Archief voor oktober, 2009
Bekering tot de Moederkerk
In 2004 kwam ik intensief met het werk van Reve in aanraking. Als artistiek leider van het Frysk Festival had Gryt van Duinen mij gevraagd om mee te werken aan een project dat geheel gewijd zou worden aan de Friese jaren van Reve. Samen met haar bezocht ik Antoine Bodar in februari van dat jaar. [...]
Hij is waarlijk opgestaan
De grootste misvatting over het menselijk geheugen is dat het zou werken als een computer. Herinneringen zijn geen pakketjes informatie die je in de hersenen kunt opslaan en daarna op elk gewenst moment op het scherm van het bewustzijn tevoorschijn kunt toveren. Zo’n tijdscapsule bestaat niet. Telkens weer neemt de herinnering een andere gedaante aan, [...]
De ziektekiemen van de ontzuiling
Missionarissen op weg naar Nieuw-Guinea, 1957 Jung meende dat alleen psychologisch inzicht kan leiden tot het begrijpen van godsdienstige vragen. Historisch star geworden vormen van denken probeerde hij weer om te smelten en te gieten in voorstellingen van de onmiddellijke ervaring. Dat laatste zou je ook het literaire credo van Reve kunnen noemen. Reve wilde [...]
Katholiek na de oorlog
Het is kort na de oorlog in het Zwitserse Bollingen. Links staat Garl Gustav Jung, geheel beschenen door de felle zon, en rechts Victor White, een priester en dominicaan, die vrijwel geheel in de schaduw staat. In haar biografie van Jung (2003) hecht Deirde Bair enig symbolisch belang aan dit felle contrast van het licht. [...]
De keerzijde van God
William Blake, The Blasphemer, circa 1800 Lust, dood en duivel vormen de patronen waarmee Mario Praz de ontdekkingen van een nieuwe, huiveringwekkende schoonheid voor het eerst in kaart heeft gebracht. In zijn boek The romantic agony heeft hij gewezen op een verwantschap tussen William Blake en Markies de Sade, maar ook tussen Dostojevski, Nietzsche en [...]
Sterven om God te redden
Jürgen Hillner, de Duitse vertaler van Gerard Reve, heeft gewezen op Reves idealisering van het katholicisme, die vooral ook in de Duitse Romantiek is terug te vinden. Hij doelt daarbij op Reves ‘droombeeld van een cultureel hoogstaand, katholiek verenigd Avondland’, dat ooit ook door Novalis gepropageerd was. Vooral in Nader tot U zou de invloed [...]
Schuurman en de ziekte van de tijd
In 1941 had Dr. C.J. Schuurman (zie foto) zijn ideeën over het verband tussen geestesziekte en de tijdgeest uiteengezet in zijn boek Perspectief der ziel, dat duidelijk op jungiaanse leest was geschoeid. In dit boek geeft Schuurmans blijk van de bedenkelijke opvattingen over volksaard en ras die in die dagen nog gemeengoed waren in de [...]
De eerste psychiater van Reve
Dit is een handgeschreven opdracht van Gerard Reve op het schutblad van de eerste druk van De Avonden. Hij was bestemd voor dr. C.J. Schuurman, de eerste psychiater van Reve. De tekst luidt: ‘in dank voor onschatbare hulp. Van de schrijver, de eerste November 1947, te Amsterdam.‘ Het boek is een paar jaar geleden geveild [...]