Een Kafka-achtige ervaring vannacht. Ik was ontboden op het Provinciehuis. Na een uur wachten in een kaal vertrek, waarin alle wanden waren bekleed met stalen lambriseringen, werd ik door een bode zwart gewaad naar binnen geroepen. Het volgende vertrek was met tropisch hardhout bekleed. Weer een uur later kwam er een nieuwe bode, nu getooid […]
‘Ik heb een wonderlijke droom gehad, enige tijd gele den: één van die drie, vier dromen van profetische, aan grijpende helderheid, die in een mensenleven kunnen voorkomen. Ik bevond mij op een of ander feestje of partijtje. Laat in de nacht, toen het feest half opgebroken was, & de nablijvers zichzelf in de keuken uit de ijskast […]
Een van de centrale leerstukken binnen het katholieke geloof is de daadwerkelijke tegenwoordigheid van Christus in de Eucharistie. Dat wil zeggen: brood en wijn veranderen ook echt in het lichaam van bloed van Christus. Voor de Middeleeuwse mens was dit een angstaanjagende gedachte. Het zou betekenen dat je in Christus’ lichaam bijt, als je je […]
In vrijwel alle katholiek huisgezinnen stond tot ongeveer het midden van de jaren zestig een Heilig Hart beeld. Zo ook bij ons thuis. Het beeld stond op een sokkel aan de muur, vlak boven de telefoon, zodat Onze Lieve Heer je altijd indringend aankeek als aan het bellen was. Met bloedend hart nog wel. Na […]
Het is weer hommeles op het Friesland College. Gisteren werd bekend dat staatssecretaris Van Bijsterveldt 690.000 euro terugvordert van deze onderwijsinstelling. De school gaf voormalig bestuursvoorzitter Koops een vertrekpremie van 1,3 miljoen. Die werd betaald met geld dat voor onderwijs was bestemd. Als de ontslagprocedure gevoerd was via de kantonrechter, zou Koops 690.000 euro minder […]
Eind jaren tachtig waren op de tweede etage van boekhandel De Tille in Leeuwarden wel eens tweedehands kunstboeken te koop. Ik weet niet hoe ze daar aan kwamen, maar je trof er soms de meest wonderlijke boeken die je elders nergens zag. Zo kocht ik eens een Amerikaans fotoboek over interieurs van mensen die kunst […]
Op 30 november a.s. is het al weer twee jaar geleden dat Harmen Abma overleed. De tijd vliegt en is onherroepelijk. Gistermiddag vergaderden we met het bestuur van de stichting Abma ten huize van Hylke Wierda. Zo passeerden de activiteiten de revue die komende weken op stapel staan. Zaterdag a.s. staat het werk van Harmen […]
Gisteren ben ik om het Bergumermeer heen gefietst. Daar had ik al tijden zin in, maar het kwam er nooit van. Vooral de ‘achterkant’ van dit meer intrigeert mij. Je kunt er ook moeilijk komen. Als je voorbij Noardburgum een kleine afslag neemt kom je door een bos en uiteindelijk op een verhard zandpad terecht. […]
Ik weet niet wanneer ze er mee begonnen zijn, maar ook bij het Fries Museum schenken ze prosecco. In haast elk museum in Nederland krijg je dit tintelend frisse Italiaanse vocht tegenwoordig voorgeschoteld. Meestal is de kwaliteit niet al te best. Bij de Aldi kun je al voor 2 Euro een blauwe fles prosecco kopen […]
Om vijf voor twaalf vanochend stond Rimmer Mulder opeens bij mij op de stoep. Voordat hij naar zijn afscheidsreceptie in De Harmonie zou gaan, wilde hij nog even bij mij langs. Niet om iets goed te maken of zo, maar gewoon, zomaar, om nog even goeie dag te zeggen. Als twee ouwe gabbers hebben we […]
‘Moet de kunstenaar, ook die in Friesland, wel zo dicht bij de politiek op schoot gaan/willen zitten? Bijzonder zijn in dat verband ook de plannen tot het aanstellen van een provinciale ‘kwartiermaker’, zeg maar: Piet Satelliet als mevrouw De Vries haar overal aanwezig oor en oor, mr. Big Brother die in opdracht, van bovenaf, zijn […]
Het was een volle bak gisteren in De Lantaren/Venster in Rotterdam, waar een debat werd gehouden waar de hele culturele elite van Rotterdam op af was gekomen. Niet alleen de zaal zat vol, maar ook de foyer waar een videoscherm stond opgesteld. Zo’n 600 mensen hadden zich nog vergeefs aangemeld, nadat zaterdag in de NRC […]
Ik heb er een zwaar hoofd in of het wel goed komt met dat plan voor de Europese culturele hoofdstad in 2018. Gisteravond in de arena van het Natuurmuseum werd ik er in ieder geval niet koud op warm van. Nog afgezien van de wijze van presenteren, die erg veel weg had van de Open […]
Van de week was ik in de Openbare Bibliotheek in Leeuwarden. Opeens werd er op mijn schouder getikt. Het was Melvin vn Eldik: ‘Zeg heb jij die stadsdinges al eens gezien?’ vroeg hij mij met de deur in huis vallend. Ik moet even denken aan die jaren vijftig-mop over de badmeester en het hondje Zoiets. […]
Dondermiddag werd ik gebeld door Edith Nobel. Zij is de provinciaal ambtenaar die belast is met de voorbereiding van Friesland culturele hoofdstad 2018. Of ik maandagavond a.s. misschien een korte inleiding wil houden, als aanjager van een van de discussiegroepen. Er heeft zeker weer eens iemand op het laatste moment afgezegd, zo was mijn eerste […]
In het voorjaar van 2004 reisde ik door Spanje en Portugal, waar ik werd getroffen door het ruige landschap, maar vooral ook door het licht. Elke plek heeft zijn eigen licht: Lissabon, Venetië, New York en wellicht ook Leeuwarden, al heb het nooit zo ontdekt. Hoe dan ook, het alles omvattende licht, dat zo kenmerkend […]
Rjochting Burdaard De wyn op ‘e bealch Hear ik fleagen oargelmuzyk Stap fan ‘ e fyts ôf It is Bach Wachet auf! Gjin tsjerke te sjen Wol grienie fjilden fol Skiep en kij Muzyk én byld! Sweltsjes sjitte Troch ûneinich blau swurk Oade oan my! Ik bin net lid fan it Fryske Gea Freon fan […]
Het is september 1991. Anne Feddema is in diepe gedachten verzonken. Hij zit bij mij op de bank en luistert naar muziek. Nee, geen Mozart. Het zullen de Beatles zijn geweest. Roll over Beethoven, of anders wel The fool on the hill. Anne is ver heen. Het is ook al laat in de nacht. De […]
De provincie Friesland looft dit jaar voor de derde keer de GERRIT BENNER prijs voor Beeldende Kunst uit. In 2009 zal deze prijs worden toegekend aan een kunstenaar, bij wie een ontwikkeling in het werk toonaangevend is voor het kunstaanbod in Friesland. Deze ontwikkeling dient zich te hebben geopenbaard in de twee jaren voorafgaande aan […]
Voor de ingang van het Nationaal Park de Hoge Veluwe in Otterlo stond opeens Rudi Fuchs achter me. Hij was geheel in het zwart gekleed en leunde op een stok. Hij was oud geworden. Even aarzelde ik of ik hem zou aanspreken. Hoewel ik hem talloze malen van dichtbij heb gezien, heb ik nooit het […]
‘God wat heerlijk toch,’ riep hij uit, terwijl hij langs de rijzige stammen omhoog keek. Ik waan me haast in een kerk. Het is als was ik nooit eerder in een bos en nu pas tot het bos kom wat het eigenlijk betekent, een heel volk van bomen bijeen. Geen mensenhand heeft ze geplant, ze […]
Weißt Du es Anna, weißt Du es schon, Man kann Dich auch von hinten lesen. Und Du, Du Herrlichste von allen, Du bist von hinten, wie von vorne: A——N——N——A. In vergelijking met gewone stervelingen is een kunstenaar ruimschoots bevoordeeld door moeder natuur. Wie met twee talenten is bedacht heeft voor velen iets teveel van het […]
De Gysbert Japicxprijs 2009 is toegekend aan Anne Feddema. Ik heb het zojuist van hem persoonlijk gehoord. Dit is fantastisch nieuws. Als ik het iemand gun, dan is het Anne. Eindelijk gerechtigheid. Halleluja!
Bij uitgeverij Nijgh & van Ditmar verschijnt komend najaar de langverwachte autobiografie van Françoise Hardy. Op 15 november ligt het boek in de winkel, vlak voor Sinterklaas dus. Ik weet nu al wat dit jaar in mijn schoen wil hebben. De Franse versie verscheen vorig jaar onder de titel Le désespoire des singes et d’autres […]
Gisteren ging in Groningen de manifestatie Noorderlicht van start. De opening was om 17.00 in de A-kerk. Tegelijkertijd werd in Galerie Anderwereld een tentoonstellig geopend met werk van onder neer de Leeuwarder fotograaf en kunstenaar Hein de Graaf. Sinds kort heeft hij zijn atelier weer in Leeuwarden, waar Niels Westra hem onlangs fotografeerde bij de […]
‘Een ramp’, zo zegt het woordenboek,’ is een gebeurtenis waarbij een ernstige verstoring van de openbare veiligheid is ontstaan, waarbij het leven en de gezondheid van vele personen, het milieu grote materiële belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad.’ Maar wanneer kun je van een ramp gaan spreken? Moeten er 10, 100 of […]
Het botert niet zo tussen burgemeester Aboutaleb van Rotterdam en Marcel Pastors van Leefbaar Nederland. In het debat van de gemeenteraad gisteren over de strandrellen bij Hoek van Holland bleef Aboutaleb met enige moeite overeind, maar deze ‘Obama aan de Maas’ liep wel zijn eerste kleerscheuren op. Nog geen jaar geleden werd hij met veel […]
‘Van homoseksualiteit merkte Tine niets heeft ze aan Maas verteld. Wel begon ze Gerard een steeds vreemdere man te vinden als ik het zo mag samenvatten. Haar beschrijvingen van zijn gedrag hebben nu ongewild iets hilarisch, omdat wij inmiddels we ten – beter dan zij destijds kón we ten – wat voor vlees zij in haar kuip […]
Al maanden lang is in Het Fries Museum een tentoonstelling te zien van de Leeuwarder architect W.C. de Groot (1853-1939). Niet dat dit zo’n groot architect was, maar er bestaat in Leeuwarden nu eenmaal een genootschap van architectuurfanaten – het W.C. de Groot Genootschap – dat zijn hobby middels tal van overheidssubsidies heeft gepromoveerd tot […]
Is de regio in opkomst? Die vraag staat centraal in de meest recente uitgave van Boekman, tijdschrift voor kunst, cultuur en beleid. Het is een prikkelende vraag, zeker voor Friesland, in deze verwarrende tijd van enerzijds een toenemende globalisering en anderzijds een groeiend verlangen naar een meer lokaal en regionaal gewortelde identiteit. Het Concertgebouworkest speelt […]
Milton Rokeach (1918-1988), die later naam maakte met zijn waardenonderzoeken, die tegenwoordig in veel landen en in het bijzonder in de Europese Unie worden uitgevoerd, kreeg het idee om een aantal patiënten die aan dezelfde waan leden een beroemd iemand te zijn, bij elkaar te brengen om na te gaan wat er uit dit conflict […]
Gisteren was ik weer eens met de fiets naar Drachten. Ik knap daar altijd ontzettend van op. Drachten heeft iets wat je nergens anders in Friesland vindt. Of beter gezegd: het heeft iets niet wat je overal elders wèl vindt. Drachten heeft geen pretentie. Je vindt er geen oude binnenstad. Geen opgelapte monumenten. Geen dagjesmensen. […]
‘Voor de psychiatrie is een antropologische en theologische oriëntering van groot belang.’ Aldus stelling XI van het proefschrift, waarmee F.J. Tolsma in 1945 promoveerde tot doctor in de geneeskunde aan de Universiteit van Groningen. Inductie, religieuze groepsvorming en godsdienstwaanzin, zo heette het. Tolsma wilde een brug slaan tussen zeer uiteenlopende disciplines als psychiatrie en theologie, […]
Hoe doet de openbaring zich aan ons voor? Spreken we slechts daar van openbaring, waar haar inhoud aan de openbaarheid wordt prijsgegeven, dus daar waar ze meegedeeld wordt en haar beslag heeft gekregen in het verbindende woord, of moeten we een stap teruggaan en reeds van openbaring spreken, wanneer de potentie aanwezig is en ze […]
Waar blijft het telefoontje van Jannewietske? Dat is de vraag die menig dichter en dichteres deze week in Friesland bezig houdt. In voorgaande jaren was de teerling al geworpen om deze tijd. Zou ze op vakantie zijn? Nee, niet Jannewietske. De winnares! Want, dat weten we inmiddels, het wordt een winnares dit jaar. Albertine Soepboer […]
En, als politieke filosoof is Deleuze nu juist van nul en generlei waarde. Hij had minachting voor de democratie en de rechtstaat, hij zag dat als even zoveel zelfrechtvaardigingen van het kapitalisme, die bestreden moesten worden. Zijn denken was anarchistisch, hij wilde Nietzsche zijn, met een hamer in de hand, en Bakoenin, die juist van de […]
Tot slot wil ik één gedachtegang uitlichten, die in vrijwel alle postmodernistische theorievorming voorkomt en die in het licht van het voorafgaande wellicht wat verduidelijkt kan worden. Deze redenering luidt als volgt. De kunst is niet meer gebonden aan een dwangmatig keurslijf waarin haar progressieve ontwikkeling is vastgelegd, maar zij kan vrijelijk ge bruik maken van […]
De meest heldere kritiek op Greenbergs model van het modernisme werd uiteindelijk verwoord door de criticus Leo Steinberg. In een belangrijk artikel dat verscheen in 1972, Reflections on the state of criticism vat hij de kernpunten van de discussie nog eens samen en het is opvallend dat juist in dit betoog voor het eerst het […]
Alvorens in te gaan op Greenbergs ontwikkelingsmodel voor moderne kunst, wil ik iets vertellen over de achtergronden waartegen dit debat zich afspeelde, de explosieve groei die de kunstwereld in de jaren zestig in Amerika beleefde, een groei die toen is ingezet en tot op de dag van vandaag is doorgegaan. Deze groei uitte zich in […]
Clement Greenberg was tot in de jaren zestig zowel de meest invloedrijke als de meest controversiële figuur binnen de Amerikaanse kunstkritiek. Invloedrijk omdat hij als sinds de Tweede Wereldoorlog als een fel voorvechter verbonden was geweest met de Amerikaanse avant-garde, waarbij hij in nauw contact stond met veel kunstenaars van wie hij de carrière vanaf […]