Gevreesd polemist
‘Mar Gerben Abma wie doe wol de ‘gevreesde polemist’, itselde status as Huub Mous yn dize tiid hat’, aldus Pieter de Groot in zijn rubriek Dwêrs in de Leeuwarder Courant van gisteren. Zo hoor je nog eens wat. Ik heb me nooit gerealiseerd, dat ik ooit nog eens polemist zou worden, laat staan ‘gevreesd polemist’. Volgens mij is het ook iets te veel eer. Maar als Pieter het schrijft, zal het wel zo wezen. Die man krijgt prijzen. Ik niet.
Gerben Abma is een ander verhaal. Ik kan me die rare sik van die man nog goed herinneren. Eind jaren zeventig werkte ik bij de Fryske Kultuerried. Ik zat op de kamer bij Jimke Brandsma, destijds ‘stêfmeiwurker Fryske literatuer’. Die functie is later overgegaan naar het FLMD, waar hij eerst door Bouke Oldenhof en later door Teake Oppewal werd vervuld. Tiden hawwe tiden, no. Op een gegeven moment kwam Gerben Abma binnen met een handgeschreven briefje van hemzelf. Dat moest Jimke maar even bij het FLMD afgeven om voor de eeuwigheid bewaard te worden. Raar volk, dacht ik toen, die Fryske skriuwers.
Gerben Abma is niet opgenomen in het ‘Wolkenboek’, het onlangs verschenen overzicht van de Friese literatuur. Volgens Pieter de Groot is dat een tragische omissie. Deze ‘gevreesde polemist’ van destijds is kennelijk met terugwerkende kracht’ geëxcommuniceerd uit het Pantheon van de Friese literatuur. Excommunicatie is een proces dat in Fryslân wel vaker voorkomt. Meestal gebeurt het geruisloos, zonder dat iemand het in de gaten heeft. Wie het mikpunt wordt van een gevreesd polemist richt zich bijvoorbeeld tot de werkgever van die gevreesde polemist. Ook kan het zijn dat de provinciale overheid de subsidies stopzet voor de activiteiten van de gevreesde polemist, ook al zijn die activiteiten niet in strijd met de kerntaken van de instelling waar hij voor werkt.
Zelfs kan het voorkomen dat de gevreesde polemist per aangetekende brief van zijn eigen bestuur de ene officiële waarschuwing na de andere ontvangt, omdat zijn publieke uitspraken schadelijk zouden zijn voor de instelling waar hij voor werkt. Dat zijn allemaal processen waar een gevreesd polemist in Fryslân mee te maken kan krijgen. Het eind van het liedje kan zijn, dat de gevreesde polemist uit Fryslân verdwijnt. Niet alleen uit de boeken, maar ook voorgoed.
Raar land dat Fryslân, denk ik dan.
En toch, ik heb het hier nog altijd uitstekend naar mijn zin.
Josse
27 mei 2006 op 13:29
TROTWAER -supplemint2 – 17/okt/’70,
Gerben Abma skriuwt:
Freark Dam, of de publike saak as hobby en prive-belang.
Abma siet yn de WKF (wurkgroep kultuer friesland) dy’t it kulturele klimaat feroarje woe.
Abma beledige yn syn stik neffens de pommeranten en kosmysken Heit Dam, de konservator fan it FLMD. De opfolgers fan Dam (Oppewal, Krol, Steenmeijer – W., leden fan de redaksje fan it Winige Wolkenboek) hawwe sa’n gek uteraard net opnommen.
Huub, it giet hjir om fatsoen, om tradysje, om de nostalgyske myte en dy moast ek yn it Hollansk bewarre bliuwe. Gjin kontrofersjele figueren as Abma, Van Heemstra (mei wa’t er in literer bled oprjochte – Awyt; Heemstra’s roman Leafdedea hie dochs utfoerich nei foaren komme moatten!), Dalstar, en alles wat oait kritysk wie op us Heit Dam en de nije heiten. Wat is der fan Wadman oerbleaun yn dit boek, wer is Lolle Nauta?
Men hat in byld kre-earre foar it westen – Fryslan is sa’t Mak skreau: idyllysk, tradisjoneel, skjin en fatsoenlik. Ek de iennige roman dy’t der wat oars oer tocht wurdt ofsketten:
PIKSJITTEN OP SNYP/ KIKKERJAREN giet oer de Berlynske Muorre, oer Amearikanen en Totalitere bedrigings fan de wrald…
Gerben Abma en mear krityske lju kamen dus foar de Winige Doar yn de Winige Wolk.
Huub Mous
27 mei 2006 op 15:26
Dat was net vóór mijn tijd Josse. Ik kwam in 1977 vanuit Amsterdam naar Fryslân. Als ik het zo hoor, is er in al die jaren niet zo heel veel veranderd. Op het Kunsthistorisch Instituut In Amsterdam was één van mijn docenten Hessel Miedema. Hij vertelde wel eens iets over het barre kunstklimaat in it Fryslân van ‘the sixties’. In 1971 – de dag voor Kerst – reisde ik samen met een groepje studenten o.l.v. Hessel Miedema in een Volkswagenbusje naar Fryslân af. We zouden de Kraak van Oosterend gaan opmeten, waar we die hele dag verder mee bezig zijn geweest. Het was bar koud, zo’n 10 graden onder nul. Onderweg deed Hessel Miedema een boekje open over het ijzige kunstklimaat in deze contreien. Ik hing toen aan zijn lippen, niet wetend dat ik ooit tot nog eens zelf op deze poolvlakte zou belanden. Nogmaals, tiden hawwe tiden, no.
smots123
27 mei 2006 op 15:40
Der wurd wol in soad piksjitten hjir yn de buorrens.
smots123
27 mei 2006 op 15:41
t
Surfx.ro Blog Verification
27 mei 2006 op 19:32
Surfx.ro Blog Verification…
929825…
jqsmink
27 mei 2006 op 21:52
Rju eale Huub,
Fryslân is een suf land, maar als je de menschen vraagt, hoe het gaat, zeggen ze: poerbêst! Dat is dus in orde. Nederland is nog suffer en Brabant spant werkelijk de kroon met haar proletenstad Eindhoven. Ze zeggen hier: Eindhoven de gekste, maar het is Eindhoven de domste, want als je op het stadhuisplein gaat scaten, zie je dat de Brabantse vlag op zijn kop hangt. Toch hou ik er van om in Lampengat te wonen. Ik hou er niet van het eigen nest te bevuilen, omdat ik het toch zelf weer moet opruimen, maar de politie van Eindhoven slaat hier zelfs vaders en grootvaders. Zelfs kinderen worden geslagen door de wouten. Gebeurt dat ook in dat tochtgat Leeuwarden?
Ik ben niet trots op de door het ROC-Eindhoven opgeleide mensen; ze missen de module Communicatie in hun programma, maar dat kunnen zij niet helpen, dat komt natuurlijk door het feit, dat er sedert Thorbecke nooit meer iemand in de politiek heeft omgeken naar het onderwijs, behalve dan Theo Thijssen en nog vele namen van masters die ik hier niet kan noemen.
Wat het boek betreft, waarover je spreekt in je kaboefke: ik snap niet waar die vermaledijde Friezen mee bezig zijn… lezen NB een boek in het Hollands over hun eigen literatuer. Wie doet dat nou? Het boek is toch niet bedoeld te worden gelezen door menschen die Fries kunnen lezen.
Is het mogelijk, dat hun eigen geilheid is, die dusdanig driftig is, dat het viagraal moet worden beleefd? Ik bedoel met een pûnter kijken naar een stompzinnig fotootje van 25 jaar geleden en maar klagen dat je niet ejaculeert? Zoiets? Kijken naar wat er niet is, daar vergissen de natuurkundigen zich ook vaak in en waarschijnlijk schiet het dientengevolge maar niet met de beschaving. Men wenst zo graag dom te blijven en men wenst zoveel te geloven… het heeft mij ooit eens heel erg bang gemaakt, maar dat sta ik niet meer toe.
Ik heb een wens, geachte Huub, dat de wouten van Eindhoven mij nooit meer aanraken. Ik ben namelijk een vader en een grootvader. Teun Schippers (20) zei tegen mij (na een akkefietje met een conducteur (45) in de trein; wel kortingskaartje, geen pas bij zich, terwijl een oudere dame aanbood hem mee te laten rijden op haar pas, dat mag zoals je weet, maar het mocht niet van die conducteur): “Ik ga toch geen vader slaan!” Ik ben trots op de wijsheid van Teun. Hij moest vluchten om arrestatie te voorkomen. Hij liet mij zijn wang zien, waarop ie was geslagen door die vader.
Waar ik echt niet trots op ben is de onverbeterlijke domheid van mevrouw Verdonk. Ik hoop dat de helft van de VVD naar de bliksem gaat bij de volgende verkiezingen. Opportunisten pur sang: Ayaan Hirsi Ali in de partij opnemen, terwijl ze bij Groen Links thuis hoort, vond ik ook al zo van de pot en eerlijk gezegd vind ik het ook dom van dat prachtige mosmeisje, dat zich zo stijlvol tot in het vijfde geslacht heeft voorgesteld aa
jqsmink
27 mei 2006 op 22:02
n het Nederlandse publiek. Ik begrijp noch steeds niet dat ze zich heeft gevoegd, naar blaaskaken als daar zijn (ik noem even geen namen): ik vond het dusdanig fier van haar, dat ik meteen van haar hield, ook al begrijpt ze niet dat alle geloven op één hoofdkussen een heel aardig lappendekentje opleveren van alle onzekerheden waarin wij leven.
Natuurlijk doet Gerben Abma er toe, maar is het niet zo, dat elke Abma er toe doet?
Hart. groeten,
Jacobus Q. Smink (patetysk pur sang)
http://www.jimladream.com
jqsmink
27 mei 2006 op 22:04
er zitten een paar fouten in de brief; dat heb je met typen.
Huub Mous
27 mei 2006 op 23:11
Mooie brief jqsmink! Nooit gedacht dat je in Eindhoven woonde. Vorig jaar heb ik daar een paar nachtjes met mijn ega gelogeerd. Het was het weekend dat PSV weer eens kampioen werd. We hadden een hotelletje op de Grote Markt of Markt, daar wil ik afwezen. Zaterdag hadden ze overal in het centrum al hele grote videowalls geplaatst, waarschijnlijk afdankertjes van Philips. ‘s Middags konden wij nauwelijks meer bij het hotel komen, omdat iedereen naar die schermen zat te staren. Het geluid was oorverdovend, zodat je elkaar op straat niet eens meer kon verstaan. Toen we terugliepen van het stadhuis naar de Markt of Grote Markt, daar wil ik afwezen, scoorde PSV drie keer in 10 minuten tijd. In mijn hotelkamer moest ik constateren dat ik half doof was geworden. Die zondagochtend om 11 uur heb ik nog een ontroerend voetbaltafereel gezien. In een verlaten straat liep een wat ouder echtpaar, kennelijk al op weg naar het PSV-stadion. Ze waren beiden van top tot teen in PSV kleuren gehuld en hadden ook toeters met vlaggen bij zich. Ik had even de neiging om “boeren, boeren..!’ te gaan roepen, maar ik heb me ingehouden. Eindhoven is een achterlijke stad, maar wel een ontroerende stad. De zaterdag ervoor was iedereen aan het winkelen. Op de hoek van een drukke staat in het centrum zat een invalide man in een rolstoel. Hij had allemaal folders bij zich over Jezus. Daar riep hij ook iets over, almaar het zelfde: ‘JEZUS REDT U. JEZUS IS GEWELDIG!’ (of zoiets). Hij riep het zo hard dat ik het in mijn hotelkamer nog kon horen. Het was een roepende in een stedelijke woestijn. Ik ben op bed gaan liggen en heb gefacineerd naar hem liggen luisteren. JEZUS REDT U! JEZUS IS GEWELDIG!
Ik hou van Eindhoven.
jqsmink
28 mei 2006 op 13:15
Rju eale Huub,
Met dank voor je brief. Het is zo, dat de Jezusman na een motor- of een ander voertuigongeluk in de rolstoel terechtkwam en toen met hersenbeschadiging terugkeerde in de maatschappij en daarna op goede voet is gaan leven met je zus. Enkele jaren geleden is hij tot verrassing van velen getrouwd met een lerares Duits alhier. Goed, hij is blijven doorgaan met zijn missie, dus hij zal waarschijnlijk toch te weinig de liefde bedrijven met haar (let wel, het gaat niet om sex, sex telt niet, zegt Johan K. en ik weet waarom). Ik heb hem eens het zwijgen opgelegd door mijn vinger vertikaal op mijn snotgootje te houden. Ge moet nu eenmaal niet roepen in de woestijn, beter is het rustig te praten op het plein.
Daarmee kom ik even terug op de heer Gerben Abma. Hij zal zich hebben overschreeuwd in zijn polemische tijd, ik weet dat niet omdat ik bijna nooit polemieken lees; doorgaans zitten er mij te veel metaforen in en flauwe naamgrapjes. En als je dan te maken hebt met edelmoedige, maar vrij domme mensen als daar zijn (ik noem voorlopig geen namen), DAN HEB JE HET NAKIJKEN.
IK BEN HET zeker MET JE EENS, DAT EINDHOVEN ONTROEREND IS.
Ik ben hier niet weg te slaan, ook al hebben ze dat diverse malen geprobeerd, maar ik weet wie mij beschermen.
Wordt vervolgd.
Hart. groeten,
Jacobus Q. Smink
jqsmink
28 mei 2006 op 14:04
PS
In 2004, naar ik mij herinner, heeft de heer Sakkers (burgemeester van deze stad, die in de toekomst zal bestaan uit 13 dorpen) geprobeerd mij Douwe Kalma (alhier in de crisisjaren van de vorige eeuw leraar Engels aan de een na beste school van Nederland) achterna te laten gaan. Mijn oudste broer heeft mij toen niet opgehaald, dat verwijt ik hem niet, hij moet lamgeslagen zijn of zoiets, misschien komt het door mijn vader. Ik weet dat nog niet. Mijn moeder was heel erg vastberaden en wilde met de witte Saab van mijn late great broer Hindrik naar de narcissenstad komen, zoals zij mijn residentie noemt, om me van Frenstjer te vrijwaren. Ik zie ineens dat mijn handen oud beginnen te worden, terwijl ik nog maar 25 ben en behoorlijk dislectisch. Vanavond ga ik samen met vriend Fridus naar het Naked Song Festival met Tracy Bonham etc. Ik kreeg een poster van Frits Philips’ Muziekcentrum met een prachtige foto van haar; ik hoop dat ik in de gelegenheid geraak haar te schaken, maar ik ga haar niet bang maken en laten panikeren… Net zolang oefenen tot het vanzelf, zegt David Bylsma, die het logo bedacht van het Muziekcentrum, waar ie overigs nauwelijks een grijpstuiver aan overhield. Ze voeren het niet meer, dat logo, een of ander kutrondje staat nu op alle papieren, maar Davids ontwerp licht nog steeds op ‘s avonds. Als er binnenkort niet 10.000 euro is bijgeboekt op zijn rekening, dan stuur ik de heer Sakkers (in de volksmond heet ie klootsakkers en de wouten met hem) wederom een brief.
Sorry, Huub, rem mij in mijn als-danredeneringen.
Nu ga ik thee drinken en naar de papieren van de meisjes.
Hart. groeten,
Jacobus Q. Smink