Categorieën

Archief voor literatuur

De jong-katholieken en het modernisme

Hoe is het ooit zo ver kunnen komen en waarom was het juist Nederland waar het progressieve katholicisme in de jaren zestig als eerste ten onder ging? Die vraag wordt vaak gesteld maar zelden beantwoord. Eerlijk gezegd weet ik zelf ook het antwoord op die vraag niet. Tenminste, niet precies. Ik erger me wel eens […]

Lees de rest

Vestdijk en Sierksma (1)

‘Mens word je niet door geboorte,’ heeft de schilder Kokoschka ooit eens beweerd. Mens worden is een pijnlijk proces. De drijfveer van religie is het heimwee naar een verloren staat van het bewustzijn, het embryo, het paradijs, het vaderland, het beloofde land. Leven in de tijd is leven in gescheidenheid. Het onbewuste daarentegen is tijdloos. […]

Lees de rest

Terugverlangen naar de zee

Thom Mercuur hoopte nog tijdens zijn leven met een nieuw museum voor hedendaagse kunst in Lauwersoog te kunnen beginnen. Bij zijn afscheid van Museum Belvédère was de tentoonstelling ‘Eb en vloed’ te zien. Dat had ook de naam moeten worden van het nieuwe museum dat in zijn geheel gewijd zou zijn aan de zee. Het […]

Lees de rest

De glanzende kiemcel van Vestdijk

De laatste dagen ben ik me een beetje aan het verdiepen in het literaire oeuvre van Simon Vestdijk. Van de 52 romans, die hij geschreven heeft, heb ik – dat moet ik tot mijn schande bekennen – er slechts een handvol gelezen. Dat moet anders. Ik heb me dan ook voorgenomen om alle romans van […]

Lees de rest

Van oude religies, dingen die voorbijgaan

oude christenen.jpg

Ik heb religie altijd gezien als iets dat hoort bij mijn ouderlijk huis. Zoals de klok op de schoorsteen, de haardstoel bij de kachel en de tabakspot van mijn vader, is religie voor mij een kostbaar relikwie van een voorbije tijd. Iets van dat gevoel herkende ik in een boek dat verscheen in 1947, het […]

Lees de rest

Een eilandbewoner in Spanje

‘En nog lang luisterde hij zo, eenzaam in het stenen Toledo, temidden van een zee van geluiden. Misschien was dit het moment, en hij de man voor zulke waarheden, die nooit te vinden zijn op het vasteland der menselijke betrekkingen, doch enkel op de verst vooruitgeschoven posten daarbuiten, op de laatste eilanden. En eilandbewoner zou […]

Lees de rest

Geloven tegen beter weten in

Ik geloof in God, terwijl ik weet dat hij niet bestaat. Weten is iets anders dan geloven. Als je het goed beschouwt is er heel wat mis in deze wereld, maar de liefde van mens tot mens, daar kun je niets op afdingen. Als God bestaat, dan kan Hij alleen daar iets mee van doen […]

Lees de rest

De vergeten mystiek van Lucebert

“ Jaren geleden is door literatuurcritici en aan de universiteit werkzame neerlandici de indruk gewekt als zouden de Nederlandse letteren van de twintigste eeuw vrijgemaakt zijn, van religie wel te verstaan. Uitgesproken protestantse en katholieke auteurs krijgen in literatuurgeschiedenissen stelselmatig een plaatsje aan de periferie toegewezen. Gecanoniseerde ouevres werden zoveel mogelijk van een christelijke inslag […]

Lees de rest

Twijfel in de horlogerie

‘Ik ben het met Professor Rümke eens, die schrijft: ‘Principieel godsdienstig ongeloof is in algemene zin geen ongeloof, integendeel: het heeft de typische structuur van geloof, met dezelfde ontaardingsverschijnselen als verstarring, bekrompenheid, minachting voor andersdenkenden, tot fanatisme & vervolging toe. Waar ben jij allemaal zo zeker van, inzonderheid aangaande wie er met een bord loopt? […]

Lees de rest

W.F. Hermans en de anti-metafysica

 ‘Tien jaar na de dood van Hermans gaf Arnold Heumakers in een essay voor De Gids een intrigerende verklaring voor de alom geconstateerde afname in de kwaliteit van Hermans’ oeuvre ‘pakweg vanaf Nooit meer slapen uit 1966′: door de snelle secularisering van Nederland in de jaren zestig was Hermans zijn grootste tegenstander, de religie, kwijtgeraakt. […]

Lees de rest

Ut pictura poesis

  ‘The inner structure of our intellect reflects the structure of our universe.’ Iain McGuilchrist, The Master and his Emissary. The Divided Brain and the Making of the Western World (2009) Ons brein is verdeeld in twee hemisferen maar de functionele taakverdelingen in het brein zijn veel minder strikt gescheiden dan in veel studies uit […]

Lees de rest

Wim Brands voelt stront aan de knikker

‘Ik weet dat Bart Droog en Breukers ruzie hebben. Ik heb beide heren laten weten dat ik daar niets mee te maken wil hebben. Die bloemlezing was sowieso een tussendoortje, mijn reguliere uitgevers zijn Atlas/Contact, Balans en Nieuw Amsterdam.’ Aldus liet Wim Brands mij gisteravond laat per mail weten. Afijn, het blijft een vreemd verhaal […]

Lees de rest

Het woord is woord geworden

‘Ik geloof dat dit alles samen (en wellicht zijn er nog andere te noemen: het verzet tegen het ornament bijvoorbeeld onder dwang van een functionalisme, dat overigens buiten de kerk al lang verlaten is, zie maar de kleding en de woninginrichting) oorzaak is van de overbenadrukking die het woord, de verkondiging, in de kerk heeft […]

Lees de rest

De blinde vlek van Kees Fens

‘Die nacht kwam ik alleen nog maar te weten, dat de conciërge sliep. Hij was vermoeid en had de cijfers in zijn hoofd vergeten. Het lag gekanteld op een arm.’ De gasfitter is op verkenning uitgegaan bij het nieuwe 
flatgebouw, waarin hij later naar de hemel zal opstijgen. 
De conciërge hier beschreven, zal de huisbewaarder […]

Lees de rest

De leraar van Kees Fens

  ‘Aan zijn leraar Nederlands bewaarde Kees Fens geen bijzondere, althans geen bijzonder goede, herinneringen. Drs. W. Slijpen had, op 
zijn beurt, in de jongen uit de Chasséstraat geen opmerkelijke leerling 
gezien. Toen de redactie van Raster in 1994 lange gesprekken met 
Fens voerde, kwam de heer Slijpen anoniem nog even ter sprake. ‘We
hadden een […]

Lees de rest

Lolle Nauta en de laatste mens

‘Er is na de Romantiek iets veranderd. Sartre – de 
kunstenaar – heeft de hel naar de aarde verplaatst, Malraux 
vecht voor een betwijfelde hemel op aarde en een Achterberg 
haalt de hele eschatologie naar zich toe en neemt de overwinning op de dood in eigen handen. Het is opmerkelijk, dat 
behalve van der Leeuw […]

Lees de rest