Archief voor november, 2007
De Duivel en God
Terreur en symbool
In mei 2005 was ik aanwezig bij een openbaar debat in het Rozentheater in Amsterdam. Onderwerp van discussie was het hedendaagse monument. Centraal stond de vraag die de kunstcriticus Anna Tilroe aan de orde had gesteld: is er sprake is van een algehele symbolische leegte in onze cultuur na de moord op Theo van Gogh. [...]
Terreur en Verlichting
Terreur – zo wordt wel eens vergeten – was mede een westerse uitvinding die stamt uit de tijd van de Verlichting. Die Verlichting was niet alleen maar de humaniteit van Kant en de rationaliteit van Voltaire, maar ook de genadeloze dialectiek van Hegel. In die dialectiek was terreur een noodzakelijke voorwaarde in het proces van [...]
In de verboden zone
De glasheldere formuleringen van Spinoza hebben voor de hedendaagse lezer bijna iets lachwekkends. Uit esthetisch oogpunt vertroebelt wat uit verstandelijk oogpunt helder wordt. Het is alsof het glas van de lens beslaat als het toppunt van doorzichtigheid bereikt wordt. Begrippen als helderheid en evidentie zijn tegenwoordig ook niet zo in de mode en zeker niet [...]
Frysk wurdt sexy
‘Se wennet yn New York, mar it is in frisse Fryske faam dy’t Eastermar it moaiste plakje fynt.’ aldus een persbericht van de Provincie Fryslân. Gedeputeerde Anita Andriesen kwam het eergisteren voor de camera van Omrop Fryslân nog even toelichten. Fotomodel Doutzen Kroes (zie foto) gaat reclame maken voor het gebruik van de Friese taal. [...]
Natte droom
Spinoza leefde in de eeuw van verrekijkers en microscopen, de bloeiperiode van de optica. Hij verdiende zijn brood met het slijpen van lenzen en kon daarnaast glashelder formuleren. In de zeventiende eeuw kon je meer zien door beter lenzen te slijpen en meer begrijpen door het verstand te scherpen. Maar daarmee houdt de vergelijking op. [...]
Achter de spiegel
Sinds gistermiddag heb ik een nieuwe bril op mijn neus. Nee, ik laat hem nog niet zien. Ik moet er eerst zelf aan wennen. Een nieuwe bril is altijd een ingrijpend gebeuren, dat je zelfbeeld doet veranderen. Sterker nog, een nieuwe bril transformeert je identiteit. ‘Esse est percipi’. Zijn is gezien worden. Dat geldt bij [...]
Tertium datur
Neurotheologie
In de NRC van zaterdag las ik een interessant artikel over neurofeedback. Het is een nieuwe therapie die zich richt op het onder controle krijgen van je eigen hersengolven. Veel psychische storingen zijn te herleiden tot een afwijkend patroon tussen de verschillende hersengolven die in het brein werkzaam zijn. Dat patroon is zichtbaar te maken [...]
Achter de zwarte zon
Göttingen
Ik ben nooit in Göttngen geweest en toch meen ik die stad te kennen. Het chanson ‘Göttingen’, gezongen door Barbara, doet bij mij in ‘no time’ het beeld van een stad ontstaan. Al bij de eerste maten vormt zich een compleet stratenplan, weldra komen gevelrijen, daklijsten en detailleringen, een park met eeuwenoude bomen, en standbeeld…. [...]
De japanisering van de cultuur
‘Hegel geloofde dat zonder de mogelijkheid van oorlog en de offers die erdoor worden geëist, de mensen week zouden worden en in zichzelf gekeerd; de samenleving zou vervallen tot een moeras van zelfzuchtig hedonisme en de gemeenschap zou uiteindelijk uiteenvallen. Angst voor de ‘heer en meester’ van de mens, ‘de Dood’, was een kracht als [...]
De brug van het gedicht
Gisteren stond op de voorpagina van de Volkskrant een mooie foto (niet deze) waarop de laatste restanten waren te zien van de Waalbrug bij Zaltbommel. Toen de brug in 1933 gereed kwam, werd hij goed geacht voor 90.000 voertuigen per jaar. In 1994 werd dit aantal in een etmaal gehaald, zo las ik. Om die [...]



