Rümke
Het bestaan van God is geen noodzakelijke voorwaarde voor het denken. Sterker nog, de wetenschap kan het heel goed stellen zonder God. Sinds de mechanisering van het wereldbeeld – een proces dat in de 16de eeuw op gang kwam- is God allengs overbodig geworden. De evolutietheorie van Darwin vormde voor velen het definitieve bewijs voor de stelling dat niet alleen de wetenschap, maar ook de natuur in feite geen God nodig heeft. Freud deed daar nog een schepje bovenop en bestempelde het menselijk godsbeeld tot een illusie, een vluchtweg voor de geest. Volgens Feud is geloven een soort lichte vorm van neurose die op zich genomen een functie heeft, omdat zij voor menigeen ernstiger vormen van geestelijke ontsporing voorkomen heeft.
Een van de weinigen die deze opvatting van Freud op diens eigen terrein durfde te bestrijden was de Nederlandse psychiater H.C. Rümke (zie foto). Zijn boek ‘Karakter en aanleg in verband met het ongeloof’ verscheen in 1951 en geldt nog altijd als een mijlpaal van moedig denken, dwars tegen de heersende tijdgeest in. Rümke keerde de redenering van Freud radicaal om. Niet geloof, maar ongeloof zou op een ontwikkelingsstoornis berusten, namelijk: het niet dóórbreken van een soort oergeloof dat biologisch in de mens verankerd zou zijn. Ongeloof zou duiden op ‘symboolblindheid’ en een eenzijdige ontwikkeling van het verstand. Een te groot oedipuscomplex leidt, volgens Rümke, tot castratie-angst en angst voor een totale innerlijke overgave (zoals slaap, roes, dood en geloof). Geloof ontstaat niet uit angst voor de dood, maar omgekeerd: angst voor dood belemmert juist het geloof.
Rümke (1893-1967) was een belangrijke exponent van de zogeheten Utrechtse school, een fenomenologische stroming in de sociale en geesteswetenschappen, die na de oorlog veel invloed heeft gehad, o. a. op de ideologie van de verzorgingsstaat. Rümke was gelovig, maar buitenkerkelijk. Binnen de psychoanalytische beweging was hij een eclecticus. Hoewel hij rond het midden van de vorige eeuw internationaal werd beschouwd als een van de meest vooraanstaande Nederlandse denkers op dit terrein, werd na zijn dood niet of nauwelijks meer uit zijn werk geciteerd.
Ik vind het fascinerend om te zien hoe wetenschappers ook vandaag de dag het debat aangaan over zoiets ongrijpbaars als het geloof in God. Je kunt je afvragen of de wetenschap hiervoor wel het strijdperk kan bieden. In dit gevecht zal waarschijnlijk niemand ooit zijn gelijk halen, maar het levert wel adembenemende theorieën en speculaties op. Het huidige ID-debat is daar een goed voorbeeld van. Alles wordt uit de kast gehaald om het eigen gelijk te bewijzen. Wij zijn niet op weg naar niets. De evolutie heeft een doel. Zoniet, dan dreigt het schrikbeeld van een eindeloze doelloosheid.
Vooralsnog dient één conclusie zich aan. Deze hele discussie is nog lang niet ten einde. Er hapert er iets in de theorie van Darwin, ook al vinden velen dat heel vervelend om te erkennen. De complexe informatie in het DNA ontstaat niet door kopieerfoutjes en selectie. Het zou even bizar zijn om te beweren dat de typmachine is ontstaan door kopieerfoutjes in het overtypen van de technische handleiding van de typmachine. Freud en Darwin hebben hun tijd gehad, maar om hun troonopvolging wordt tegenwoordig hevig gevochten.
dj Keu
11 augustus 2006 op 13:41
Hij lijkt wel wat op jou.
Huub Mous
11 augustus 2006 op 13:47
Sterker nog, het is sprekend mijn vader.
dj Keu
11 augustus 2006 op 13:52
Nou wordt het spannend.
Huub Mous
11 augustus 2006 op 14:27
Nee Keu, ik ben geen onecht kind van Rümke. Maar ik ben wel jarenlang in behandeling geweest bij een psychoanaliticus die een leerling was van Rumke. Hij vertelde me eens dat Rümke een heel bijzondere man was met een groot empatisch vermogen. Rümke schreef niet veel, maar wat hij schreef was altijd raak en scherp. Dit in tegenstelling tot zijn grote rivaal, de psychoanaliticus Carp, die destijds hoogleraar was in Leiden. Carp was juist een veel-schrijver, maar had zelden iets zinnigs te melden.
Mansire
11 augustus 2006 op 17:38
Mansire zei,
11 augustus 2006 op 17:24
Struktureel discriminatie is de oorzak.
Criminaliteit een van de consequentie.
Als jij niet voor de oorzak zorg, dan gaat het door met de consequentien.
Jij kan strafen zo veel als jij wil, dat gaat niks veranderen. Sterker nog de situatie gaat verergen.
De echt problem is het verdelen van de economische activiteiten
Als jij voorkomt dat een mens een legal economisch activiteit krijg, dan blijf voor hem alleen maar illegalen activiteiten.
Ga vijf dagen op straat Huub, zonder geld.
De vijfde dag ben jij ook een crimineel.
Wees dan blij als de politie je goed behandeld en de rechter is mild met je.
Oh ja en naar al dat, zeg me nooit meer dat jij anarchist bent. Dat ben jij niet. Een echte anarchist zou nooit vragen voor hoge strafmaat voor kleine delikten, zoals stelen…
En ,zo ver als ik weet , de moordenaar van
Pim Fortuyn was geen jonge marokkan.
Maar toch gebruik je de eene om te legitimeren een recht reform bedoeld voor de anderen.
Grandiose Huub, echt geniaal….
dj Keu
11 augustus 2006 op 18:33
Tot zover de reactie van Mansire.
Huub Mous
11 augustus 2006 op 20:01
@ Pierre Mansire
Primo: ik ben geen anarchist, hooguit een anarcho-liberaal.
Secundo: ik heb niet de indruk dat jij volledig afscheid hebt genomen van je stalinistiche clochard-verleden.
Maar misschien is dat wel hetzelfde.
Les extrèmes se touchent. Is het niet?
Mansire
12 augustus 2006 op 14:59
1)Huub Mous, whenever you will read Darwin, you will see that there is no contradiction between the ID Hypothesis and a evolutionary process.
Darwin was a believer, who never contest a creation by a God.
He just said that between the “creation”
and now, there has been an “evolution”.
2)No, you are an ultra-individualist who use anarchy or liberalism or whatever to hide his individualism
3)Did you look at the statistics of unemployment by young maroccans in Netherland by Nova yesterday?
4)Did you look at the statistics that you can find by plenty criminologs showing that a bigger penalty has no influence on criminal behaviour?
5)I must frankly tell you that I really now start to understand the advice of Trinus Riemersma on whatever you write.The more I understand dutch or frisian, the more I come to the same conclusions about your “methods”
You may impress anyone with not much culture by quoting an article you read in the newspapers, you will never impress anyone who think a little bit critic. Nice words…
Mais Science without Conscience….
6)Ho yes, and when someone dare to be critic about your way of doing, of course you call him publically a paranoid…Are you a schrink? No of course. You are a “technocrate”
using his position to call people paranoid…or stalinian….or whatever whenever they contest you…
Tell me Huub, who is Stalinian. I,or YOU?
Tell me, I feel some kind of trotskyst today,
Huub, you may be can do a last thing, it’s your last year by Keunstwurk right?
Well may be you could promote artists and poets from Friesland, instead of promoting only yourself with their ideas? That’s what you are paid for don’t you know, promoting artists, not only your own person and career.
Huub Mous
12 augustus 2006 op 18:11
7) Om maar meteen met het laatste te beginnen. Ik heb 164 artikelen geschreven over Friese kunstenaars in catalogi, tijdschriften, kranten en andersoortige publicaties. Verder 23 tentoonstellingen samengesteld van Friese kunstenaars, 89 tentoonstelllingen geopend van Friese kunstenaars, vijf boeken gepubliceerd over Friese kunstenaars. En nog zijn er mensen – zoals Pierre Mansire – die beweren dat ik dat allemaal ter meerdere glore van mezelf heb gedaan. Ik zeg altijd maar: You can’t please them all!
6) Trotsky, Stalin, Bankounin, Lenin….ik ben gewoon mezelf, hoop ik.
5) Who the fuck is Trinus Riemersma?
4) Dat zwaardere straffen misdaad zouden voorkomen of verminderen, dat heb ik nooit beweerd. Lagere straffen doen dat in ieder geval zeker niet. Ik pleit voor rechtvaardige straffen. In Nederland betekent dat momenteel: hogere straffen Dat zou recht doen aan het rechtsgevoel en bovendien ook aan het slachtoffer.
3) Een relatie tussen werkloosheid en crimninaliteit lijkt me evident. Werkloosheid bestrijd je overigens niet door lagere straffen. Ook niet door hogere. Ik pleit juist voor het ontkoppelen van dit soort catagorieën. Het mag niet zo zijn dat een rechter lager gaat straffen uit een soort sociaal schuldgevoel.
2) Ik heb geen behoefte om mijn individualisme te verbergen.
1) Ik heb nooit beweerd dat Darwin omgelovig was of ongelovig. Veel mensen echter zien zijn evolutietheorie als een bewijs voor de overbodigheid van God (lees bijvoorbeeld Ronald Plassterk, Leven uit het lab, 2000). De ID-theorie gaat uit van een Intelligent Ontwerp .Dat is nog iets anders dan een ‘Intelligente Ontwerper’ of ‘God’. Darwin verwierp een dergelijk ‘Intelligent Ontwerp’. That’s all.
Huub Mous » Levenstijdperken
26 december 2006 op 13:14
[...] Uit: Prof. dr. H.C. Rümke, Levenstijdperken van de man, zesde druk, 1959 *** [...]
Huub Mous » Reve, Hermans & de religie
25 juli 2008 op 09:09
[...] principieel gelovige met een bord voor zijn kop. Hierbij beroept Reve zich op Rümke, wiens boek ‘Karakter en aanleg in verband met het ongeloof‘ hij goed had bestudeerd, toen hij zijn ‘Pleitrede voor het Hof‘ voorbereidde. [...]
VERAMAR
10 november 2008 op 20:07
Estimado colaborador:
Estoy interesada en obtener el libro de HC Rumke – Psicología de la Incredulidad para un trabajo de psicología que debo terminar. Agradecería mucho, el aporte en términos de las 7 Etapas que HC Rümke plantea sobre la necesidad de creer y el proceso que marcha hacia su consumación.
Valoro su colaboración,
Veramar
Maria Stella Ojeda
20 januari 2009 op 04:17
Esti8mado Licenciado:
Lo saludo y le deseo éxitos en su labor y bendiciones de lo alto del Señor!!
Con relación a los análisis de Rumke, y sus interesantes comentarios, le agradecería si ud. por favor me pudiera contribuir con información sobre los planteamientos de las 7 etapas de maduración que presenta HC Rumke en su libro la Psicología de la Incredulidad, pués el libro no se ha podido conseguir, ni información posible por internet
Que Dios lo bendiga,
Aprecio su amable colaboración
Maria Stella