Archief

Archief voor juni, 2024

Mengsels van losse woordjes

Schermafbeelding-2024-06-29-om-10.02.39

‘Er verschijnen de laatste jaren merkwaardige boeken, zoals bijvoorbeeld The First Three Minutes van Steven Weinberg, waarin dus de eerste drie minutenlang van die achttien miljard jaar worden beschreven. Het si nu zo, dat op grond  van de algemene relativiteitstheorie en de quantummechanica van alles verteld kan worden over wat er. Gebeurde vanaf één tien-miljoen-miljard-miljardste […]

Lees de rest

Als een volautomatische monnik

th

Mijn psychiater zei wel eens dat het een voorrecht is als je ooit een psychose hebt gehad.  Je moet daar een zekere ontvankelijkheid voor hebben, iets sensitiefs, maar ook iets heel krachtigs, anders zul je nooit op zodanige wijze je geestelijk evenwicht kunnen verliezen. Dat mag dan zo zijn, veel schiet ik daar na al […]

Lees de rest

Pauze

Lees de rest

De mythe van de val

16d1bf56-85a8-4bee-8f48-6de432251a36

Je kunt De ontdekking van de hemel (1992) lezen  als de literaire vertaling van een roepingsvisioen. De dialoog tussen de twee engelen vertolkt de stemmen in een onbestaande ruimte van de geest. De werktitel voor deze roman luidde aanvankelijk ook De opdracht, zoals Mulisch laat weten in zijn postuum uitgegeven Logboek. Wie een opdracht uit […]

Lees de rest

Schrijven is vergeten

3212bd5e-a06a-457e-8a01-de08eba9d817

‘Pas wanneer de lezer duidelijk wordt waar en hoe die ervaring zich voltrok, krijgen we een beeld van iemand die ze wel ‘psychotisch’ noemen. Voor geïnteresseerden in de overeenkomsten tussen het onuitsprekelijke van mystiek en psychose is dit een aanrader. De jury vond dit een geweldig boek, schitterend geschreven, en zeer inzichtgevend in ‘hoe het […]

Lees de rest

De oorlog als vruchtbare wond

c30de4fa-9874-47d9-b210-b71dcc4ede01

’La blessure et féconde’, heeft ooit de kunstenaar Odilon Redon beweerd. Die woorden werden in 1952 geciteerd in een beroemd artikel van de kunsthistoricus A.M. Hammacher met de veelzeggende titel: De wondende en helende werking van de beeldende kunst. De wond is vruchtbaar. Die woorden werden zo kort na de oorlog op een andere manier […]

Lees de rest

Het einde van de literaire verbeelding

4071d21e-3b9f-4daa-b189-f1086107bbc3

Al in 1774 construeerde de Zwitserse horlogemaker Pierre Jaquet-Droz een levensgrote, schrijvende pop met het uiterlijk van een jonge jongen. Deze robot kon een geprogrammeerde tekst schrijven. De tekst werd van tevoren letter voor letter ingevoerd op verschillende wielen, waarna de robot de tekst met een ganzenveer op papier zette.  De machine was bedoeld om […]

Lees de rest

De psychose als het Punt Omega

Schermafbeelding-2024-06-22-om-11.24.11

Het Punt Omega is een term die bedacht is door de Franse filosoof en theoloog Pierre Teilhard de Chardin. Het verwijst naar een eindmoment in het evolutieproces. Teilhard de Chardin probeerde de evolutie-ideeën te verenigen met het christelijke gedachtegoed. In de evolutie is de schepping op weg naar een voltooing. De mens is al boven het dierlijke leven […]

Lees de rest

De geologie van een psychose

Schermafbeelding-2024-06-21-om-12.03.43

‘Een roman die zich niet vastlegt, die geen product wil worden maar als proces permanent in beweging blijft, over en weer springend tussen heden en verleden, en tussen al die elkaar spiegelende personages – een eindeloze vermenigvuldiging die maar niet tot stilstand wil komen en daardoor aan elke definitieve bepaling ontsnapt, allereerst (zoals zo vaak […]

Lees de rest

Het omkeren van de tijd

Schermafbeelding-2024-06-20-om-15.03.01

Voor Mulisch was het schrijven niet alleen van belang als een integratieproces op zichzelf, maar alles wat hij schreef zag hij ook als een organische toevoeging aan zijn gehele oeuvre, waarbij elk onderdeel, zoals hij zelf schreef: ‘…  met alle andere verbonden is door ontelbare draden, zenuwen, spieren, strengen en kanalen, waardoor onderling voeling gehouden […]

Lees de rest

De opkomst van de faustische mens

27daee7b-53e5-41b0-8744-9c343b2b2d24

De psychose als bottomline in het oeuvre van Mulisch bereikte een climax in zijn ideeën over vernietiging en ‘het nietsende niets’ bij Hitler, maar ook in zijn sombere visie over de techniek, zoals die naar voren kwam in zijn roman De ontdekking van de hemel. Mulisch liet zich door zijn gedachten over het faustisch worden […]

Lees de rest

Nostalgische dissonantie (2de versie)

02aa3a2e-683f-4f5d-b63d-f40820ecc757

In zijn roman Het zwarte licht (1956 parafraseert Mulisch een uitspraak van Nietzsche die ooit heeft beweerd, dat het christendom maar één echte gelovige heeft gehad en die stierf aan het kruis. Mulisch schrijft in Het zwarte licht: ‘En als het Oordeel komt vandaag, dan zal dat bewijzen dat er tenminste één was, die werkelijk geloofde, één, die werkelijk […]

Lees de rest

Just a perfect day

‘Schrijven is zoiets als de tijd overwinnen door de klok stil te zetten.’ Dat laat Mulisch het personage Alex Zwart in zijn notitieboek schrijven, in het verhaal De gezochte spiegel (1983). Het zou mij niet verbazen als Mulisch daar zelf ook zo over heeft gedacht. De schrijver vereeuwigt zichzelf in het schrijven en overwint daardoor het voorbijgaan […]

Lees de rest

Apocalyps in de Froskepôlle

th

‘De tijd is vloeibaar en stroomt. Ik ben een lichtkrant in een zwart gat, een laterna magica op een vuurtoren, een glazenwasser in een duistere kamer en hier in Leeuwarden worden alleen piloten geboren. Ik heb een foto in mijn kop. Een luchtfoto van Betondorp. Waar is mijn parachute? Ik druk op ‘eject’, gooi de […]

Lees de rest

De stem van mijn vader

Mijn vader en moeder, onderweg in de Franse Alpen, 7 augustus 1963 In het Documentatiecentrum van Rooms-Katholiek Friesland (ADRKF), dat zich in het Titus Brandsma-museum in Bolsward bevindt, is nog van alles over de geschiedenis van het roomse Friesland. Het ADRKF bezit gegevens van zo’n 40.000 overleden katholieken afkomstig uit deze contreien. Zo trof ik […]

Lees de rest

Rijk, maar helaas niet in geld

Op bovenstaande foto, die ik gisteren nam in het Kafee De Gouden Leeuw van Tresoar, staat de Friese schrijver Durk van der Ploeg achter het spreekgestoelte. Zojuist heeft hij het nieuwste boek van Louw Dijkstra in ontvangst genomen: Rijk, maar niet in geld, vijftig jaar Friese uitgevers, 1929-1970. Het is een dikke pil van 535 […]

Lees de rest