‘In het schooljaar 1960-1961, toen de jongen op Groot-Rolduc verbleef, werd hij drie keer seksueel misbruikt door de collega van Gijsen, schrijft hij in het klaagschrift. Dat gebeurde op de kamer van de priester, aan het einde van de herengang. Het klaagschrift: “Klager walgt letterlijk van het steeds bij hem terugkomende beeld van de omhoog […]
Dit schilderij is van Maurice Utrillo, een gezicht op Montmartre. Ik heb niet zoveel met deze schilder. Zijn werk doet me altijd denken aan al die amateuristische doekjes op schildersezels die je tegenkomt op het Place du Tertre. Utrillo heeft zowat zijn hele leven in Montmartre gewoond. Zijn werk is ermee vergroeid, zodanig zelfs dat […]
Twee mannen uit de omgeving kijken naar een schildering in de grot van Lascaux. Het is september 1946. De oorlog is net een jaar voorbij. Een team van fotografen van het Amerikaanse blad Life is naar het gehucht in de Dordogna afgereisd. Onlangs kwam een reeks unieke, niet eerder gepubliceerde foto’s van deze bijzondere reportage […]
Er zijn twee dingen die je tegenwoordig beslist niet mag zeggen. Ten eerste: dat een uitspraak van iemand gelijk staat aan wat de nazi’s destijds beweerden. Ten tweede: dat de islam geen religie is maar een fascistische ideologie. Onlangs maakte Eurocommissaris Viviane Reding een vergelijking tussen de uitzetting van Roma’s door de Franse president Sarkozy […]
Het werk van Gerard Reve komt in een ander licht te staan, nu het zich verder verwijderd heeft in de tijd. Bovendien stelt ‘het fenomeen Reve’ de literatuurhistoricus voor een specifiek methodisch probleem. Het veranderend theoretisch kader van de literatuurbeschouwing loopt bij Reve parallel met de kern waar het werk zelf over gaat. Het verdwijnen […]
In 1967 heb ik zat een halfjaar in Delft gewoond. Ik studeerde toen bouwkunde aan de TU (toen nog TH) en had een studentenkamer in een oud huis vlak achter het station. De kamer was zo klein, dat de stoel eerst de deur uit moest voordat het opklapbed naar beneden kon. De hospita wist dan […]
Het is zo’n zes weken geleden, dat ik fietsend in de stad Joris Collier tegenkwam. Op de kruising van de Tuinen en de Oosterkade stond hij opeens naast me. Ook op de fiets. Wil je een tentoonstelling openen? vroeg Joris. Het is op 3 september en het gaat over buitenbeentjes. Ik had geeneens tijd om […]
Het is vandaag weer 1 september. Meer dan welke andere dag is dit elk jaar weer een beladen datum. De zomer is voorbij. Binnenkort nemen de spreeuwen weer bezit van de bomen achter in de tuin, om al het fruit, wat er nog over is, in een orgastisch gekwetter weg te vreten. De datum 1 […]
Het Stedelijk Museum gaat weer open, de oudbouw tenminste. Niet van harte, want die nieuwe Amerikaanse directeur doet alles het liefst op zijn elf en dertigste, zo heb ik begrepen. Hoe hebben ze zo’n tuthola als directeur kunnen benoemen? Telkens weer verbaas ik me erover, hoe vooral in de kunstwereld dit soort types komen boven […]
“In zijn bespreking van een biografie van Gogol merkt Slauerhoff op, dat vele biografieën van kunstenaars als ondertitel zouden kunnen hebben: ‘De strijd met de demon’. Goethe, zegt hij, overwon de demon, Hölderlin legde het af, vele anderen bleven levenslang met de demon strijden. Over Gogol zegt hij, dat hij levenslang streed met de leegte. […]
Bij alle pogingen die door de jaren heen zijn ondernomen om het werk van Slauerhoff te duiden, zijn verbanden gelegd met een brede traditie in de literatuur, de poètes maudits van de zwarte Romantiek. Een enkeling heeft zich gewaagd aan een psychoanalytische verklaring en gewezen op een gekrenkt narcisme, een geboortetrauma of een onverwerkte moederbinding. […]
Gisteravond was ik even aan het zappen en zo stuitte ik op een concert van André Rieu voor de Duitse zender ZDF. Het waren de vertrouwde beelden van een zaal die volledig uit zijn dak ging bij het horen van klassieke deuntjes die de maestro met groot orkest ten gehoren brengt. Hij doet een heel […]
Het was weer eens een gezellige drukte gisteren bij de opening in Museum Belvédère. IDS WILLEMSMA stak zijn kunstwerk Myn nêst in de brand. Iedereen stond erbij en keek ernaar als een wonder, boven wonder. Het ging bij IDS trouwens niet vanzelf. ’s Ochtends belde hij me nog, dat hij zich hondsberoerd voelde. Deze rituele […]
Leeuwarder Courant, 29 januari 1964 ‘Moet je de krant nog even zien? Professor Hemelsoet nam de krant van Lambert S. Aan, bekeek de voorpagina, en wendde deze daarna naar mij toe. Bij een grootkoppig bericht, dat onze eigen prinses Irene katholiek was geworden, prijkte een grote foto, waarop Hare Koninklijk Hoogheid een ongeveer 25 centimeter […]
Ik kijk doorgaans niet zoveel tv, en als ik kijk is het meestal na tien uur, maar deze zomer ben ik verslingerd geraakt aan Gooische Vrouwen. Misschien komt het wel door het onvervalste Amsterdamse accent, dat bij mij vel herkenning oproept. Hoe dan ook, elke avond om half elf nestel ik mij op de bank […]
Gisteren las ik dat de ramadan begonnen is. Zelfs in Pakistan, waar door de overstromingen nauwelijks voedsel voorhanden is, wordt door moslims vóór zonsondergang niet gegeten. Nood breekt wetten, zou je zeggen. Maar niet bij de islam. Ik kan me nog herinneren dat enige jaren geleden in Nederland enige ophef ontstond door de uitspraak van […]
Wis, it wie wol wat útwrydsk, in goal yn tsjerke, in bal, al dy lju yn it oranje – mar ik fyn it hele spektakel om balskoppen hinne oerdreaun en forsearre, dat ik ha net earlik rjocht fan praten. Mar ik ha ’t ris meimakke by in begraffenistsjinst, doe parte de dûmny oan ’e ein […]
Der wurde besunigingen oplein om bygelyks kertiermakker Keizer, dy’t gjin klean oan hat, heger as Ikarus fytse te litten. En deputearre Jannewietske de Vries doart mei droege eagen te bewearen dat de driigjende koarting fan trije ton op de Nota Frysk skreaune media gjin besuniging is. Tsja, dan wie dat snoepreiske mei twa busladingen fol […]
Sommige liedjes worden er niet beter op na verloop van tijd, maar dat geldt niet voor allemaal. Op YouTube vond ik deze opname van The only living boy in New York, gezongen door Paul Simon, die overigens steeds meer op Andries Veldman gaat lijken. Maar het is natuurlijk omgekeerd. Hoe dan ook, de oorspronkelijke versie […]
Leeuwarden, 1962 ‘De foto van die avond geeft Slauerhoff als vijfdeklasser bijzonder goed weer: eenzelvig korzelig, erg gesloten, met een iets onmiskenbaar mongools in zijn gezicht, waarvan het hoekig asymmetrische nog niet opvalt, evenmin als de “negativistische” mond.’ Zie daar een karakterbeschrijving van Slauerhoff naar aanleiding van een jeugdfoto als zeventienjarige scholier. De woorden zijn […]
….hoe anders de verbijstering te verklaren over mijn intrede, eveneens in 1966, in de Rooms-Katholieke Kerk, terwijl zulk een intrede toch voor een romantisch-decadent schrijver met een mystiek-religieuze inslag, in de Europese traditie eerder iets ,gewoons dan iets buitenissigs valt te noemen; en hoe anders een verklaring te vinden voor de ietwat dwaze en onze […]
Afgelopen donderdag was ik weer in het Beeldhouwcentrum in Koudum, waar ik met de eindexamenkandidaten van de tweejaarlijkse cursus beeldhouwen hun werk moest bespreken. Jaarlijks ronden hier zo’n negen à tien studenten deze cursus af, die onder leiding staat van Herma Bovenkerk. Enkele gastdocenten verlenen hun medewerking aan de cursus, onder wie Hanshan Roebers die […]
Christus op de mestvaalt! De Heilige Maagd in de stal! De Heilige Vaders naar de Duivel! Leve de stem van het kanon! Deze regels stonden in 1798 te lezen op de muren van de Bastille. In het communistische blad Tribune, dat verscheen op 23 december 1930, werden ze geciteerd in een artikel met de kop […]
Vandaag wordt Murk van Stralen 75 jaar. Het was gisteren een volle bak in de gelegenheidsgalerie aan de Dijkstraat 44 in Franeker, waar een grote expositie van deze Friese surrealist is ingericht. Tegelijk ging een geheel vernieuwde website van hem online. Fries surrealisme, het klinkt als een anachronisme, en toch bestaat het nog in de […]
Van een bevriend weblogger kreeg ik per mail een artikel toegestuurd dat is verschenen in de gedrukte versie van het Friese literaire tijdschrift Ensafh. Het is geschreven door een echte professor. Een hoogleraar in het Fries weliswaar, maar toch. Voor zo’n stuk ga je even rechtop zitten. Het gaat over ruzies tussen webloggers, eigenlijk gaat […]
In 1961 werd duidelijk dat er in Friesland sprake was van een naderende clash tussen de vertegenwoordigers van de vernieuwingsgeest en de gevestigde orde. In dat jaar bracht De Fryske Kultuerried op verzoek van het provinciaal bestuur de nota Kultureel perspektyf uit, waarin naast een aantal beleidsaanbevelingen een inventariserend overzicht werd geboden van het culturele […]
Er werd gisteren heel wat afgepraat en uiteindelijk ook gestapeld tijdens de eerste introductiecursus, die de Stichting Tijd organiseerde in de Ecokathedraal in Mildam. Uit het hele land waren zeven menen op dit gebeuren afgekomen, een klein maar select gezelschap. Zo was er een architect, een kunsthistorica, een neerlandicus, een journalist, een eco-ondernemer… kortom: mensen […]
Lang geleden leefde er in Franekeradeel een schoenmaker. Op een nacht droomde hij dat hij zijn geluk zou vinden bij de Magere Brug in Amster dam. De schoenmaker aarzelde geen ogenblik, nam de volgende dag af- scheid van zijn vrouw, sloot zijn winkel en scheepte zich in naar Amster dam. Eerst met de trekschuit en toen […]
‘De goede hotelkamer is onpersoonlijk. Zij hoeft daarom nog niet lu guber te zijn. Ze kan zelfs vrolijk en gezellig wezen. En volkomen ‘be woonbaar’. Dit blijkt wanneer mijn tijd gekomen is om weg te gaan. Wanneer de koffers zijn gepakt en het avontuur ten einde loopt, heb ik een van mijn vele mogelijkheden in de bewoning […]
Met stijgende verbazing volg ik de verkiezingsdebatten op tv. De grote verrassing is voor mij niet Mark Rutte of Emile Roemer, maar Job Cohen. Hij heeft een geheel nieuwe debattechniek geïntroduceerd: het hakkelen. Veel mensen kijken met kromme tenen toe hoe hij dat doet. Het begint met een vraag die feitelijke dossierkennis betreft. Dan zie […]
Zo’n veertig mensen waren gisteren komen opdagen bij het gesprek tussen Geart de Vries en Nop Maas in Boekhandel Van der Velde in Leeuwarden. Aanleiding was het onlangs verschenen tweede deel van de Reve-biografie: De ‘rampjaren’ 1962-1975. Het was een onderhoudend gesprek. Voor degenen die het boek al gelezen hadden had Nop Maas niet zoveel […]
Midden jaren dertig van de vorige eeuw ontstond er een discussie tussen vooraanstaande theologen over de vraag of er al dan niet sprake kon zijn van een natuurlijke godskennis. Anders gezegd: heeft de mens kennis van God ook buiten de openbaring om? Augustinus had al beweerd dat de mens altijd al weet heeft van God, […]
‘Met afschuw nemen wij ook in het heden veel gruwelijke actualiteit el ders waar en wij zijn geneigd ons daarbij te koesteren in onze demo cratische rechtsstaat, verzorgingssa menleving en materiële welvaart. Maar die actualiteit elders en het ver leden, ook ons eigen verleden, nopen juist tot alertheid. Het kan in zekere zin zomaar opnieuw gebeuren, zij het in […]
Bijna veertigduizend boeken zijn uit Zee mans huis in Rome hierheen ver voerd, in drie vrachtwagens. Hij be- handelde zijn boeken met grote zorg. Je kunt soms niet eens zien dat hij ze gelezen heeft. En er zaten vaak nog plakkertjes op: ‘lets voor Zeeman?’ Zijn belangstelling was enorm. In mei veilen we zijn collectie Geschie enis, […]
Met een zachte bries in de rug, terwijl het kwik steeg tot boven de twintig graden, fietste ik gisteren van Heerenveen naar Donkerbroek. In dit verlaten landschap van eindeloze compagnonsvaarten kom je vrijwel niemand tegen, zelfs niet op de eerste mooie dag van het jaar. Ik moest een tentoonstelling openen van Marty Poorter en Jan […]
Misschien is het ook voor ons nog een troost; het troost ons te mogen zien, dat het christendom voortgaat zichzelf uit te hollen en inhoud na inhoud af te werpen om ons eindelijk alleen te laten met onze vorm, onze christelijke gewordenheid; met onze éliteloze wereld, met onze gelijkheid, met onze menselijke waardigheid, met onze […]
‘Op de dag dat zij moest getuigen voor de rechtbank, werd zij opgenomen voor klachten van psychische aard. Dat vond ik merkwaardig. Mijn timide vraag aan haar man, mijn broer Wim, of er wellicht verband was tussen de zaak Lucia de B. en Arda’s klachten wees hij resoluut van de hand. Maar doordat mijn interesse […]
Ruard Ganzevoort, hoogleraar prakti sche theologie aan de Vrije Universi teit in Amsterdam, vindt dat de uit spraak past in het soms wereldvreemd de denken van het Vaticaan. ‘Er is een groot verschil tussen het gangbare morele denken van de samenleving en het morele denken van de kerk’, zegt hij. ‘Voor de rooms-katholieke kerk liggen homoseksualiteit en pe doseksualiteit […]
Uit de gemengde berichten en de psychosen leest men dit ganse slopende gevecht om een houding af. Het spaart de grote burgers, het verteert de grote dichters, het speelt met tallozen zijn afmattend spel; voor sommigen is het weinig meer dan een inspannend toernooi, anderen genezen nooit geheel van de wonden. De Aswoensdag is zwarter, […]
Er zijn in het geloof der burger doorgaans twee elementen te ontdekken die elkaar afwis selen en aanvullen: hoogmoed en nederigheid. Enerzijds verheft de burger zich op de gevonden vorm van zijn geloofsbezit, is hij een trots eigenaar van zijn geestelijken inboedel; anderzijds laat hem de gedachte niet los, dat hij deze vuurvastheid, dit eigenaarschap, slechts […]