In de jaren dertig was de psychiatrie als discipline nog nauw verweven met de diepte-analyse van de contemporaine cultuur en de ‘geestelijke problemen’ van de eigen tijd. Sterker nog, cultuurfilosofen peilden destijds de tijdgeest zoals een psychiater zijn diagnose stelt bij een geesteszieke patiënt. In 1930 publiceerde Sigmund Freud zijn beroemde essay Het onbehagen in […]
Marijke, Slenaken 1973 Foto Nu moet je een foto nemen Als je wilt lachen later Met vrienden vriendinnen of alleen. Ik ben neergezet in de nacht Vannacht door eigen benen Met eigen handen (wij doen Immers alles altijd zelf). Ik zit in mijn stoel geknakt Vannacht, een pen in mijn hand En regel vanuit die […]
Reliëf op kapiteel, Autun, 10de eeuw ‘De normale levensloop bevat ogenblikken, even rampzalig als die waar de melancholie van de geestelijk gestoorde vol van is, ogenblikken, waarin het radicaal boze zijn punten scoort en grondig zijn slag slaat. De schrikwekkende visioenen van de krankzinnige zijn alle samengesteld uit het materiaal van het dagelijks leven. Onze […]
P.S. Maarten Pennewaard van de Leeuwarder Courant was gisteren na de pauze alweer naar huis toe. Hij miste daardoor het belangrijkste nieuws van de middag ( zie: hier)
Marijke in Diemen, 1974 De Steve Miller Band heeft dit jaar twee bescheiden noteringen gekregen in de TOP 2000, namelijk de plaatsen 1544 en 1390. Deze niet al te bekende band was begin jaren zeventig een van de favorieten van Marijke. Toen ik haar in 1971 leerde kennen, had zij meerdere elpees van deze groep, […]
Marijke, Kroatië, mei 2010 (Dit blog verscheen eerder op 11 december 2010) ‘God is erg eenzaam, bedenk ik bijna in tranen. Maar zulke dingen kun je beter voor je houden. (Zoals mensen met schrik hun stoelen achteruit schoven, toen ik eens, meer als een opmerking, mededeelde dat ik naar de Nachtmis en de Paasvigilie ga, […]
Marijke in Rome, mei 2009 (Dit blog verscheen eerder 0p 21 oktober 2012) ‘Al enige maanden voor de dood van mijn moeder, in september 1922, had ik een droom die er op vooruitliep. De droom ging over mijn vader en trof mij diep. Sinds zijn dood in 1896 had ik nooit meer van hem gedroomd. […]
Krantenknipsels uit 1961 in een vitrine in het Stedelijk Museum Jeugd is onrustig zijn en een verdwaasd Hunkren naar onvergankelijke beminden, En eenzaamheid is dan gemis en pijn. Dat is voorbij, zoals het leven haast. Maar in alleen zijn is nu rust te vinden. En dan: ’t had zoveel erger kunnen zijn. Uit: J.C. Bloem, […]
Goutum, vrijdag 7 oktober j.l. Gisteren was het dan eindelijk zo ver. Ik heb Marijke opgehaald uit het crematorium in Goutum. Althans de as die van haar over is. Ik ben er met de fiets naartoe gereden en werd ontvangen door een aardige mevrouw. Ze schonk koffie met een chocolaatje en begon te vertellen. Bij […]
ZWERVER Dien avond kwam ik later dan gewoonlijk naar boven. In de huiskamer was licht zag ik door de gesloten deur. Een schicht van vreugde maakte terstond persoonlijk, al wat zich uit mij had ontsticht in stad en menigte. Ik stond koninklijk in het vernieuwde donker van den nacht, binnen mijzelve opgericht. ‘Ik heb op […]
Gisteren vertelde iemand mij een treurig verhaal. Wellicht deed hij dat om mij wat op de beuren, maar het verhaal was zo treurig dat ik er alleen maar somberder van werd. Een vrouw leefde alleen in een groot huis. Haar man had haar verlaten. Hij was volledig op haar uitgekeken en had dat haar ook […]
Het is november 2009. Marijke staat in een kunstwerk. Het is een installatie die te zien was op de eindexamententoonstelling van de Rijksacademie in Amsterdam. Opeens zag ik dat de kleuren van haar kleding exact overeenkwamen met het geschilderde landschap op de muur. Zou ze gaan zitten op die vreemde zetel? Zou ze zich omdraaien […]
Het is 12 april j.l. Marijke en ik lopen op de Emmakade. Fotograaf Jacob van Essen zag ons en maakte deze foto. Hij laat zien hoe Marijke zich voelde. Vol goede moed. Op 30 oktober vorig jaar was ze ontslagen uit het ziekenhuis. Renate was thuis. Ik moest die avond naar Amersfoort, waar ik een […]
Het Kwaad – in de context van psychiatrie en filosofie Symposium, 9 februari 2017, Amsterdam Het kwaad lijkt om ons heen volop aanwezig te zijn: in verschrikkelijke terreurdaden, in de dreiging van het groeiende populisme, rechts-extremisme en neo-fascisme en in de groeiende haat en verharding tussen mensen en groepen. Shakespeare’s opmerking dat There is nothing […]
Marijke, 29 juni j.l. ‘In de jaren tachtig, vóór het DSM-tijdperk, sprak ik als beginnend psycholoog op een psychiatrische polikliniek een echtpaar. Met de verwijsbrief van de huisarts in de hand vroeg de man om opname van zijn vrouw. En hij vertelde met klem waarom: na de dood van haar vader enkele weken daarvoor, hoorde […]
Schellingwouderbrug, gisteren (foto Renate Mous) Oranjesluizen, Amsterdam, 1964 (eigen foto) Oranjesluizen, Amsterdam, gisteren (foto: Renate Mous) Kringloopwinkel Amsterdam Noord (foto Renate Mous)
dwalend in dit lome, grote dorp de vermeende stad waarin ik woon denk ik aan je heksenstreken tussen twee dromen wil ik dromen in jouw droom getallen wil ik wisselen met jou als nummers van de telefoon ik zal je hemelbed bestormen met het kabaal dat je verdient aan niets zal het jou ontbreken
Wanneer slaat het rouwproces om in zelfbeklag? Dat is een ongemakkelijke vraag die zo nu en dan in mij opkomt. Eigenlijk van begin af aan, sinds Marijke er niet meer is. Maar de vraag wordt pijnlijker naarmate de tijd verstrijkt. Waarom wil ik haar blijven herdenken, haar herinneren, haar tot leven roepen? Is het omdat […]
Er zijn mensen die aan de ogen van een vrouw kunnen zien dat ze zwanger is. Dat moet dan hier te zien zijn. Marijke is zwanger. Het is voorjaar 1981. We kregen het te horen op 5 mei nota bene. Bevrijdingsdag. Voor mij was het zeker een dag van bevrijding, al besefte ik dat nog […]
The river within. gemengde techniek op papier, 30 x 40 cm, 2016 Ik stond vannacht voor een rivier met snelstromend water. De kracht van de stroom fascineerde mij. Ik bleef ernaar kijken en zag dat het water mijn blik niet vast kon houden. Het sleepte mij mee. Er kwam een hevig verlangen in mij op […]
Gisteren was mijn verjaardag. Bij deze wil ik iedereen hartelijk danken voor de felicitaties die ik heb mogen ontvangen. Ik ben nu 69. De laatste keer dat ik een verjaardag zonder Marijke vierde was in 1970, 46 jaar geleden. Ik werd toen 23 jaar. Het was een rustige tijd. Ik was net begonnen met mijn […]
Het is 15 juli j.l.. We aten in Restaurant Post Plaza in Leeuwarden met restaurantbonnen van Albert Heijn. Jurriaan nam een foto met zijn I-phone en maakte er vervolgens met een app bovenstaand ‘schilderij’ van. Het was vreemd genoeg een heel gelukkige tijd. Marijke herstelde gestaag en we maakten al weer plannen om samen op […]
Een bijzondere foto. Hij is genomen vlak voordat ik Marijke leerde kennen, in augustus 1971. Ze staat hier met haar ouders in de tuin van een vakantiehuis in Bilthoven. Eind jaren zestig verbleven ze hier elke zomer een paar weken met het hele gezin. Dat jaar zou Marijke niet mee zijn gegaan. Ze was net […]
Er waart een spook door de kunst. Ik weet het. Dit is niet de meest voor de hand liggende zin om een openingswoord bij een fraaie tentoonstelling als deze mee te beginnen. Maar hij zit al een tijdje in mijn kop en hij moet er nu maar eens uit. Afgelopen woensdag opende minister Brinkman in […]
Illusion, gemengde techniek 38 x 5o cm, 2016 De eerste weken na het overlijden van Marijke viel het mij op dat ik moeite had om gebeurtenissen uit het recente verleden in de juiste volgorde te zetten. Het was of mijn tijdsbesef verstoord was. Mijn geheugen beschikte kennelijk niet over de juiste tijdmaat om te onderscheiden […]
Tears in Heaven, acryl op doek, 30 x 40 cm, 2016 Dit schilderijtje is gisteren ontstaan. Ik kan niet schilderen, maar ik doe het toch om therapeutische redenen. Misschien is alle kunst wel therapeutisch. Volgens Nietzsche hebben we de kunst uitgevonden om niet aan de waarheid te hoeven sterven. Tears in Heaven is de titel. […]
Tja daar sta je dan samen na al die jaren op het Zaailand. Willem en Ingrid zijn studiegenoten van mij. Samen met Willem begon ik in 1970 aan de studie kunstgeschiedenis in Amsterdam. Ingrid begon een jaar later en kort daarop leerde ze Willem kennen. Ongeveer in dezelfde tijd werd ik verliefd op Marijke. In […]
Heart of Darkness, 2016, 36 x 50 cm ‘Liefde is een wederzijdse omsluiting die de grens van de dood overschrijdt.’ Die gedachte speelde vannacht door mijn hoofd. Een onmogelijke gedachte natuurlijk. Het zou alleen mogelijk zijn door een metafysica te veronderstellen waarin de ultieme grens van de dood niet bestaat. Maar daarmee gaat de mens […]
(foto: Sipco Feenstra) Als ik een beeldhouwer was, zou ik een marmeren beeld van Marijke maken en opnieuw verliefd op haar worden. Maar ik ben geen beeldhouwer. Schrijven is het enige kunstje dat ik kan. En soms twijfel ik ook daar aan. Ik rotzooi vaak maar wat aan. Bovenstaande foto is genomen op donderdag 17 […]
Venetië 16 april 1972 Allerliefste Marijke Vandaag in een beetje trieste stemming. Regen, moe, slecht geslapen. Ik denk al de hele ochtend aan je. Vanochtend op mijn kamer gebleven. Een beetje nagedacht. Het regent in Venetië, zoals het regent in mijn hart. Ik zou graag samen met jou wandelen over de Middenweg. Bij Willem een […]
Gisteren vond ik een doos met rapporten terug, waaronder Marijke’s rapport van de lagere school. Van 1957 tot 1963 zat ze op de Sint Jacobusbusscholen in de Banstraat in Amsterdam Zuid. Het was van oorsprong een nonnenschool. Haar ouders woonden destijds in de Bilderdijkstraat. Om naar school te komen moest ze een stukje lopen door […]
Marijke met Iwan bij het poortje van het Linnaeushof, jaren zeventig Gisteren op dezelfde locatie
Op de foto: Marijke en mijn moeder in de jaren zeventig. Ze staan voor mijn ouderlijk huis in de Johannes van der Waalsstraat. Marijke kon goed met mijn moeder opschieten. Ze leken op elkaar. Spontaan, extravert, twee gevoelsmensen, maar ook twee sterke karakters. Toen ik Marijke leerde kennen was mijn vader al vijf jaar dood. […]
Marijke in 1971 voor een schilderij van mij uit die tijd Onderstaande brief vond ik gisteren. Hij moet geschreven zijn in oktober 1971. Ik was toen sinds twee maanden verliefd op Marijke. Ik schreef haar over de tijd dat we nog niet met elkaar omgingen, maar ik haar wel kende. Het toneelstuk, waarin Marijke de […]