Archief voor 2011

De omkering van hemel en hel

‘De fantasieën die toentertijd tot mij kwamen, schreef ik eerst in het 
Zwarte Boek, later nam ik ze over in het Rode Boek, dat ik ook met 
afbeeldingen verluchtte. Dit laatste bevat het merendeel van mijn Man
dala-tekeningen. Ik heb een vergeefse poging tot een esthetiserende uit
werking in het Rode Boek ondernomen, doch deze nooit tot […]

Lees de rest

Toneel na de dood van God

‘Weinig is dramaturgisch gesproken zo kinderachtig geweest als de pogingen, 
in vooral de jaren zeventig en tachtig van het Nederlandse en 
Duitse toneel, om de geest te ensceneren als een soort stem uit Hamlet’s binnenste. Waarom men coûte que coûte het bovennatuurlijke wilde omdenken tot iets psychologisch hoef ik niet uit te leggen: men dacht […]

Lees de rest

Bij de kruisoprichting van Rubens

Ik zie een wrede scène uit een oud verhaal. De schilder toont het beeld in gruwelijke taal. Het lijkt wel op een film in levendige kleuren. De kruisoprichting is hier echt aan het gebeuren Gespierde mannen kreunen onder het gewicht. Je ziet de pezen spannen en pijn in het gezicht. De spijkers in zijn handen […]

Lees de rest

Dat schiet niet op zo

Vorige week zat ik op het terras bij Wouters samen met Ton Broekhuis, directeur van Noorderlicht. We hadden het over het belabberde culturele klimaat in Friesland. Neem nou alleen al dat schertsfiguur Henk Keizer. Iedereen vindt hem een crime, maar niemand durft het hardop te zeggen, want hij beheert de centjes. Hij laat zelfs een […]

Lees de rest

De facebook terrorist

‘De opkomst van een capsulaire beschaving zal ons allen noodgedwongen bange wezens maken die allemaal op verschillende manieren aangegrepen zijn door ‘glokale’ paniek. Dat is mijn pessimisme. Maar juist dit doembeeld dat zich helaas dagelijks meer realiseert, bewijst de noodzaak van het engagement met of tegen welke tijdgeest dan ook’ Aldus Lieven de Cauter in […]

Lees de rest

Method in madness

‘De Rooms-Katholieke Kerk heeft heiligen tegen alle pla
gen. Zo is er St. Titus tegen vrijdenkers, St. Notker (de naam 
zegt het al) tegen stotteren, St. Goarius tegen draaikolken, 
St. Hilaire van Poitiers tegen onwettige kinderen, St Vitus 
tegen door de wekker heen slapen, St. Cristofoor tegen boze 
dromen, St Benedictus tegen het breken van borden […]

Lees de rest

Reve en het katholicisme

In 1966 trad Gerard Reve toe tot de Katholieke Kerk, midden in een periode waarin katholiek Nederland zich snel evolueerde en uiteindelijk ook veel terrein moest prijsgeven. De terugloop had niet alleen te maken met een snel veranderende maatschappij, waarin voor het Rijke Roomse Leven van weleer weinig plaats meer was. Het was primair een […]

Lees de rest

Silvia is still going strong

Deze foto kreeg ik gisteren toegestuurd van Silvia Steiger. Hij is vorige week woensdag genomen in haar atelier in de Marnixstraat in Amsterdam. Wij zijn druk aan het overleggen over de spnsorwerving voor de tentoonstelling van Silvia in het Museum Belvédère. Dat duurt nog eventjes, maar er zijn wel muntjes nodig, want er moet natuurlijk […]

Lees de rest

Verspilde woorden

Toen de tijd vervuld was had God lang genoeg iets voor ons gedaan. Hij zette zich zelf op het spel, hij maakte zich afhankelijk van ons en identificeerde zich met het niet-identieke. Nú is het tijd iets voor God te doen. Met die cryptische woorden besloot de theologe Dorothee Solle haar boek Plaatsbekleding, een hoofdstuk […]

Lees de rest

Gods Koninkrijk in Greonterp

‘Eigenlijk zie je op die afstandsfoto wel het hele dorp – het telt maar een huis of zeven, en bevat omtrent 27 inwoners. Het is het Koninkrijk Gods, vooral      ’s avonds om een uur of negen met een zachtrode zon dicht boven de horizon, de mensen in hun achtertuin aan de tochtsloot, breiend of de […]

Lees de rest

Back in the big city

Eergisteren was ik een dagje in Amsterdam. Ik bracht een bezoek aan mijn uitgever aan de Prinsengracht en later op de middag ging ik langs bij Silvia Steiger. Van 1966 tot 1984 woonde zij in Friesland en ze maakt nog altijd prachtig werk. In 2014 krijgt ze een grote tentoonstelling in Het Museum Belvédère, dus […]

Lees de rest

Hosanna in excelsis

Ik mis iets in de Tour. Iets dat er ooit was en dat nooit meer terug zal komen: de stem van Theo Koomen. Niet de renners maakten de Tour, maar Theo. De Tour is ooit bedacht voor de radio, niet voor de tv. Dat wist Theo. Je had geen beelden nodig, alleen zijn stem en […]

Lees de rest

Eleonor Rigby of de dood van God

‘Wij komen het in de journalistiek 
tegen, wanneer Time er (rood op zwarte achtergrond) een groot artikel aan wijdt, of als Sierksma, in de 
reeds genoemde Nieuwe Linie, hetzelfde doet onder de 
kop: ‘De Beatles en de God-is-dood theologie’. Ook 
onder de literatoren schijnt een en ander doorgedrongen, wanneer wij Van het Reve horen verklaren, […]

Lees de rest

Het vuurwerk in de trompetten

Eergisteren kwam ik Andries van Weperen tegen bij de slijter. ‘Ook aan de drank? vroeg ik. Niet helemaal eerlijk natuurlijk, want hij had een feestje, zo bleek, en moest dus behoorlijk wat inslaan. Terwijl de slijter zijn doosjes wijn op de toonbank ordende, en ik mijn fles Marc de Bourgogne daarnaast plaatste,  raakten wij aan […]

Lees de rest

De weg naar God

Foto: Jurriaan Mous, Californië, 28 juni 2011

Lees de rest

De grote rivier

Gisteren sloeg ik de I-Tjing open. De I-Tjing is het ‘Boek van de Veranderingen’ en met veranderingen moet je altijd oppassen, al was het maar omdat hun belangrijkste eigenschap is – het woord zegt het al – dat ze veranderen. Het raadplegen van de I-Tjing moet daarom met een zekere prudentie geschieden. Wie niet open […]

Lees de rest

Denkend aan de Rivierenbuurt

‘Ach , het is natuurlijk allemaal achteraf… er is veel gehuild, ook door mij. En toen probeerde ik op het Joods lyceum voor te lezen. De …ontmoeting van Dante en Beatrice  … in het paradijs … Dat is, die ontmoeting en toen liep ik de klas uit en het hinderde helemaal niets hinderde volstrekt niets. […]

Lees de rest

Schaf de Fryske Akademy af !

‘Het onderzoek sluit aan bij de actuele discussies betreffende de eigenheid van regio’s en minoriteiten in heden en verleden. Ook sluit het aan bij vigerende thema’s als staatsvorming, modernisering van bestuur, geloofsbeleving, Reformatie, conflictbeheersing, landschapsgeschiedenis, filosofische en intellectuele stromingen, bezitsverhoudingen, arbeidersbeweging, dynamiek van identiteit en cultuur.’ Mooie woorden die staan te lezen op de site […]

Lees de rest

Alfred Schmidt in Potsdam

anne feddema De mijnheer heeft misschien het gesprek goed onthouden, maar niet de naam van de beruchte NAZI. Het is namelijk Reinhard Heydrich en niet Heinrich Heydrich, waarschijnlijk waarde de geest van Heinrich Heine door de herinnering heen. huub mous Je parate feitenkennis inzake WO II is nog altijd onovertroffen. Ik kan me nog goed […]

Lees de rest

Orfeo in Friesland

De openluchtopera Orfeo ed Euridice  van Christoph Willibald von Gluck is vorige week woensdag in de tuin van Paleis Soestdijk officieel in première gegaan. De kranten stonden er vorige week vol van. Zo af en toe werd er ook bij vermeld dat deze megaproductie elf jaar geleden ook al in Friesland was te zien. Niet […]

Lees de rest

Foekje Dillema krijgt haar opera

‘Ik weet nog goed wanneer ik voor het eerst van haar hoorde. Zo’n twintig jaar geleden vertelde Jaap Castelein mij het verhaal van haar tragische leven. Jaap was vooral geïnteresseerd in het mythische thema dat in dit verhaal verscholen ligt. Hij wilde er alles van weten. Hij wilde er ook iets mee doen. Jaap Castelein […]

Lees de rest

Het automatisme van het protest

De drastische bezuinigingen op het terrein van kunst en cultuur, die vorige week werden aangekondigd, roepen bij mij gemengde gevoelens op. Onwillekeurig denk ik terug aan het begin van de jaren tachtig. Ik was nog maar vijf jaar werkzaam in Friesland, toen de bezuinigingen van Bestek ‘82 werden aangekondigd. Dat betekende een grote ommezwaai. De […]

Lees de rest

Is Rutte een tweede Thorbecke?

Oppositie en instellingen in de kunst en cultuursector reageren verbolgen maar ook voorspelbaar op de bezuinigingen van staatssecretaris Halbe Zijlstra. Dit is het eerste naoorlogse kabinet met een liberaal als minister-president, en meteen moeten kunst en cultuur het ontgelden. Hoe zit het eigenlijk met het adagium van Thorbecke: ‘Kunst is geen regeringszaak’? Trekt de neoliberaal […]

Lees de rest

Alleen door de kunst ?

Het ingrijpendst in ‘Religie voor 
atheïsten’ zijn de hoofdstukken over
onderwijs en kunst, die beide volgens 
De Botton veel meer in dienst van on
ze geestelijke gezondheid zouden 
moeten staan. Voortvarend richt hij 
de Tate Modern maar vast opnieuw 
in, met verdiepingen voor Liefde, Angst en Mededogen, en spoort aan 
tot het bouwen van faculteiten voor 
Relaties. […]

Lees de rest

Gods tombe, het hart van de mens

Meer in het algemeen gesteld: de moderne samenleving heeft de oude metafysische vragen niet alleen in de praktijk achter slot gezet, maar zij heeft (met name in de Angelsaksische landen) filosofische tegenkantingen opgeleverd die de zin van deze vragen ontkennen. ‘Wat is het doel van mijn ‘leven?’ 
’Waarom moet ik sterven?’ ‘Waar kom ik vandaan […]

Lees de rest

De tijd is verbrijzeld

De theoloog Harvey Cox wijdt in zijn boek De stad van de mens een heel hoofdstuk aan Albert Camus. De stad van de mens verscheen in 1965. In de zomer van dat jaar verbleef ik enkele dagen op een camping in Nevers, waar ik het laatste hoofdstuk las van De mens in opstand van Camus. […]

Lees de rest

De rechte straat van Herman Hegger

‘Toen nam ik de beslissing om uit te treden. Bij zulk een beslissing is het of alle energie samenvloeit en zich verijlt 
in je pure wil. Je trekt jezelf dan omhoog uit heel je gevoelsberoeringen. Je verheft je boven alle lagere woelingen. Nog eenmaal haal je in intense concentratie alle argumenten 
voor je geest. En […]

Lees de rest

Was Pier Pander een castraat?

Wat is er toch mis met deze meest vergeten beeldhouwer die ooit uit Friesland kwam? Het verhaal van Pier Pander leest als een jongensboek. Zoon van een arme Friese mattenschipper uit Drachten die ondanks ziekte en tegenslag in Rome uitgroeide tot een van de beroemdste Nederlandse kunstenaars van zijn tijd. Frieser kan het niet, zou […]

Lees de rest

De toekomst van de troost

Gisteren werd ik gebeld door het programma Hoezo? Zo! Radio. Dat is een populair wetenschappelijk programma met een zogeheten ‘kettingvraag’, een vraag die iemand stelt en die iemand anders de volgende dag mag beantwoorden.  Ik ben hier al eens eerder voor benaderd. Kennelijk kan de redactie goed googelen en komen ze zo op mijn site […]

Lees de rest

Reve en de crisis van het symbool

De Kerk verkondigt haar leer letterlijk, en het ligt 
aan het geestelijk niveau van de zielen of die haar letterlijk, allegorisch dan wel als een ondoorgrondelijk 
mysterie wensen op te vatten. Die Kerk is niet achterlijk, al denkt de tegenstander dat zij net zo imbeciel is 
als hij zelf. Aldus Gerard Reve in zijn verhaal […]

Lees de rest

Vertigo in Greonterp

Het kan zijn omdat ik van kinds af aan behept met hoogtevrees, maar als ik lang in een diepte staar dan word ik bevangen door duizeligheid. En toch, het is juist de fascinatie voor de diepte die maakt dat ik blijf kijken, zoals ik altijd een 
onbedwingbare neiging heb om – waar ik ook ben […]

Lees de rest

Woorden en wolken

Iedereen die weleens met ingespannen aandacht naar een landschap heeft gekeken, kent het gevoel ongemerkt in de omgeving op te gaan. Dit wijdverbreide verschijnsel vormde voor Martin Reints het uitgangspunt om voor deze plek twee tekstregels samen te stellen die het beeld oproepen van een fictieve persoon die alles wat in het omringende landschap gebeurt […]

Lees de rest

Mijn weblog als eindexamentekst

zie hier en  hier en hier

Lees de rest

Lost in France

Gisteren viel het nieuwe nummer van het kunsttijdschrift De Nieuwe in de bus. Daarin stond een artikel van mij Archeologie van de toekomst, dat op 10 januari j.l. op mijn weblog te lezen was. Uiteraard had de redactie keurig mijn toestemming gevraagd om de tekst over te nemen. Het is altijd een raar gezicht als […]

Lees de rest

De hypocrisie van Bas Heijne

‘Als er ooit een geschiedenis van nieuw-rechts populisme wordt geschreven, dan mag daarin de grootste invloed niet ontbreken: Gerard Reve. De taal van de huidige politieke revolte is doordrenkt van reviaanse ironie – het half ironisch, half serieus sarren van die brave progressieve weldenkenden met hun humorloze bedilzucht en morele zelfgenoegzaamheid. „Ze moesten een brandende […]

Lees de rest

Heimwee naar God

Waar ligt de grens tussen geloof in God en een affectieve illusie. Of sterker nog, tussen een tranceachtige mystieke ervaring en een ontsporing van de geest? Of is er geen grens tussen beide domeinen? Is de mystieke ervaring volledig te herleiden tot de seksuele drift, die geen sublimatie heeft kunnen vinden in een meer werelds […]

Lees de rest

Godzelf aan lager wal

Ik kwam hem tegen toen de dag aanbrak. Godzelf, niet ver van hier. Hij leek het wrak van wat Hij was geweest: noodlottig puilde “De toekomst der Religie“ uit zijn zak.   A. Roland Holst, God zelf aan lager wal, 1949. In 1947 – een jaar voordat Rümke zijn spraakmakende rede in Londen hield – […]

Lees de rest

Reve’s credo quia absurdum

‘Ik herinner mij dat ik op zekere dag, zoals gebruikelijk 
van een oude krant, een gestoomde bokking zat te eten.
 Vermoedelijk omdat op dat ogenblik het probleem waar
mede ik mij zo hardnekkig had bezig gehouden, verder 
van me verwijderd was dan ooit, viel mij opeens de oplossing in. Ik zat reeds met het schillemesje en […]

Lees de rest

De blinde vlek van Nop Maas

In de biografie van Nop Maas, waarvan tot nog toe twee delen zijn verschenen, komt de katholieke theologie – die Reve zelf na aan het hart lag – is zijn algemeenheid nauwelijks aan de orde. Dat gemis manifesteert zich met name als het gaat om de ontwikkeling van de zogeheten ‘nouvelle theologie’, die in Frankrijk […]

Lees de rest

De toekomst van gisteren

‘Het Latijn en de priesterkleding verdwenen; de bloeitijd van de Kerk viel in ongenade;
 met beroep op de zogeheten authentieke ‘oerkerk’ van de eerste
 eeuwen werden de Middeleeuwen als repressief gebrandmerkt; 
schaamte- en schuldgevoelens, voortaan onnatuurlijk geheten, 
hinderden de spontane groei en stonden het geluk in de weg; woorden als biechtspiegel, boete, versterving, wereldafzwering raakten […]

Lees de rest