
Vannacht had ik weer een wonderlijke droom. Althans, dat heeft mijn dubbelganger mij vanmorgen verteld. Zelf kan ik mij er niet veel meer van herinneren. Ik zat kennelijk gisteren niet helemaal lekker in mijn vel en had mijn draai niet kunnen vinden. Dat laatste is overigens een uitdrukking die mijn dubbelganger graag gebruikt. Hij heeft een nogal ouderwetse belangstelling voor het menselijk welzijn. Zelf zou ik het liever hebben over een storing in de onderlinge communicatie tussen lichaam en geest.
Volgens zijn relaas zat hij alleen in Café Fire aan de stille kant van de Nieuwestad in Leeuwarden. Het café was helemaal leeg. Een weinig hoopgevend teken voor de horeca, maar voor een dubbelganger natuurlijk een uitgelezen gelegenheid om ongestoord zijn eigen bestaan te overdenken. Er kwam een donkere gestalte binnen, gekleed in een sneeuwwitte jas. De man ging zonder uitnodiging tegenover hem zitten en bestelde een koffie met een moorkop. Dat laatste vond mijn dubbelganger nogal opmerkelijk. Niet zozeer vanwege de moorkop, maar omdat hij zelf altijd beweert dat hij geen belangstelling heeft voor zoetigheid.
Ze raakten met elkaar in gesprek zonder elkaars naam te kennen. Binnen een kwartier passeerde een wonderlijk allegaartje aan onderwerpen de revue: astrologie, mystiek, buitenzintuiglijke waarneming en de betreurenswaardige achteruitgang van de moorkop. Mijn dubbelganger vertelde mij later dat hij zelden zo’n onderhoudend gesprek had gevoerd. Ik vond dat een merkwaardige mededeling, aangezien ik mij niet kan herinneren ooit een gesprek met hem te hebben gevoerd. Maar misschien was dat nu juist het probleem.
De gestalte tegenover hem begon gaandeweg van gedaante te veranderen. Er ontstond iets dat het midden hield tussen een tropische vlinder en een in melkchocolade gedoopte nachtmerrie. De man kreeg een bijna buitenaards uiterlijk, alsof Kafka’s Die Verwandlung ditmaal niet bij Gregor Samsa was begonnen, maar bij iemand die zich juist aan het mens-zijn probeerde te ontworstelen. Het was een metamorfose in omgekeerde richting. De kakkerlak werd een schrijver en de schrijver een kakkerlak. Wie van de twee daarbij het meest gewonnen had, bleef onduidelijk.
Uiteindelijk vroeg mijn dubbelganger naar de naam van zijn gesprekspartner. Dat had hij beter niet kunnen doen. Het gezicht van de man vertrok in een grimas en hij begon zijn naam langzaam, nadrukkelijk en met een zekere plechtigheid uit te spreken. Op dat moment werd mijn dubbelganger wakker. Hij had het gevoel dat er iets fundamenteels veranderd was. Niet in hemzelf, maar in de wereld. Het zonlicht dat door de gordijnen viel, leek voller dan anders, alsof het niet alleen licht uitstraalde, maar ook een boodschap probeerde over te brengen. Er was iets mis met de natuurkunde.
Dat laatste vond ik nogal overdreven. Mijn dubbelganger heeft de neiging om alledaagse verschijnselen onmiddellijk op kosmische schaal te interpreteren. Een kapotte stofzuiger wordt bij hem al gauw een crisis in de metafysica. Toch moest ik toegeven dat er iets merkwaardigs aan de hand was. Toen ik die ochtend mijn blog opende, bleek er een nieuw stuk te zijn verschenen. Het was ondertekend met mijn naam, maar ik had het niet geschreven. Althans, ik kon mij niet herinneren dat ik het geschreven had. De stijl was onmiskenbaar de mijne, inclusief de gebruikelijke omwegen, de lichtelijk overdreven bespiegelingen en de neiging om een betrekkelijk onbeduidend voorval op te blazen tot een probleem van wereldhistorische betekenis.
Ik begon te vermoeden dat mijn dubbelganger niet alleen mijn plaats in mijn dromen had ingenomen, maar ook op mijn weblog. Misschien was hij daar al veel langer bezig. Wie weet schrijft hij al jaren mijn dagelijkse stukken en beperk ik mijzelf inmiddels tot het leveren van de grondstof. Dat zou een hoop verklaren. De merkwaardige productiviteit van de laatste tijd bijvoorbeeld, maar ook het feit dat sommige formuleringen mij bekend voorkomen zonder dat ik mij kan herinneren ze ooit bedacht te hebben.
Misschien is het hele verschijnsel van het schrijven wel een vorm van identiteitsfraude. Wie schrijft, verdubbelt zichzelf. De schrijver zit aan zijn bureau en kijkt naar een tekst die langzaam onder zijn handen ontstaat. Maar wie is daar eigenlijk aan het woord? De man die schrijft of de man die door het schrijven ontstaat? En wie van beiden heeft het auteursrecht? Ik heb daar nooit goed over nagedacht. Mijn dubbelganger vermoedelijk wel. Hij heeft immers alle tijd van de wereld. Hij hoeft alleen maar mijn leven te leiden.
Bij het ontbijt probeerde ik de zaak nog enigszins rationeel te benaderen. Misschien was het heelal inderdaad niet de machine die de natuurkundigen ervan hebben gemaakt. Misschien was het ontstaan van de werkelijkheid niet alleen een kwestie van oorzaak en gevolg, maar ook van waarneming en wederzijdse herkenning. Mijn dubbelganger was daar inmiddels veel verder in doorgedrongen. Hij beweerde dat het universum niet bestond zolang niemand ernaar keek. Ik wees hem erop dat de sterren ook al schenen toen er nog geen mensen waren. Daarop antwoordde hij dat hij dat niet kon controleren, omdat hij er toen niet bij was geweest.
Dat vond ik een sterk argument, althans naar de maatstaven van de hedendaagse filosofie. Misschien is het multiversum helemaal geen verzameling van talloze parallelle werelden, maar een verzameling van talloze parallelle Huub Mouses. In de ene wereld schrijf ik een boek, in de andere word ik niet gepubliceerd, in een derde word ik door de redactie van een literair tijdschrift aangezien voor iemand anders en in een vierde besta ik helemaal niet. Dat laatste lijkt mij overigens een tamelijk aantrekkelijke mogelijkheid. Het zou in elk geval een hoop administratieve rompslomp schelen.
Maar er is nog een andere mogelijkheid. Misschien heeft mijn dubbelganger het universum al lang geleden overgenomen en ben ik zelf niet meer dan een herinnering aan iemand die ooit heeft bestaan. Een soort menselijke voetnoot bij een leven dat inmiddels door een ander wordt voortgezet. Dat zou ook verklaren waarom ik mij soms zo vreemd voel wanneer ik mijn eigen blog lees. Ik herken de woorden, de gedachten en zelfs de ironie, maar ergens heb ik het gevoel dat iemand anders ze heeft uitgesproken. Alsof ik mijn eigen leven lees in de vertaling van een onbekende taal.
Pascal schreef ooit dat de eeuwige stilte van de oneindige ruimten hem met angst vervulde. Mijn dubbelganger vindt dat een nogal achterhaalde gedachte. Volgens hem is het heelal helemaal niet stil. Het zit vol met stemmen die elkaar voortdurend proberen te imiteren. Iedere ster is een dubbelganger van een andere ster, iedere planeet een mislukte kopie van een andere planeet en iedere mens een tijdelijke vergissing in de herkenning van zichzelf.
Ik vroeg hem wat dat allemaal voor mij betekende. Hij keek mij aan alsof hij die vraag al duizenden malen had gehoord. Vervolgens zei hij dat ik mij nergens zorgen over hoefde te maken. Hij zou mijn blog voorlopig wel blijven bijhouden.
Toen begreep ik eindelijk wat er in Café Fire was gebeurd. De man in de witte jas had niet zijn naam uitgesproken, maar de mijne. En waarschijnlijk had hij dat al die tijd al gedaan. Alleen had ik het niet gehoord.
Vanmorgen heb ik mijn blog nog eens goed bekeken. Er stond weer een nieuw stuk op. Het was een beschouwing over de dubbelganger, geschreven in de eerste persoon enkelvoud. Ik heb het met enige belangstelling gelezen. Het was niet slecht. Hier en daar zelfs verrassend scherp. Alleen de slotzin beviel mij niet helemaal.
Er stond: Ik ben er nog!
Dat lijkt mij sterk. Want wie dit nu leest, is vermoedelijk mijn dubbelganger. En wie dit geschreven heeft, weet ik al helemaal niet meer. Maar goed, zolang iemand mijn naam blijft gebruiken, zal het met mijn bestaan voorlopig wel loslopen.