De perverse kern van het christendom
Twee weken geleden stond ik nog op de Acropolis. Het was een wonderlijke ervaring om daar tussen al die ruïnes te staan. Want meer is het niet. Wat brokstukken van zuilen die weer zorgvuldig op elkaar zijn gezet. De Kariatiden zijn niet eens echt, de originelen staan in het museum. De mooiste sculpturen zijn in Londen te zien, omdat een Engelsman ze ooit heeft gejat. Toch raakte ik onder de indruk. Teruglopend van de tempels keek ik uit over het moderne Athene. Het was zondagochtend. Geen smog, een staalblauwe lucht en een glashelder uitzicht.
Direct voor me lag de Areopagus. Op deze rots, die genoemd is naar Dionysius de Areopagiet, heeft Paulus in het jaar 51 zijn beroemde redevoering gehouden over ‘de onbekende God’. Opeens besefte ik dat ik op een kruispunt van de geschiedenis stond. Hier heeft het Paulinische christendom de fakkel van de klassieke oudheid overgenomen. Zonder Paulus was Europa nooit gekerstend. Het christendom was een sektarische, joodse beweging gebleven, zoals er zoveel waren in die tijd. Het vuur was uitgegaan als een nachtkaars.
Paulus is een intrigerende figuur. ‘Als ik zal roemen, zal ik roemen op mijn zwakheden’, heeft hij ooit eens gezegd. Hij had niet zo’n hoge pet op van de mens en van de vrouw al helemaal niet. Toch was hij zeker niet dom. Volgens de Sloveense filosoof Slavoi Žižek moet hij zelfs geniaal zijn geweest. Het was immers Paulus die het principe van ‘de eeuwige voortijd’ bedacht. De mens is door Christus verlost, maar het eeuwige koninkrijk is nog niet aangebroken. Zo is de mens al eeuwenlang in afwachting van een reeds gerealiseerde verlossing. In die staat kan de mens genieten alsof hij niet geniet. Hij kan zich alvast onsterfelijk wanen, terwijl hij de dood in de ogen heeft. Deze voortdurende staat van een eeuwig ‘nog niet’ heeft het christendom – volgens Žižek – met het communisme gemeen. De communisten hebben het hiernamaals alleen naar de toekomst verplaatst.
Paulus en Lenin verschilden niet zoveel in hun denken. Beiden ontwierpen een dubbele strategie, die in wezen pervers is.
757662 Blog Verification
29 mei 2006 op 09:36
757662 Blog Verification…
757662…
smots123
29 mei 2006 op 16:55
Allah het zei zo… Ik houd het liever op water, vuur, aarde, en lucht, eveneens ingrediënten van Griekse origine! O ja, Paulus, cityhopper uit de klassieke oudheid, die ouwe Paulus toch…
jqsmink
29 mei 2006 op 23:19
Rju eale Huub,
Paulus was een dommerik, daar kon hij niets aan doen, omdat hij liever met jongetjes vree, maar één ding kan hem niet worden ontzegd, namelijk, dat hij het ambacht even hoog stelde als het denkwerk (hoofd en hand). Tegenwoordig weet men niets van zijn gedachtengoed, dat is niet zo erg, ware het niet, dat die kwalitatief uitermate teleurstellende wijven in mijn stamcafé, De Vredesduif, neerkijken op het werk van een conciërge. Ik ben zelf een master, zoals je weet, en als ik geen maatjes was met Fons, Jos, Hans, Leon en Theo, dan had ik niet alleen het nakijken van de artikelen over de piramide van Maslow van de meisjes van Secretarieel 3.
Allah snapt er ook niet zo veel van, hoewel Mohammed vrij wijs moet zijn geweest. Vier elementen, daar kan de natuur-, wis- en scheikunde te weinig mee. Ook Hawking komt er niet geheel uit in zijn korte geschiedenis van de tijd: wanneer houdt de mensheid nou eens op met te kijken naar de zwarte gaten? Daar is het niet, ik zeg het u.
Hart. groeten,
Jacobus Q. Smink
http://www.jimladream.com
jqsmink
29 mei 2006 op 23:19
het moet zijn: gedachtegoed
Ronald
26 september 2006 op 18:11
In de context van zijn cultuur was Paulus niet extreem “vrouwonvriendelijk”. De griekse beschaving – die sinds de verlichting, ons voorbeeld moest zijn – maar ook de gnostieke geschriften uit latere tijd kende de vrouw een nog mindere positie toe.
Altijd weer erg slordig om Paulus naast de maatstaven van onze cultuur te leggen. Dit zegt altijd meer over onszelf dan over de ander. Wie weet wat ze later over ons zullen zeggen.
De Italiaanse filosooof Gianni Vattimo – die ergens op deze site wordt genoemd – heeft al gewezen op het belang van interpretatie vanuit contexten. Zo kunnnen we misschien een interpretatie zoeken die Paulus meer recht doet en hoeven we hem niet te bestoken met zwaar – door onze cultuur – beladen termen als vrouwonvriendelijk.
Dat geld ook voor de opmerking dat Paulus liever met jongetjes vree.
Ik hoef Paulus niet te verdedigen, maar ik ben er wel voor om elkaar zoveel mogelijk recht te doen.
Dit riekt mij teveel naar verbaal geweld en dat vind ik jammer, want er staan genoeg boeiende dingen op deze site die de moeite van het lezen waard zijn.
Ronald
26 september 2006 op 18:31
In de bijbel – een belangrijke bron over het leven en werk van Paulus – lijkt de dualiteit bij Paulus te ontstaan vanuit zijn ervaring en uit de getuigenissen van voor hem betrouwbare getuigen.
Deze getuigenissen zijn ook op papier gezet in wat de de evangelien noemen. Daarin zien we een koninkrijk dat naar de aarde is gekomen in de incarnatie van Christus. Daar heeft het koninkrijk een belangrijke impuls gekregen en is er – volgens Vattimo – afgerekend met de metafysica.
Vanuit het getuigenis van de apostelen lijkt het er dus op dat ze vanuit hun ervaring met Jezus spreken. In Hem hebben zij het nieuwe koninkrijk ervaren, die na de hemelvaart een ander vervolg kreeg in de uitstorting van de heilige geest.
Het lijkt er dus op dat de apostelen spreken uit ervaring.
Een ervaring die nog onaf is, vanwege de toegezegde beloften van Jezus.
Dit is een zeer relationele ervaringscontext waarin deze gedachten van Paulus zijn ontwikkeld.
Achterdochtige interpretaties spreken van een “eeuwig nog niet”. Een meer rechtdoende interpretatie lijkt mij een “reeds en nog niet”. Dit komt ook dichter bij de woorden van Jezus dat het koninkrijk er reeds is. Deze interpretatie van mij is niet origineel.
Was Paulus een ontwerper of articuleerde hij wat hem in de ervaring was gegeven? Dit lijkt mij een belangrijke vraag.
Bij Lenin krijg ik meer de indruk van een onwerp. Voor zover mijn kennis reikt kan ik zijn uitspraken over het komende rijk niet koppelen aan zijn ervaringen hiermee.
Maar ik laat me graag corrigeren…
Ronald
26 september 2006 op 18:45
Citaat:
“Zonder Paulus was Europa nooit gekerstend. Het christendom was een sektarische, joodse beweging gebleven, zoals er zoveel waren in die tijd. Het vuur was uitgegaan als een nachtkaars.”
Dit lijkt me een speculatie, waarvan ik de zin niet kan ontwaren. Zonder Paulus was er misschien wel iemand anders opgestaan die de fakkel had gedragen. Volgens het getuigenis van Lukas is Paulus geroepen door iets wat buiten hemzelf. Paulus heeft niet voor niets geen hoge pet van hemzelf op. Hij had geen ambities in die richting voordat hij deze “roeping” had ervaren.
Als je hiermee wilt zeggen dat Paulus een belangrijke stempel heeft gedrukt op het christendom die hierdoor opvallend werd temidden van de andere religies dan kan ik daarin meegaan. Maar ik zie meer factoren. Deze zijn mij opgevallen in de getuigenissen van de apostolische vaders. Daar was het niet zozeer Paulus, maar ook de oude apostel Johannes die zijn steenjte heeft bijgedragen.
Gelukkig is de invloed van Paulus aangevuld door andere invloeden…
Huub Mous
26 september 2006 op 19:14
Bedankt voor je aanvullingen en correcties. Mijn kennis van het vroege christendom rijkt niet ver genoeg om hier veel zinnigs tegen in te brengen. Wel is het zo, dat veel van Paulus’ uitspraken te verklaren zijn vanuit zijn gedachte dat Christus snel zou wederkeren. Vandaar wellicht ook zijn vaak geciteerde woorden over de vrouw in I Kor.7:27
“Hebt gij geen vrouw meer? Zoekt er geen’.
Veel van de vrouwonvriendelijke uitspraken van Paulus en later van Kerkvaders zijn wellicht terug te voeren tot een veel breder heersend pessimisme ten aanzien van de seksualiteit, dat eigen is aan de laat-klassieke oudheid. Augustiinus heeft Paulus mogelijk ook op een aantal punten verkeerd geínterpreteerd. Feit blijft dat Paulus – meer dan Christus zelf – een ascetische levenshouding heeft gepropageerd, ondanks zijn woorden over de liefde die mijns inziens een absoluut hoogtepunt vormen in de wereldliteratuur.
Huub Mous » De onbekende God
16 november 2008 op 14:30
[...] op zijn kop te lezen LE SOCLE DU MONDE. Zoiets moet dat altaar op de Areoagus zijn geweest. De Areopagus is een kleine rots, een beetje apart op de Acropolis. Twee jaar geleden ben ik erop geklommen en [...]
Huub Mous » Het geloof van Kellendonk en Reve
21 november 2010 op 00:03
[...] de kern van het christendom terug te vinden. Volgens de filosoof Slavoi Žižek is het zelfs de ‘perverse kern van het christendom‘. De Verlosser heeft de christelijke mens in staat gesteld oneindig te genieten, maar die [...]