Het was onwaarschijnlijk mooi weer vanmiddag. Helemaal gefietst naar de dijk. Boven Marrum zag ik in de verte het tempeltje van Ids. Ik kon de verleiding niet weerstaan om er even naar toe te fietsen. Wie ooit – komend vanuit het noorden – de kathedraal van Chartres heeft zien naderen boven de korenvelden van Normandië, […]
Porno in het publieke domein staat opens volop in discussie. In Utrecht maakte de ChristenUnie bezwaar tegen een megaposter in de binnenstad waarop een schaars gekleed model met een bikini van goudlamé was te zien. Vorige week was eer een actie in de binnenstad van Leeuwarden, waarbij posters van digitaal gemanipuleerde vrouwen werden afgeplakt. Een […]
Gisteren belandde ik al zappend in het slot van ‘The Passion of the Christ’ van Mel Gibson. Ik heb veel over die film gelezen, maar hem nooit gezien. Christus hing al aan het kruis, besmeurd met bloed en modder. Zo heb ik aan de vooravond van Pasen de ultieme sterfscène van de Verkosser nog mee […]
Najaar 1985 was ik op bezoek bij Albert Waalkens in Finsterwolde. De magere slungel voor op de foto ben ik zelf. Links loopt Waalkens. Kort tevoren had Gunnar Daan een nieuwe galerie annex woning en studio voor hem gebouwd. De redactie van het toenmalige architectuurtijdschrift BOUD wilde daar aandacht aan besteden. Waalkens ontving ons allerhartelijkst. […]
De formatie van het nieuwe college van GS zit muurvast. In alle andere provincies is de klus inmiddels geklaard. Daarbij is de PvdA zoals gewoonlijk weer als grootste overwinnaar tevoorschijn is gekomen, terwijl deze partij bij de verkiezingen toch de grootste verliezer was. In Friesland is er nog steeds geen witte rook. Het oude college […]
Gisteren en vandaag heb ik gesprekken gevoerd met eindexamenstudenten van Academie Minerva in Groningen. Het was een oefening voor hun examen. Zo kreeg ik een inkijkje in de keuken van een aantal jonge en soms ook zeer getalenteerde kunstenaars die op de drempel staan van hun beroepspraktijk. Opvallend was, dat het merendeel van hen op […]
Vanmorgen nam ik de sneltrein van 7.58 uur naar Groningen. Om 8.17 stond de trein stil op het station Veenwouden. ‘We willen u vriendelijke verzoeken gewoon op uw plaats te blijven zitten’, liet de machinist weten. ’We hebben een aanrijding gehad. Als er een dokter in de trein zit, zou hij dan naar buiten willen […]
De LC is weer bezig. Lammert Jansma wordt met terugwerkende kracht publiekelijk de grond in geboord. Geen enkele objectieve vermelding van de regels die gelden bij het toekennen van koninklijke onderscheidingen. Geen cijfermatige research. Geen vermelding ook van eerdere fouten (Douwe de Vries, Klaas Koopmans). Nee, je laat gewoon een paar mensen aan het woord […]
Jij gladde sik, symbool voor de getemde lust der Friezen Dat saaie land dat orde voorbracht, netheid, ijdelheid. Zelfingenomen staar je elke ochtend in de spiegel. Je telt je haren als je streken, glad en zonder fantasie, laat staan de neiging om de passie nog te preken de vlag van de verbeelding ooit in top […]
Oud directeur Lammert Jansma van de Fryske Akademy heeft gisteren zijn koninklijke onderscheiding teruggegeven. Deze kreeg hij opgespeld bij een symposium dat speciaal voor hem was georganiseerd. Jansma werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Dat was volgens hem een te lage onderscheiding. Het had op zijn minst de Orde van de […]
‘Volgens performer, schilder, videokunstenaar en muzikant Alex Kooistra mag je in de lente gek doen. De natuur barst uit zijn voegen en mensen mogen dat ook wel eens doen. Optimisme, puurheid en eerlijkheid zijn de remedies voor het harde leven.’ Zo las ik op de uitnodiging voor de tentoonstelling van Alex in Buro Leeuwarden van […]
Op 25 april a.s. wordt Johan Cruijff zestig jaar. Wij zijn bijna even oud, want ik wordt op 1 december 60. Als kind woonden wij niet zo ver van elkaar af. Hij in Betondorp, ik even verderop in de Watergraafsmeer. Ik heb nooit met Cruijff op straat gevoetbald. Ook niet op het veld. Dat laatste […]
Vanmiddag was ik aanwezig bij de onthulling van het borstbeeld van Wim Duisenberg in Heerenveen. Dat was een heel gedoe. Eerst werden alle genodigden – dat waren er zo’n 200 – ontvangen in Museum Belvedère. De organisatie had kennelijk niet op zoveel respons gerekend, want er was in allerijl een grote feesttent naast het museum […]
Het rommelt in de museumwereld. Nu is museum De Beyerd in Breda aan de beurt. Ook daar lopen de spanningen tussen staf en directie hoog op. Eerder kwam het Centraal Museum in Utrecht in het nieuws, waar een vertrouwensbreuk is ontstaan tussen de directeur en de medewerkers. In beide gevallen gaat het om een vrouwelijke […]
Gisteravond zat ik opeens met Fred van der Wal aan tafel in de uitzending van ‘De Literatuerfabryk’ in boekhandel De Tille in Leeuwarden. Het was de bedoeling dat ik hem zou interviewen. Dat had ik vooraf niet zo begrepen. Ik had gedacht dat we samen geïnterviewd zouden worden. Wat doe je dan in zo’n situatie? […]
‘Bezwering van een crisis’, zo luidt de kop van het artikel in de kunstbijlage van de Volkskrant van vandaag, waarin de rampzalige ontwikkelingen rond de directeur van het Centraal Museum in Utrecht op een rij worden gezet. Lees en huiver. Ik word hier echt niet goed van. Conservatoren die jarenlang een naam in dit museum […]
Vandaag ben ik in het Historisch Centrum Leeuwarden bezig geweest met het archief van Aiko van Hulsen. Het is een verzameling van 55 plakboeken met prachtig materiaal: niet alleen krantenknipsels, maar ook foto’s, correspondentie, originele uitnodigingskaarten en teksten van openingstoespraken. Zo stuitte ik op een openingsrede van Laurens ten Cate, uitgesproken ter gelegenheid van de […]
‘Stel dat de Leeuwarder Courant opeens ophoudt te bestaan. Hoe zou het leven in Friesland er dan uit gaan zien? Dit gedachte-experiment bracht mij onlangs tot een verhelderend inzicht. Friesland zou steeds leuker worden.’ Met deze pakkende zin begon mijn artikel ‘Verlos ons van de Leeuwarder Courant’ dat drie jaar geleden in De Moanne verscheen. […]
Bij de start van de Boekenweek op woensdag a.s. zal Hans Trapman, bijzonder hoogleraar cultuurgeschiedenis, een openbare lezing houden op de Erasmusuniversiteit. Onderwerp: de ontvangst destijds van ‘De lof der zotheid’ het beroemde boek van Erasmus. Trapman zal een vergelijking trekken met de plaats die de satire heeft in het hedendaagse politieke debat. Hij wordt […]
De nieuwe gedeputeerde van cultuur wordt Jannewietske de Vries. Ze is een nieuw fenomeen in de provinciale politieke arena. Geboren in 1961 in Bitgum als dochter van ‘goold old’ Bareld de Vries is ze van huis uit bekend met het politieke metier. Ze groeide op in Grouw, maar de middelbare school heeft ze in Zuid […]
Een uur geleden is Mickey Mous gestorven. Gisteren is hij naar de dierenarts gebracht. Het zag er niet goed uit. Hij had een grote bobbel in de buik. Vandaag deed de dokter nog een echoscan. Diagnose: hopeloos. Eigenlijk was hij al maanden niet goed. Veel spugen, maar ja, dat doen katten wel meer. Hij begon […]
Donderdagavond was er in het Leeuwarder debatcentrum De Bres een discussieavond belegd over de kwaliteit van de kunstkritiek in Friesland. Leider van het debat was ‘good old’ Asing Althaus, die zich de laatste tijd steeds meer ontpopt als de Friese Matthijs van Nieuwkerk. Tenminste, dat zou hij wel wiillen. De wereld draait door, maar niet […]
Gisteren viel de Moanne in de bus, voor het eerst met een themanummer zo lijkt het, en wel over het It Fryske erfgoed. In een van de artikelen gaat Kerst Huisman andermaal in op het debat over de Friese canon. Meteen al in de tweede zin bestempelt hij mijn bijdrage aan deze discussie als ‘healwiis […]
In de periode tussen 1995 en 2004 schreef ik met enige regelmaat voor de opiniepagina van de Leugenachtige Courant. Al met al zo’n 42 artikelen. Al die boekenbonnen hebben in ieder één gevulde plank in mijn boekenkast opgeleverd. Die stukken gingen over de meest uiteenlopende onderwerpen, variërend van het Friese Diekstra-syndroom en de duistere machten […]
Juist toen ze de huiskamer binnenkwam, draaide zijn vader de radiomuziek, een fuga voor viool en klavecimbel, af. ‘Dat is gezeur,’ zei hij,’laten we een ogenblik rust hebben.’ (p.11) Toen zijn ouders langzaam de trap waren afgedaald en hij de buitendeur had horen dichtslaan, zette hij de radio aan. De omroeper gaf de juiste tijd […]
“Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte. Hij keek op zijn lichtgevend horloge, dat aan een spijker hing. ‘Kwart voor zes mompelde hij, het is nog nacht’. […]
‘Ik heb wel eens iemand horen zeggen dat je in Nederland gemakkelijker praat over seks dan over religie’. Dat zei Willem van der Donk, voorzitter van de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) onlangs in een interview in de Volkskrant. Het rapport van de WRR ‘Geloven in het publieke domein’, dat eind vorig jaar verscheen, […]
“Het jaar 1966 was een rampjaar omdat ik in dat jaar rooms-katholiek werd terwijl ik nog niet zeker wist of ik dat wel echt wilde. Nagedacht had ik wel, maar er uitgekomen was ik niet. Thans vele jaren na dato vind ik het een verstandige stap. Zonder die stap zoude ik mijn eigen doorgedronken hebben, […]
Op 30 mei vorig jaar hield prof. dr. J.L. Goedegebuure (zie foto) zijn inaugurele rede bij de aanvaarding van de leerstoel moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Leiden. Die rede had als titel: ‘het mythische substraat, verhaalpatronen in de Nederlandse literatuur van de twintigste eeuw’. Goedegebuure wijst erop dat er een substraat is van […]
Bas Heijne wijdt zijn column in de NRC van zaterdag j.l. aan het fenomeen ‘geloof’. Dat levert een fraaie beschouwing op. Heijne constateert dat er in de afgelopen decennia een wonderlijke omkering heeft plaatsgevonden. Het geloof roept tegenwoordig opnieuw vragen op. In de jaren tachtig en negentig werden die vragen – als ze al gesteld […]
In het boek Onmetelijk optimisme, kunstenaars en bemiddelaars in de jaren 1945-1970 (2007) wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen in de beeldende kunst in Nederland in de eerste decennia na de oorlog. Dat was voor de kunst een onstuimige tijd, die meestal wordt samengevat in de doorbraak van Cobra, de vijftigers, gevolgd door de […]
“In het zeer fraaie proefschrift van H.R. Wijngaarden (Hoofdproblemen der volwassenheid, Bijleveld, Utrecht,1959) worden nog enkele andere indelingen vermeld. Waterink deelt het leven in periodes van telkens zeven jaar in. Hij beschrijft 0-7 jaar: de tijd van het fantasieleven; 7-14 jaar: voorstellingsleven; 14-21 jaar: puberteit en adolescentie; 21-28 jaar: tijd van de verovering van de […]
De bekering van Reve kun je op drie manieren verklaren. Als een provocerende pose (1), een substituut voor zijn moeder die ingeruild werd voor Maria als mystieke gestalte (2), en als het vervangen van het ene doctrinaire systeem (communisme) voor het andere (katholicisme) (3). Al deze verklaringen hebben gemeen dat ze Reve’s katholicisme (en/of het […]
“…als er al sprake is van een terugkeer van de religie, dan wel in verschijningsvormen die soms in weinig meer doen denken aan de religie die wij kennen: een vooral institutioneel gebonden vorm, die zich in een tamelijk overzichtelijk schema liet vangen. De getransformeerde religie is fundamenteel van gedaante veranderd en ontwikkelt zich volgens sommige […]
In 1980 verschijnt het boek ‘Moeder En Zoon’, waarin Gerard Reve de balans op maakt van zijn leven. Terugkijkend ziet hij de lange weg die hem geleid heeft naar het geloof en de uiteindelijke bekering. Dit boek, dat ‘Het Boek van het Violet en de Dood’ had moeten heten, heeft meerdere werktitels gehad, onder meer […]
In 1990 verscheen het boek ‘Eigenlijk geloof ik niets, essays over het werk van Gerard Reve’ naar aanleiding van een symposium in Nijmegen. In deze bundel werden de belangrijkste thema’s in het werk van Reve geanalyseerd vanuit literaire, theologische en filosofische invalshoeken. Deze multidisciplinaire aanpak was redelijk uniek in Nederland en heeft – voor zover […]
‘De drie waren tezamen de ongeschapen Ene, van Wie ze de openbaring waren. Tot zover was alles duidelijk genoeg. Maar was er eigenlijk niet nog een vierde? Ja dat was zo. Zeker er was een Vierde, die de Drie en de Ene in alle eeuwigheid verbond, die stil was en woordloos, maar die alles vervulde, […]
De psychologische theorieën van Carl Gustav Jung (zie foto) hebben niet alleen grote invloed gehad op de geloofsopvatting van Gerard Reve, maar ook een brugfunctie vervuld bij de uiteindelijke toetreding van Reve tot het katholicisme. Reve’s belangstelling voor Jung werd gewekt door zijn eerste psychiater Schuurman, die een jungiaan was. In tal van brieven laat […]
“Het punt waar het om gaat in dit Concilie is volgens Johannes de aan de tijd aangepaste geloofsverkondiging, en daarmee de uittocht uit het intellectuele, terminologische en religieuze getto: ‘een sprong naar voren’ (un balzo anvanti)”. Aldus citeert de katholieke theoloog Hans Küng in zijn autobiografie ‘Bevochten vrijheid’ de woorden van paus Johannes XXIII, waarmee […]
In de jaren zestig was Reve een psychiatrisch patiënt met een drankprobleem. Beide omstandigheden hebben invloed gehad op zijn werk en op zijn bekering. Jarenlang was hij in een gevecht gewikkeld met zichzelf om van de fles af te komen. Bij een bezoek aan de kapel van Onze Lieve Vrouw ter Nood in Heiloo,- zo […]