Archief

Archief voor juni, 2024

De opkomst van de faustische mens

27daee7b-53e5-41b0-8744-9c343b2b2d24

De psychose als bottomline in het oeuvre van Mulisch bereikte een climax in zijn ideeën over vernietiging en ‘het nietsende niets’ bij Hitler, maar ook in zijn sombere visie over de techniek, zoals die naar voren kwam in zijn roman De ontdekking van de hemel. Mulisch liet zich door zijn gedachten over het faustisch worden […]

Lees de rest

Nostalgische dissonantie (2de versie)

02aa3a2e-683f-4f5d-b63d-f40820ecc757

In zijn roman Het zwarte licht (1956 parafraseert Mulisch een uitspraak van Nietzsche die ooit heeft beweerd, dat het christendom maar één echte gelovige heeft gehad en die stierf aan het kruis. Mulisch schrijft in Het zwarte licht: ‘En als het Oordeel komt vandaag, dan zal dat bewijzen dat er tenminste één was, die werkelijk geloofde, één, die werkelijk […]

Lees de rest

Just a perfect day

‘Schrijven is zoiets als de tijd overwinnen door de klok stil te zetten.’ Dat laat Mulisch het personage Alex Zwart in zijn notitieboek schrijven, in het verhaal De gezochte spiegel (1983). Het zou mij niet verbazen als Mulisch daar zelf ook zo over heeft gedacht. De schrijver vereeuwigt zichzelf in het schrijven en overwint daardoor het voorbijgaan […]

Lees de rest

Apocalyps in de Froskepôlle

th

‘De tijd is vloeibaar en stroomt. Ik ben een lichtkrant in een zwart gat, een laterna magica op een vuurtoren, een glazenwasser in een duistere kamer en hier in Leeuwarden worden alleen piloten geboren. Ik heb een foto in mijn kop. Een luchtfoto van Betondorp. Waar is mijn parachute? Ik druk op ‘eject’, gooi de […]

Lees de rest

De stem van mijn vader

Mijn vader en moeder, onderweg in de Franse Alpen, 7 augustus 1963 In het Documentatiecentrum van Rooms-Katholiek Friesland (ADRKF), dat zich in het Titus Brandsma-museum in Bolsward bevindt, is nog van alles over de geschiedenis van het roomse Friesland. Het ADRKF bezit gegevens van zo’n 40.000 overleden katholieken afkomstig uit deze contreien. Zo trof ik […]

Lees de rest

Rijk, maar helaas niet in geld

Op bovenstaande foto, die ik gisteren nam in het Kafee De Gouden Leeuw van Tresoar, staat de Friese schrijver Durk van der Ploeg achter het spreekgestoelte. Zojuist heeft hij het nieuwste boek van Louw Dijkstra in ontvangst genomen: Rijk, maar niet in geld, vijftig jaar Friese uitgevers, 1929-1970. Het is een dikke pil van 535 […]

Lees de rest

In het spoor van Françoise Hardy 

Als ik terugkijk in mijn herinnering,zie ik ‘t huis waar ik nog kind wasin een straat die tot aan de spoorbaan liep,vredig en stil, alsof de wereld nog sliep.Familie Kolkman beneden, Dijkstra ernaast.De Vries, Van Herk en verderop…. Mevrouw Roosnek, ze hing zich op in een strop.In het weiland ervoor hadden koeien gegraasd.Ik hoor heimachines, […]

Lees de rest

Walging door een teveel aan denken

‘Ik keek onrustig om mij heen: er was het aanwezige, niets dan 
het aanwezige. Gemakkelijke en solide meubelen, ingesloten door hun aanwezigheid, een tafel, een bed, een spiegelkast en ikzelf. 
De ware aard van het aanwezige onthulde zich: het was het bestaande en wat niet aanwezig was bestond niet. Het verleden bestond niet. In het […]

Lees de rest

Het vanzelf gaan in de waan (2de versie)

‘Met dit mechanisme, de autocreatie, de zelfschepping, waarbij ik zelf als een kunstmens in de retort van een verhaal zou verschijnen, heb ik mij bezighouden zo lang ik schrijf. In één van de allereerste verhalen, ik was niet ouder dan achttien jaar, liet ik een groep personen een spiritistische seance houden: langs de rand van […]

Lees de rest

Het raadsel van de tijd (2de versie)

9706e514-3276-46a7-adb0-832b9ec13462

Ik weet niet of Mulisch zich wel eens met spiritistische seances heeft beziggehouden. Hij heeft er in ieder geval wel over geschreven in een van zijn allereerste verhalen, die kort na de oorlog ontstonden, zoals hij laat weten in De toekomst van gisteren. In zijn boek over het spiritisme behandelt Tenhaeff het zogeheten Dunne-effect, een […]

Lees de rest

Mulisch in de spiegel (derde versie)

In augustus 1965, net terug van een vakantie met mijn ouders, merkte ik ineens dat er iets fundamenteel veranderd was in mijzelf. Als ik een tekst las, begreep ik wat er stond, maar er miste iets: het register van het gevoel. Ik had opeens moeite om een boek te lezen, een film te zien, het […]

Lees de rest

Ondanks jou 

Tot hier ben je gekomen. Het wordt tijd dat ik je toespreek. De reis is volbracht. Hoe vaak heb je niet geprobeerd om de tekst te herschrijven die je ooit geschreven hebt, maar die verloren is gegaan. Op 16 januari 1966, krap vijf maanden voordat je vader zou overlijden, werd je opgenomen in de Sint […]

Lees de rest

Ça sent la bière 

Gistermiddag in Formerum aan Zee C’est plein de « Godferdomme »C’est plein d’AmsterdamC’est plein de mains d’hommesAux croupes des femmesC’est plein de mémèresQui ont depuis toujoursUn sein pour la bièreUn sein pour l’amour Jacques Brel, La Bière

Lees de rest

We’ll meet again

Lees de rest

Hoe God verscheen in Hempens-Tearns

‘Om 1 uur werd het nog lichter. De mensen verlietenn hun woningen en wandelden door de straten, stonden in de weilanden, klommen op de dijken en stonden in het licht. De hemel straalde. Zij wezen elkaar een steen, die zij nog konden zien, keken in hun agenda’s en konden lezen en voelden zich deelhebben, zij wisten […]

Lees de rest

De geologie van de geest

De invloed van een psychose op Mulisch’ schrijverschap In de vroege jaren van zijn volwassen leven, op de leeftijd van 22, beleefde Harry Mulisch een psychotische ervaring die diepgaande gevolgen zou hebben voor zijn literaire carrière. Deze ervaring, neergepend in zijn debuutroman Archibald Strohalm, vormde een breuklijn in zijn bestaan en schrijverschap. Om de langetermijninvloed […]

Lees de rest