De Kerk verkondigt haar leer letterlijk, en het ligt aan het geestelijk niveau van de zielen of die haar letterlijk, allegorisch dan wel als een ondoorgrondelijk mysterie wensen op te vatten. Die Kerk is niet achterlijk, al denkt de tegenstander dat zij net zo imbeciel is als hij zelf. Aldus Gerard Reve in zijn verhaal […]
Het kan zijn omdat ik van kinds af aan behept met hoogtevrees, maar als ik lang in een diepte staar dan word ik bevangen door duizeligheid. En toch, het is juist de fascinatie voor de diepte die maakt dat ik blijf kijken, zoals ik altijd een onbedwingbare neiging heb om – waar ik ook ben […]
Iedereen die weleens met ingespannen aandacht naar een landschap heeft gekeken, kent het gevoel ongemerkt in de omgeving op te gaan. Dit wijdverbreide verschijnsel vormde voor Martin Reints het uitgangspunt om voor deze plek twee tekstregels samen te stellen die het beeld oproepen van een fictieve persoon die alles wat in het omringende landschap gebeurt […]
Gisteren viel het nieuwe nummer van het kunsttijdschrift De Nieuwe in de bus. Daarin stond een artikel van mij Archeologie van de toekomst, dat op 10 januari j.l. op mijn weblog te lezen was. Uiteraard had de redactie keurig mijn toestemming gevraagd om de tekst over te nemen. Het is altijd een raar gezicht als […]
‘Als er ooit een geschiedenis van nieuw-rechts populisme wordt geschreven, dan mag daarin de grootste invloed niet ontbreken: Gerard Reve. De taal van de huidige politieke revolte is doordrenkt van reviaanse ironie – het half ironisch, half serieus sarren van die brave progressieve weldenkenden met hun humorloze bedilzucht en morele zelfgenoegzaamheid. „Ze moesten een brandende […]
Waar ligt de grens tussen geloof in God en een affectieve illusie. Of sterker nog, tussen een tranceachtige mystieke ervaring en een ontsporing van de geest? Of is er geen grens tussen beide domeinen? Is de mystieke ervaring volledig te herleiden tot de seksuele drift, die geen sublimatie heeft kunnen vinden in een meer werelds […]
Ik kwam hem tegen toen de dag aanbrak. Godzelf, niet ver van hier. Hij leek het wrak van wat Hij was geweest: noodlottig puilde “De toekomst der Religie“ uit zijn zak. A. Roland Holst, God zelf aan lager wal, 1949. In 1947 – een jaar voordat Rümke zijn spraakmakende rede in Londen hield – […]
‘Ik herinner mij dat ik op zekere dag, zoals gebruikelijk van een oude krant, een gestoomde bokking zat te eten. Vermoedelijk omdat op dat ogenblik het probleem waar mede ik mij zo hardnekkig had bezig gehouden, verder van me verwijderd was dan ooit, viel mij opeens de oplossing in. Ik zat reeds met het schillemesje en […]
In de biografie van Nop Maas, waarvan tot nog toe twee delen zijn verschenen, komt de katholieke theologie – die Reve zelf na aan het hart lag – is zijn algemeenheid nauwelijks aan de orde. Dat gemis manifesteert zich met name als het gaat om de ontwikkeling van de zogeheten ‘nouvelle theologie’, die in Frankrijk […]
‘Het Latijn en de priesterkleding verdwenen; de bloeitijd van de Kerk viel in ongenade; met beroep op de zogeheten authentieke ‘oerkerk’ van de eerste eeuwen werden de Middeleeuwen als repressief gebrandmerkt; schaamte- en schuldgevoelens, voortaan onnatuurlijk geheten, hinderden de spontane groei en stonden het geluk in de weg; woorden als biechtspiegel, boete, versterving, wereldafzwering raakten […]
‘Afgezien echter van deze problematiek zien wij vaak geheel andere moeilijkheden. G.K. Van het Reve zegt: God is homofiel. Velen achten dit een formidabele heiligschennis en grofheid. Maar wanneer men de volgende redenatie volgt: iedereen is een kind van God, God is alom tegenwoordig, God is in en met allen, ook de homofiel is een kind en een […]
Dat is in moaie ûtsmiter, al sis ik it seis, mar ik wol dochs noch dat ik de Folkertsma-affêre efteróf slim ûnbefredigjend . De ‘ófrekkening’ mei Folkertsma en it Folkertsma-tiidrek is bard op grûn fan in pear stompsinnige opmerkingen oer de joaden. Mar Bauke hie yn syn stik ek genoch foarbylden oan wiisd fan in healwize en […]
Foucault heeft de stelling bestreden dat de moderne industriële maatschappijen een tijdperk van toenemende onderdrukking van de seksualiteit hebben ingeluid. Het omgekeerde was volgens hem het geval. Het Victoriaanse Engeland met zijn ogenschijnlijke onderdrukking van de seks liet niet alleen een zichtbare uitbarsting zien van allerlei ‘ketterse seksualiteiten’, maar vooral ook een nieuw dispositief die […]
In februari 1966 verscheen Nader tot U. Kort daarop, op 22 februari stelde Ir. C.N. van Dis schriftelijke vragen aan de ministers Samkalden (Justitie) en Vrolijk (CRM) de inmiddels beroemde passage van de ezel geen smalende godslastering was in de zin der wet. Overigens reageerde hij daarmee op een vergelijkbare passage die eerder verschenen was […]
‘Mijns inziens moet het Fries een klein plekje houden in de intieme wereld van het gezin, bij mensen wier moedertaal Fries is. Zing je kinderliedjes in het Fries, zeg je koosnaampjes in het Fries, en handicap je kind verder niet in deze tijd van Europa-vorming en globalisering’.’ Aldus Seline Verbrugge van de psychologenpraktijk in Noordwolde […]
Met zijn opzienbarende huwelijksoutfit zette arbeiderszoon Stolk onbewust een trend, die pas volop betekenis kreeg doordat hij zich als provo afzette tegen een aanstaand prinselijk huwelijk. Nadien zouden provo’s en sympathisanten wel vaker in gebleekt of gekleurd spijkerpak voor de ambtenaar van de burgerlijke stand verschijnen. Toen Bernhard de Vries begin 1967 in een witte […]
‘Voorbij aan de waarheid die betrekking heeft op de eindige werkelijkheid van wereld en mens en dergelijke reikt de volle waarheid die voor ons mensen nog mysterie blijft. De mens evenwel zijn geloof en rede geschonken als twee vleugels om tot de beschouwing van de volle waarheid te komen. Zo Joannes Paulus II in zijn […]
In dit hoofdstuk probeer ik duidelijk te maken dat Fortuyn – evenals andere populisten die de laatste tijd in de West-Europese landen furore maken en waarvan Silvio Berlusconi in Italië de meest succesvolle is – een latent religieus verlangen aan de dag brengen dat in de hedendaagse samenleving sluimert. De verantwoorde religieuze en christelijke omgang […]
Het is een erfenis van de Romantiek om te denken dat mens is een organisch onderdeel van de natuur die op zichzelf een bron is van waarheid en natuurlijkheid. Dat impliceert een verbondenheid met een grotere orde, waarin God en mens niet gescheiden zijn in twee registers: natuur en bovennatuur. Voor zover er sprake is […]
Veel mensen vinden dat de beste oplossing van het probleem van de globalisering de globalisering zelf is. Dit rampzalige proces, dat een spoor van ellende in de derde en vierde wereld achterlaat heeft inmiddels zijn eigen remedie, namelijk: de vrije-markteconomie, die alle verschillen uiteindelijk zal rechttrekken. Er zijn ook mensen die het hier niet […]
‘De tijd is vloeibaar en stroomt. Ik ben een lichtkrant in een zwart gat, een ‘laterna magica’ op een vuurtoren, een glazenwasser in een duistere kamer en hier worden alleen piloten geboren. Ik heb een foto in mijn kop. Een luchtfoto van Betondorp. Waar is mijn parachute? Ik druk op ‘eject’, gooi de diskette omhoog […]
De artistieke verdiensten van Huisman komen in deze biografie minder aan bod. Eén keer looft Van Keimpema diens kwaliteiten in alle toonaarden, nadat hij zich eerst boos heeft gemaakt over de typering die Huub Mous over Jo pie’ s werk had gegeven in zijn ‘De Kleur van Friesland’. “Als ook het Hema-publiek voor je valt mag […]
‘We onderkennen tenslotte dat onze verlangens en ons genot, waaraan voldaan kan worden door de hedendaagse kunstproductie, de geheimste en betrouwbaarste instrumenten van de hedendaagse ideologie zijn: de gehechtheid aan de esthetische behoefte en het esthetische genot waarborgen de continuering van onze archaïsche wijze van perceptie en ons cognitieve gedrag, net als in alle andere […]
‘Dan gebeurde voor ons vertrek nog het volgende, dat mij zeer sterk is bijgebleven, ofschoon ik pas veel later de betekenis ervan te weten gekomen ben. (…) Slauerhoff stond voor mijn radiotoestel en vroeg geheel onverwachts: “Weet je ook hoe zo’n ding in elkaar zit?” “Zo ongeveer wel.” “Zou het mogelijk zijn,” vroeg hij toen […]
‘In zijn verhaal ‘Del rigor en la ciencia’ bespreekt Borges een rijk waarin de cartografie zo’n mate van nauwkeurigheid had bereikt dat de kaart ervan net zo groot werd als het rijk dat erop was afgebeeld. Er was geen sprake meer van schaal, oftewel verschil, maar van herhaling. Als model in zichzelf belichaamt zo’n kaart de […]
Mevrouw Mallez, Frankrijk heeft mij de kans geboden gelukkiger en tevredener te worden dan wanneer ik uw land niet had gekend. Frankrijk heeft mij veel gegeven. Des te groter is de eer hier te mogen staan. Het voelt alsof ik hier sta op Franse grond. In dankbaarheid mag ik een wederdienst aanbieden. Aan u als […]
Soms is het lastig als je een weblog hebt. Als je iemand voor het eerst ontmoet bijvoorbeeld die zegt dat hij of zij elke dag trouw je weblog leest. Ik sta dan altijd even met mijn mond vol tanden. ‘Jeetje, wat weet die allemaal van mij?’ Beetje domme vraag natuurlijk. Als je blogt word je […]
Laatst sprak ik iemand die zich verdiept heeft in het Zenboeddhisme. Hij vertelde me dat veel Japanners tegenwoordig gefascineerd zijn door het christendom. Ze zien het als iets exotisch, als een diepe wijsheid die het Westen heeft voortgebracht en die in veel opzichten superieur is aan oosterse religies en denkwijzen. Omgekeerd schieten heel wat Europeanen […]
“Insteek is om in het noorden een transitie te maken van een relatief traditionele industrie-productie-economie naar een op kennis gebaseerde economie.” Toen ik deze zin las in het coalitieakkoord 2007-2011, dacht ik: ha, dat snap ik. Eindelijk eens een zin waar ik me iets bij voor kan stellen, een zin waar richting in zit. Een […]
Volgende maand is het vijf jaar geleden dat ik met mijn weblog ben begonnen. Destijds had ik geen benul in welke werelden je allemaal met een weblog kunt belanden. Vaak had ik het gevoel dat ik een eigen medium had gecreëerd. Diverse keren werd ik benaderd door journalisten van de echte media die iets wilden […]
‘Nevel hing over het meer en tot hoog langs de bergen. Een ijle, fijn gesluierde mist, waaruit de rood-bruine sparrestammen, de grauwe eiken met hun rimpelige schors en de gevlekte berken vervaald en schim-gelijk oprezen, hun voeten onzichtbaar, hun kruinen als donkere, breedgespreide pluimen, of als een kristallen web, een rag-fijn gewemel van roerlooze takjes […]
In zijn boek Nieuw Babylon in aanbouw (1995) beweert James Kennedy, dat niet de rebelse jeugd verantwoordelijk was voor de grote veranderingen van de jaren zestig, maar de ouderen. De ware architecten van het Nieuwe Babylon waren de behoudende regenten die ruim baan gaven aan de nieuwe ontwikkelingen. Dat was een vrij heterogene groep behoudzuchtige […]
Als je de naam Laurens ten Cate intypt op Google, dan komt je al gauw op mijn site terecht. Eerder al heb ik beweerd dat het wonderlijk is dat er zo weinig over die man wordt geschreven. Als journalist was hij een toonaangevend figuur, niet alleen in het Friesland van de jaren zestig, maar ook […]
‘The turn over of styles and theories that gave the sixties their racketing ebulliance (Abstract Expressionism, Op, Pop Art and so on) has been followed by a sluggish descent into entropy, there seems to be no escape from that spiral.’ Robert Hughes, The decline and fall of the avant-garde, 1973. Elke kunsthistoricus, die de […]
Lucy R. Lippard, geboren in 1931, behoort tot de jonge generatie critici die in de jaren zestig naar voren kwam. Haar eerste kritieken dateren uit 1965, waarna zij zich met name bezig heeft gehouden met Minimal Ar_en Concept Art. In 1973 publiceerde zij Six years, The dematerialisation of the art object from 1966 to 1972, […]
‘Ergens in onze wereld van geld verdienen, hedonisme, verleidelijke technologie, schaamteloze welvaart en aan de andere kant morele betweterij, ondubbelzinnigheid en controle zou kunst een vrijplaats kunnen zijn van nutteloosheid, onbegrijpelijkheid, inzicht, ambivalentie, plezier en onbehagen.’ Aldus de filosoof Maarten Doorman, die in 2009 in een ingezonden stuk op de opiniepagina van de Volkskrant op […]
‘No culture can develop without a social basis, without a source of stable income. And in the case of the avant-garde this was provided by an elite among the ruling class of that society from which it assumed itself to be cut off, but to which it has always remained attached by an umbilical cord […]
Clement Greenberg was in de jaren zestig zowel de meest invloedrijke als de meest controversiële figuur binnen de Amerikaanse kunstkritiek. Invloedrijk omdat hij al sinds de Tweede Wereldoorlog als een fel voorvechter verbonden was geweest met de Amerikaanse avant-garde, waarbij hij in nauw contact stond met veel kunstenaars wier carrière hij vanaf het prilste begin […]
Bestaan er natuurlijke wetten voor de ontwikkeling van de kunst? Wetten waarmee je niet alleen stijlperiodes in kaart kunt brengen, maar ook de opkomst, bloei en verval van beschavingen. Lange tijd heeft men gedacht dat dit inderdaad zo was. Zo tekende Edy de Wilde in 1949 een ontwikkelingsmodel voor de moderne kunst dat hij gebruikte […]