Vasalis, Uit: De vogel Phoenix ( 1947) In de [...]
Geen enkele psychiater heeft Hitler ooit op de divan gehad, maar dat was ook niet nodig. In opdracht van de Amerikaanse regering deed de psychiater Walter C. Langer in 1943 psychoanalytisch onderzoek naar Hitler. De BBC maakte er een fraaie documentaire over die in vijf afleveringen op YouTube is te zien: Inside the mind of [...]
Hoe zit het eigenlijk met de jeugd van Geert Wilders? Heeft hij soms een trauma opgelopen? Vanwaar die verongelijktheid en die extreme geldingsdrang? Wilders is een Einzelgänger, maar dat niet alleen, hij moet altijd in de contramine. Heeft hij dat niet genoeg kunnen doen in zijn puberteit? Wat had hij voor een vader? Heeft hij [...]
‘De opkomst van een capsulaire beschaving zal ons allen noodgedwongen bange wezens maken die allemaal op verschillende manieren aangegrepen zijn door ‘glokale’ paniek. Dat is mijn pessimisme. Maar juist dit doembeeld dat zich helaas dagelijks meer realiseert, bewijst de noodzaak van het engagement met of tegen welke tijdgeest dan ook’ Aldus Lieven de Cauter in [...]
Victor Lamme is de auteur van het boek De vrije wil bestaat niet (2010). Bij Pauw en Witteman beweerde hij dat mensen met een grote amygdala gevoeliger zijn voor angst, waardoor ze bij verkiezingen op rechtse partijen stemmen. Anders gezegd: Ook Wilders zit in de hersenen. Wij zij onze hersenen, of we dat nu leuk [...]
Dit en oneindig veel meer dingen hielden ons bezig in een grandioos kasteel. Wat er behalve vergaderen kan worden gedaan hield ons savonds bezig dankzij het luuks en ludiek laboratorium, met spreek- en speelgelenheid, één grote happening, een chaoties kommunikatiegedrocht met een aantrekkelijke image. En verder de lezing van Robert Jasper Groot veld over ‘Das Finanzwesen [...]
‘Ik hoop dat Tsering in Tibet-in-India een leefbaar compromis tussen angst en vitaliteit, schuld en spontaniteit, inferioriteit en superioriteit zal vinden. Ik hoop, kortom, dat hij eenvoudig een beetje gelukkig zal worden, dat simpele woord dat hij zo vaak gebruikte wanneer hij vertelde van zijn jeugd. Want ik zal met sympathie blijven denken aan deze [...]
‘De filosoof Plessner heeft in een werk over de verschillende trappen van het organische leven de menselijke levensvorm met die van plant en dier gecontrasteerd als ‘die Positionalität der ex zentrischen Lebensform’. Het is echter de vraag, of men deze excentriciteit mag beschrijven als een bestaande toestand, als een eigenschap. Het is veeleer een menselijke mogelijkheid, [...]
De ervaring van een existentiële crisis en een gevoel van heimwee naar de religie, dat alles verenigde zich kort na de oorlog in een dieptepsychologische en bijna religieuze kunstopvatting. Existentialisme en psychoanalyse bepaalden het denken over kunst en literatuur. Met maken van kunst was een eenzame worsteling met het bestaan. Deze benadering komt onder [...]
Dit is de verzetsgroep die in de maanden maart en april 1945 de Duitse Sicherheitsdienst in Leeuwarden afluisterde. Van links naar rechts op de foto staan Lo van der Werf, Lykle van Dijk, Eelke Koopmans, Fokke Sierksma en Teake Kuipers. De afluisterpost was gevestigd in het pand van een boekhandel in de Nieuwe Oosterstraat [...]