Laten we niet naïef zijn, het gaat hier niet om een simpele politieke strijd; dit is een destructieve aanval op het plan van God.” Aldus oordeelde Jorge Mario Bergoglio, de nieuwe paus Franciscus eerder over het homohuwelijk. Nu alle euforie over deze nieuwe paus wat is bekoeld, komen de berichten los over de ware […]
Als we Jung mogen geloven is het leven groter dan we denken dat het is, omdat onder het bewustzijn het onbewuste ligt en zelfs een collectief onbewuste. Dat domein van het onbewuste is volgens Jung niet – zoals Freud dacht – een vergaarbak van verdrongen seksuele verlangens, die in de realiteit niet te verwezenlijken zijn, […]
Voor Jung waren Goed en Kwaad primair psychologische relativiteiten, die niet op een transcendent goddelijke wezen geprojecteerd konden worden. Jung verwijt het christendom, dat het geen ruimte heeft gecreëerd voor de schaduwzijde van God, die feitelijk in de mens zelf zit. Anderzijds is het moeilijk te achterhalen of Jung – ondanks zijn opvatting over […]
‘De oosterse fabel van de reiziger die in de woestijn door een roofdier werd verrast, is heel oud. Pogend aan het wilde dier te ontkomen, springt de reiziger in een bron, waar geen water in is; maar op de bodem ziet hij een draak, wachtend met open muil om hem te verslinden. En daar […]
‘Eigenlijk was de homosexualiteit op de diverse instituten waar ik onderwijs heb mogen genieten, volkomen geaccepteerd’, ging De Gekwelde Man gedreven verder. ‘Paters die jongetjes lieten nablijven en ze dan op hun schoot trokken, of priesters die ons kwijlend de biecht afnamen: “En? Hoe vaak heb je van de week aan jezelf gezeten?” Dat was […]
Steeds meer realiseer ik mij dat Jung in een andere tijd leefde, een tijd die niet de mijne was en die zich ook steeds verder verwijdert in de tijd. Toch lijken zijn ideeën soms heel dichtbij, zoals een foto van iemand uit en ver verleden opeens heel dichtbij kan zijn. Misschien komt dat ook wel, […]
‘s Middags, ik studeerde niet, ik zat in de huiskamer en deed niets, begonnen geleidelijk aan alle dingen betekenis te krijgen. Te veel dingen kregen te veel betekenis. Er was te veel te zien in de kamer. Er was buiten de kamer te veel voorgevallen. Ik wilde rust. Ik wilde alleen maar voedsel innemen en […]
Jung had zo zijn eigen opvattingen over het kwaad. Begin jaren vijftig zette hij zijn ideeën hierover uiteen in twee opmerkelijke boeken, waarin de katholieke geloofsleer, en met name wat de kerkvaders daarover te zeggen hadden, tegen het licht werd gehouden: Aion (1951) en Antwoord op Job (1952). Het kwaad was volgens Jung alles […]
‘De symbolische voorstelling van alle godsdiensten zijn belichamingen van onbewuste processen in typisch algemeen geldige vorm.’ Dat schreef Jung in zijn boek Psychologische typen (1921) dat lange tijd zijn meest gelezen boek was. In het eerste hoofdstuk van dit boek zet Jung in grote halen zijn standpunt ten aanzien van de religie uiteen. Het is […]
Wouter van der Horst, voormalig directeur van Museum ’t Bleekershûs in Drachten, heeft gereageerd op mijn veel gelezen blogpost ‘De boef uit Franeker‘. Langzaam vallen de stukjes van de puzzel in elkaar in deze Friese soap die ons al decennia bezig houdt. Those were the days. Het wachten is nu op het laatste woord van […]
‘Het was waar dat wij bezig waren met het ontwikkelen van test waarmee de reconstructie van geografische origine van een onbekend persoon middels DNA-onderzoek mogelijk zou zijn. Echter, zowel methode als de wetenschappelijke achtergrond was nog niet voldoende uitgekristalliseerd. Ook wisten we nog niet goed hoe wij de resultaten van zo’n onderzoek zouden gaan […]
Wat is anno 2013 nog de betekenis van Jung? Ik denk dat weinig mensen nog zijn boeken lezen. Anderzijds zijn de belangrijkste ideeën van Jung inmiddels gemeengoed geworden. ‘Archetypen’, ‘het collectief onbewuste’, ‘extravert en introvert’, dat zijn begrippen die te pas en te onpas worden gebruikt, en zelfs het obscure begrip ‘synchroniciteit’ hoor je […]
Gisteren stond Tom Verheul met zijn cameraman van Omrop Fryslân voor de deur. Hij maakt en tweedelige documentaire voor Fryslân Dok over de Beeldende Kunstenaarsregeling (BKR), die van 1949 tot 1987 heeft bestaan, ook in Friesland. Aanleiding is een tentoonstelling die 19 april a.s. opent in het Historisch Centrum Leeuwarden. Ik werd thuis geïnterviewd en […]
Dit wordt het jaar van de abdicaties, dat is nu wel duidelijk. Eerst Beatrix en dan nu Benedictus. De grote opruiming is begonnen. Je moet je moment weten te kiezen wanneer het tijd is om te gaan. In beide gevallen was volgens mij de houdbaarheidsdatum al behoorlijk overschreden. Beatrix begon steeds meer samen te vallen […]
Ed Brand van Uitgeverij Candide (links) en Egbert Tellegen, mede-auteur van het boek Tegen de tijdgeest, terugzien op een psychose In het gebouw van de Universiteit van Humanistiek in Utrecht werd vrijdag j.l. het symposium Transformaties gehouden, dat werd georganiseerd door de stichting Psychiatrie en Filosofie. Ik kwam om half twee aan het woord met […]
Het NH Amsterdam Centre Hotel is gevestigd in het voormalige AMVJ gebouw aan het Leidsebosje. De letters AMVJ stonden voor ‘Amsterdamse Maatschappij voor Jongemannen’, na 1945 omgedoopt tot ‘Algemene Maatschappij voor Jongeren’. In de jaren twintig werd dit gebouw voorzien van een overdekt zwembad, waar de zwemwedstrijden van de Olympische Spelen van 1928 werden gehouden. […]
‘Maar het vinden van religie is slechts een van de wegen waarlangs eenheid kan worden bereikt, en het genezingsproces van innerlijke gespletenheid en disharmonie is een algemeen psychologisch proces, dat zich kan voltrekken met behulp van elk geestelijk materiaal en niet noodzakelijkerwijs de religieuze vorm behoeft aan te nemen. Bij de beoordeling van de religieuze […]
‘In de kern is die ervaring onbenoembaar. Een psychose is een sprong naar het absolute. En wat dat ‘absolute’ ook moge zijn, het is in ieder geval niet te transformeren in woorden. Het iets subliems, huiveringwekkend en ook fascinerend, iets dat zich aan de taal onttrekt en dus per definitie onbeschrijfelijk is, als een gat […]
De Stichting Psychiatrie en Filosofie heeft zijn jaarlijkse Van Helsdingenprijs toegekend aan Joeri Calsius, die onlangs gepromoveerd is aan de Universiteit voor Humanistiek. Hij ontvangt de hoofdprijs van 10.000 euro voor zijn proefschrift Ruimte voor Angst; Het vermogen tot existentiële bewustwording doorheen angst in relatie tot lichaam en authenticiteit.’ Lees verder op de website van […]
Misschien moeten wij ons het weidse panorama op de drempel van de dood wel voorstellen als de slotscène van de film ‘Dood in Venetië’, waar een stervende componist Gustav von Aschenbach op een strandstoel aan het Lido voor het laatst het lichaam ziet van een jongen die voor hem het toppunt van schoonheid verbeeldt, een […]
Volgende week vrijdag moet ik een lezing houden op het symposium Transformaties van de Stichting Psychiatrie en Filosofie in Utrecht. Aanleiding voor dit verzoek was mijn bijdrage aan het boek Tegen de tijdgeest, terugzien op een psychose (2011). Het is niet de eerste keer dat ik over mijn psychotische ervaringen een verhaal moet vertellen. Ik […]
‘O God, leer ons onszelf te verstaan en te begrijpen dat wij ons oneindig ver verwijderen van hetgeen ons hart ten diepste verlangt. ‘ Wijze woorden. Ze zijn van Teresa van Avila, een mystica uit de zestiende eeuw, die net als alle grote mystici achteraf gezien kan worden als een groot psycholoog. De woorden zijn […]
Op 17 augustus 1964 eindigde onze reis in Trier. Aangekomen op de camping, aan de rand van de stad, aan de oever van de Moezel, stak er een windhoos op, kort nadat onze tent was opgezet. De tent vloog in de lucht en er bleef weinig meer van over dan wat flarden. Drie caravans om […]
‘Maar op de eerste dag van de week gingen ze bij het ochtendgloren naar het graf met de geurige olie die ze bereid hadden. Bij het graf aangekomen, zagen ze echter dat de steen voor het graf was weggerold, en toen ze naar binnen gingen, vonden ze het lichaam van de Heer Jezus niet. Hierdoor […]
‘Een mens weet evenveel van God als een mier kan weten over de inhoud van het Brits museum.’ Dat schijnt Jung eens gezegd te hebben. Karen Armstrong vertaalde deze uitspraak later in haar eigen woorden door te beweren dat het brein van een mens evenveel kan vatten van God als een vis snapt van een […]
‘Oppervlakkig gezien leken veel gelovigen niet bereid vragen omtrent het geloof in te brengen in een discussie met de geestelijkheid. Nu was dat ook niet iets wat katholieken gewoon waren te doen. De ‘godsvoorstelling en geloofsboodschap’ van het merendeel van de Nederlandse katholieken is wel gekarakteriseerd als ‘naïef’. Dit zou onder meer op te maken […]
Bovenstaand boekje kocht ik in mei j.l. in een boekwinkel in Lourdes, vlakbij de Mariagrot. Het is een handzame samenvatting van alle besluiten die tijdens het Tweede Vaticaans Concilie in Rome zijn genomen. Op de cover zijn twee foto’s samengevoegd. Boven zijn de verzamelde bisschoppen te zien in de Sint Pieter in Rome bij de […]
De tijd van het christendom is voorgoed voorbij. Van een herformulering van christelijke waarden is geen sprake. We hebben geen religieuze termen meer nodig om de mens te kunnen beschrijven. In vergelijking met het christendom is de seculiere tijd, waarin wij leven, een ketterij en geen seculiere voortzetting van het christendom. Maar is dat wel […]
‘De Nederlandse katholieke kerk voerde in de jaren zestig en zeventig, met de beste bedoelingen, een ingrijpende rituele revolutie door, juist om de gelovigen bewuster te maken, dat wil zeggen, het geloof meer tot een vertoog te maken dat ze ook op zichzelf konden toepassen. Dat maakte grote indruk, juist omdat godsdienst voor de jaren […]
‘…bij een affaire als de onderhavige is niet alleen een persoonlijk belang gediend, maar ook een publiek belang. Daarmee bedoelde degene die mij deze fraaie formulering influisterde dat het niet alleen zo is dat ik er persoonlijk in enigermate last van heb kunnen gaan krijgen, maar eerder dat het niet verborgen mag blijven dat ook […]
In het voorjaar van 1989 bezochten we de tentoonstelling Bilderstreit in Keulen. Het was mooi weer, een boorreisje over de Rijn en een bezoek aan de megatentoonstelling in een oud jaarbeurscomplex aan de overkant van de rivier. Wat wil je nog meer? Van de tentoonstelling zelf kan ik me nagenoeg niets herinneren. Van Keulen des […]
Het is 4 april 1975. Mijn moeder is jarig. Ze is die dag 70 jaar geworden. Rechts zit Evert, mijn zwager, de man van mijn oudste zus Mariet. Toen zij elkaar eind jaren vijftig leerden kennen was hij voor mij nog ‘oom Evert’. Hij was immers zowat dertig jaar ouder dan ik. Van ‘oom Evert’ […]
‘Op een dag in het aangezicht van de doodse uitgestrektheid van de woestijn, welker paarse wolken zich trapsgewijs zover het zicht reikte verhieven naar woeste exotische horizonten, ver van de onpeilbare lege zee welker golven zich onophoudelijk glimlachend bewogen, omgeven door een woud, welks met leven geladen duisternis mij in zijn diepe plooien scheen […]
In veel hotelkamers in moslimlanden vind je een pijl op het plafond die naar Mekka wijst. Er bestaan eeuwenoude islamitische instrumenten die met een ingenieus mechaniek de afstand berekenen tussen Mekka en een plaats waar dan ook op de aardbol. In zijn boek De filosofie van het landschap (1970) stelt Ton Lemaire dat herhaling en […]
