Schaf Fryslân af!

Slide1

Het begrip ‘Friese identiteit; wordt doorgaans benoemd als een verzameling van kenmerken die betrekking hebben op de eigen taal, het gezamenlijke culturele erfgoed, een gevoel van lotsverbondenheid en tenslotte de kwaliteiten van het Friese landschap. Identiteit wordt zo algauw als een ideaaltype beschouwd dat weliswaar dynamische trekken vertoont, maar toch vooral het karakter heeft van een soort residu van het verleden. Wat op deze manier de ‘Friese identiteit’ gaat heten wordt dan voornamelijk een neerslag van wat ooit is geweest, iets wat vraagt om liefdevolle zorg en vroeg of laat een verbintenis aangaat met ‘bewaren en behouden’. Wat ik vaak mis in dit soort omschrijvingen is het hier en nu, de wereld van vandaag en vooral de mensen die anno 2015 in Friesland leven. Mensen zijn nooit alleen maar een residu van het verleden. Sterker nog, er is niets veranderlijker dan een mens. Mensen van nu zullen die identiteit telkens opnieuw gestalte moeten geven, dat wil zeggen: er nieuwe vormen voor moeten bedenken, nieuwe beelden, nieuwe vertalingen in het heden. Dat proces van voortdurende verandering is wat je ‘cultuur’ zou kunnen noemen.

De Friese identiteit ligt niet in Friesland zelf besloten, niet in de bodem, niet in het verleden of in het landschap, maar in de manier waarop er door mensen hier en nu naar zich zelf en hun omgeving gekeken wordt. Identiteit is iets wat zich altijd pas achteraf manifesteert en niet vooraf als normatief beginsel kan worden aangewend voor een te kiezen handelwijze. Identiteit is niet en vastliggend gegeven dat verbonden is met woorden als ‘zíjn’ of ‘hebben’, maar altijd een product van een onvoltooide handeling – en dus verbonden met de woorden ‘doen’ en ‘streven’. In dat opzicht heeft het begrip identiteit veel weg van schoonheid. Het is geen essentie of waarheid, maar een veranderlijke modaliteit die sterk beladen is met een positief gevoel van samenhang. Het is een fenomeen dat niet voor eeuwig vastligt in de werkelijkheid zelf, maar net als schoonheid zich telkens opnieuw in een andere gedaante kan manifesteren. Wat de schrijver Louis Borges ooit over schoonheid heeft beweerd geldt in feite evenzeer voor identiteit: het is een ophanden zijnde onthulling die zich nooit voltrekt.

Wie wil spreken over de Friese identiteit als inspiratiebron voor de toekomst – en uit blijft gaan van een opvatting van identiteit die sterk verbonden is met het verleden – moet om te beginnen een draai van 180 graden maken. Zo’n abrupte en extreme beweging kan een pijnlijke vorm van kramp veroorzaken. Je moet immers vooruit kijken en tegelijk achterom. Je moet het nieuwe kunnen waarderen zonder het oude uit het oog te verliezen. Je moet het ene doen zonder het andere te laten. Er wordt in Friesland altijd lang geaarzeld om onomkeerbare keuzes te maken. Het gevolg is, dat er hier opvallend vaak wordt gedacht in termen van enerzijds en anderzijds. Zelden wordt uit alle macht geprobeerd iets te veranderen. Altijd sluimert het gevaar om iets voorgoed te verliezen. Op deze wijze lijkt Friesland vast te zetten in de pijnlijke kramp van een wat al te lang volgehouden spagaat, met andere woorden, een zeer onnatuurlijke houding van waaruit je moeilijk overeind kunt komen. Het is de spagaat tussen verleden en toekomst, tussen stad en platteland, tussen globalisering en regionalisering, kortom: tussen vooruitgang en het behoud van eigen identiteit.

Dit bijna dwangmatige spagaat-denken is ook kenmerkend voor de scenario’s die telkens weer worden bedacht voor de toekomst van Friesland. De dilemma’s lijken structureel onoplosbaar. Friesland moet veranderen, wil het in economisch opzicht niet hopeloos achterop raken. Aan de andere kant dienen specifieke kwaliteiten behouden te blijven, dat wil zeggen , een schoon milieu, een fraai landschap, de maatschappelijke cohesie en ‘last but not least’: een eigen taal. Denkend aan het Friesland van de 21ste eeuw zien politici telkens weer twee doemscenario’s opdoemen. Het eerste is een soort Kroatië van het noorden met veel natuurschoon en restanten van eeuwenoude cultuur, maar ook met extreem hoge werkloosheidcijfers, behalve dan in de dienstverlenende sector van het cultuur- en massatoerisme. Het andere is een met ‘urban villas’ volgebouwde slaapstad voor de Randstad, compleet ondertunneld voor de hogesnelheidstreinen, waarin managers, rustend in zacht leren kussens, als sluimerende forensen heen en weer zoeven tussen woonstulp aan het water en de luchthaven in de Flevo-polder.

In zijn studie Global paradox (1994) heeft de Amerikaanse socioloog John Naisbitt voorspeld dat het belang van de nationale staat in de 21ste eeuw sterk zal gaan afnemen. Het totaal aantal staten zal volgens hem in de komende decennia toenemen van de tegenwoordige tweehonderd tot een aantal dat waarschijnlijk de duizend gaat benaderden. Tegelijk zal het proces van regionalisering binnen die staten, alsook de globalisering daarbuiten, steeds verder voortgang vinden. De wereldburger van de 21ste eeuw zal zijn gevoel van identiteit steeds meer gaan spreiden over stad, regio, federatie, werelddeel of de mensheid als geheel. Kortom identiteit wordt een breed scala aan wisselende opties binnen het vaste kader van een mondiale cultuur. Als die voorspelling een kern van waarheid bevat, dan ligt daarin voor Friesland niet alleen een bedreiging besloten, maar ook een hoopvolle gedachte. De Friese cultuur zou als regionale variant ook in de 21ste eeuw blijven voortbestaan, misschien wel op een veel meer ontspannen wijze dan in het huidige Nederlandse staatsbestel mogelijk is. Alleen het begrip identiteit als zodanig zal veel van zijn traditionele zwaarte verliezen. Het wordt een alternatief identificatiemodel, iets dat tegelijkertijd bestaat naast allerlei andere modellen waarin mensen zichzelf voor even kunnen herkennen.

De mythe van de Friese identiteit bevat een geheim dat voor buitenstaanders moeilijk te vatten is. Soms heeft die mythe iets weg van een brandkast die al eeuwenlang op slot zit. Een meer dynamische en pluriforme opvatting van identiteit lijkt mij dan ook alleen mogelijk, als die eeuwenoude bandkast eindelijk eens wordt opengebroken. Niet met een koevoet wel te verstaan, maar met beleid. Het slot van die brandkast kent immers een ingewikkelde code die alleen ontcijferd kan worden met concentratie en de beheersing van een volleerd inbreker. Ik wil een poging hiertoe wagen, niet vanuit de illusie dat ik de brandkast in één keer zou kunnen ontsluiten, maar gewoon door het slot op goed geluk nu eens naar links en dan weer naar rechts te draaien. Af en toe hoort u wellicht en klik en wie weet waar dat toe leidt:

Om te beginnen de code van de brandkast kent twee blokkades. Dat zijn:

  1. De fixatie op de eigen taal
  2. De gekoesterde miskenning

1) De eerste blokkade, de fixatie op de eigen taal, is tegelijk ook de meest gevoelige kwestie. Wie hier echter al meteen terugdeinst komt nooit een stap verder. Welaan dan, het klinkt misschien als vloeken in de kerk, maar ik gooi het er maar uit. De Friese identiteit is behekst door de Friese taal. Er is iets met die twee, dat zich in sterke mate onttrekt aan de ratio, alsof de verbintenis ooit is beklonken in een soort toverspreuk. Uiting geven aan identiteit doe je naar mijn smaak niet door een taal te spreken die met die identiteit van oudsher verbonden wordt. De kunstenaar Kokoschka heeft eens gezegd: ‘Mens ben je niet door geboorte’. Ik zou daar aan willen toevoegen: ‘Fries ben je niet door Fries te spreken.’ Taal is slechts een voertuig, hooguit een drager van identiteit, maar nooit de identiteit zelf. Het Friese cultuurbeleid wordt ten onrechte veel te veel vereenzelvigd net taalbeleid. Ik wil zeker niet bestrijden dat het bestaan van de Friese taal uit cultureel oogpunt een uiterst waardevolle verworvenheid is. De Friese taal is een cultureel monument. Het is echter de vraag in hoeverre het – tot elke prijs – in stand houden van dat monument ook opgevat kan worden als een bijdrage aan de ontplooiing van de cultuur in deze provincie. Het medium kan nu eenmaal nooit de boodschap zijn. De liefde voor de eigen taal houdt de band met het verleden in stand, maar die band kan ook gaan knellen als liefde geloof wordt en het geloof een dogma.

De fixatie op de eigen taal heeft in Friesland in sterke mate bijgedragen aan het bevroren beeld van de eigen identiteit. In combinatie met een calvinistische levensopvatting, die in deze contreien meer dan elders in de genen lijkt ingedaald, heeft deze – in wezen tragische – fixatie geleid tot een voorkeur voor formalistisch en wettisch denken binnen vastliggende, bijna geheiligde kaders, die voor ingewijden vaak niet meer ter discussie staan. Vooral ook omdat de eigen taal in een staat van voortdurende bedreiging verkeert, is op deze wijze het begrip identiteit ongemerkt kunnen vervallen tot een star patroon dat enerzijds vraagt om behoud en verzorging en anderzijds wantrouwen wekt jegens elke poging tot culturele vernieuwing.

2) De tweede blokkade heb ik aangeduid als het principe van de gekoesterde miskenning. Het valt mij bij Friezen op, dat de mate van hun Frieszinnigheid vaak gelijk opgaat met een zeker welbehagen in de achterstelling die men van niet-Friezen ondervindt. Friezen hebben ook de neiging om zich niet echt gelukkig te voelen met datgene wat hun het meest dierbaar is: hun eigen taal. Het valt mij op dat de liefde voor hun eigen taal tegenover buitenstaanders vaak gepaard gaat met een moeilijk te benomen gevoel van schaamte gemengd met irritatie. Hoe misplaatst dit gevoel ook mag zijn, het spreken van de eigen taal wordt door een Fries kennelijk niet ervaren als iets wat bij niet-Friezen erg chique overkomt. Het is ook niet wat je zou kunnen noemen: het beschavingsideaal van een elitaire cultuur. Gelukkig maar, zult u zeggen, maar wat is het dan wel? In dit onbestemde gevoel lijkt vaak iets schuil te gaan van gemor, van een vreemd geborrel, een gesmoorde of diep naar binnen geslagen agressie, wie zal het zeggen? Misschien zit daar wel een onuitputtelijke bron van energie, een grote gasbel diep in de bodem van de Friese ziel. Iedereen weet dat die daar zit, maar niemand weet hem aan te boren. Sterker nog, geen buitenstaander mag daar aanspraak opmaken.

Dit vage gevoel van gekoesterde miskenning manifesteert zich niet alleen in waardering voor de eigen taal, het is ook herkenbaar in een getroebleerd zelfbeeld, waarin zelfonderschatting en -overschatting elkaar voortdurend naar de kroon steken. Dit leidt niet zelden tot een soort struisvogelpolitiek, tot het cultiveren van onvervulbare wensen, tot mystificaties van het verleden, die als inspiratiebron gaan dienen voor een wellicht nooit te realiseren ideaal in de toekomst. Het is ook herkenbaar in een voorliefde voor bovenmenselijke krachtsinspanningen, die veel heroïek maar in feite weinig profijt opleveren. Het is de stilte rond het onbegrepen heldendom. Het brengt het allermooiste voort wat de Friese cultuur te bieden heeft: het nadrukkelijke charisma van een onnadrukkelijke aanwezigheid, maar het is ook de mythe van ‘it beste lân fan de ierde’ in de armste uithoek van Nederland. In feite berust die mythe op een diep gevoeld verlangen naar het niet in vervulling gaan van het eigen verlangen. Het is het Friese verlangen naar ontroostbaarheid. Een rusteloos zoeken naar een waardering die in feite niet echt op prijs wordt gesteld.

Friesland is gebaat bij een meer ontspannen kijk op zichzelf. Geen Januskop, waarin somber doemdenken haar keerzijde vindt in een euforisch navelstaren, maar een meer pragmatische en postmoderne overlevingsdrang, en soort zappen tussen de zelfbeelden. Ik wil er dan ook voor pleiten het Friese spagaat-denken af te schaffen. Ik wil pleiten voor een meer pluriforme en dynamische opvatting van het begrip Friese identiteit. In feite pleit ik ervoor om het begrip ‘identiteit’ uit het Friese woordenboek te schrappen. Zo’n begrip is naar mijn bescheiden mening per definitie niet binnen één lemma te fixeren in welke definitie dan ook, waarmee overigens niet is gezegd dat er niet zoiets als Friese identiteit zou bestaan. Het in wezen onbenoembare karakter van dit fenomeen maakt het voor mij moeilijk een beeld te vormen hoe het als inspiratiebron kan dienen voor de toekomst, tenzij dit streven een meer concreet doel wordt gegeven, zoals meer bestuurlijke verzelfstandiging of uiteindelijke autonomie. Zo niet dan blijft er van de Friese identiteit als politiek adagium niet veel meer over dan een mythisch en onweersproken geloof in naar binnen gekeerde waarden, die vooral op het verleden betrekking hebben en uiteindelijk het gevaar opleveren als blokkade te fungeren voor een onbevangen visie op de toekomst.

Kortom: Meer Den Haag! Minder Fryslân!  Schaf Fryslân af, dat is voor Friesland het allerbeste.

15 Reacties »

  1. Wiersma

    10 maart 2015 op 05:07

    Goed verhaal, applaus.

    Met uitzondering van de titel dan.

    Ik zie het ook wel wat zo hoor: Friesland heeft in de globaliserende wereld best kansen, door te ‘dwarsdenken’, maar zit tevens vast in een soort van verkeerde kringloop die maar niet te doorbreken lijkt.

    Ik pleit bij tijd en wijlen op de site van Wietse Elzinga al tijden voor een Friese denktank. Punt is: de wereld wordt steeds maar groter en Friesland blijft even klein. Of wordt nog kleiner zelfs. Dat ga je op den duur niet redden. Dit geldt overigens voor veel meer kleinere regio’s in Europa. Niemand is daar blij mee.
    Dus opzouten met die EU.
    EEG prima.

    En kh2018 komt op mij eerder over als een soort van ‘laatste strohalm of God zegene de greep ‘ dan als een solide of duurzaam doordacht business model of toekomstvisie.

    Maar nu komt de grap eigenlijk. Minderheden domineren vaak de meerderheid of massa. Die kans heeft Friesland wel degelijk. Zie het als dat durpie van Asterix en Obelix. Die hebben schijt aan de Romeinen/globalisten. Opzouten.

    Ooit hadden de Friezen die mentaliteit ook: opzouten.

    Die hele globalisering is opgezet door oligarchen, geopolitieke voorstanders en bankiers die baat hebben bij een zo groot mogelijke wereld(handel). En hoe meer verdeeldheid en concurrentie er is, hoe beter dit voor geopolitieke organisaties/bedrijven is.

    Want dat geeft ze macht, aanzien en geld.

    Burgers zelf willen dit helemaal niet. Dan is de afstand FC Heerenveen en Cambuur al te groot. En da’s nog maar 30 kilometer.
    Mienskip is gebonden aan ruimte, landschap en taal.
    Er zitten dus grenzen aan.

    Evolutionair gezien WIL de mens ook samenwerken met wie of waar dan ook. Want dit levert in principe voordeel op.
    Handel levert altijd voordeel op. Want geld is voedselzekerheid, transport, veiligheid en onderdak. En wat die ander er dan voor gewoonten of cultuur er op nahoudt zal jou een zorg zijn. Ieder zijn meug, en ga je vooral niet opdringen.

    De EU wil van iedereen in Europa al een eenheidsworst maken en BV KH2018 probeert dat nog eens dunnetjes over te doen.

    Heeft Friesland problemen? Kijk alleen maar eens naar de hele gang van zaken rond kh2018. Tot nu toe nog in politieke handen. Wel, wat vindt u zelf dat ze er van bakken? Mooi logo ook he? Politici en andere juichaapjes vinden van wel. Komt op mij meer over als Calimero does Omrin.
    Of wat te denken van het windmolenbeid. Of van die dioxine oven boven het wad.

    Mijn persoonlijke mening, en ik kan het fout hebben uiteraard, is dat de friese politiek decennia achterloopt op de realiteit en de media eveneens.
    Dus hier moet je het absoluut niet van hebben.

    Omrop Fryslan vind ik een uitzondering. Ondanks hun lekker knullige dingetjes af en toe maar die HOREN ook bij Frl. Maar hun docu’s zijn goed. Beetje Tegenlicht-light zeg maar, maar alle waar naar zijn geld he?

    Maar Friesland heeft verder geweldige dingen en mensen die lak hebben/hadden aan grenzen. Elfstedentocht is natuurlijk #1. Maar noem ze maar op: Escher, Hari, Kroes, Pyr, Hauer (waar is die trouwens te vinden in het plaatje 2018???) ennoem maar op.
    En dan had je ook nog Petreus, Roosevelt etc.

    Het beste wat ik kan bedenken is dat Friesland helemaal niet meedoet met die waan van die globalisering en lekker onder de radar door gaat vliegen.

    Niet opkijken tegen Den Haag of de EU, maar neerkijken.
    Friezen zijn geen puppets, die lui daar wel.
    Het zijn maar puppets hoor.
    Lui die zelf NIETS produceren, behalve frustraties bij de burgers.
    That’s all. Geen duurzaam businessmodel en nog peperduur ook.
    Het leidt ook nog eens af van zaken die er echt toe doen.

    Politici, media, big corporates, en bankiers zijn de laatste decennia geen oplossing meer, maar het probleem.
    Taal valt daarbij totaal in het niet.
    Eérst de parasieten uit het systeem, pas dan kun je verder.
    Dit geldt overigens voor zo’n beetje de hele wereld. Niet alleen voor Frl.

    Maar er is nog wat. Economie. Gelijkheid, Un-equality.
    Zoals Piketty en Reich al aangaven: de beste economische groei bereik je als IEDEREEN geld heeft. De politiek denkt echter in termen als ‘banen generators’.
    Maar wat heb je slecht betaald werk als alle winsten naar aandeelhouders gaan en niet naar de mensen zelf?
    Dan stort het systeem vanzelf wel in INCLUSIEF de olichargen, want niemand kan meer een product betalen behalve vaste lasten en voedsel. Zie Hema, V&D, Blokker etc.

    Ik moet nog zien dat tegen 2018 mensen nog een kaartje kunnen kopen. Vergeet die economische groei maar want het is de bedoeling dat het systeem down gaat. De oligarchen en bankiers verdienen daar namelijk véél meer aan dan aan ‘groei’. Bankiers zijn hengelaars/snoekvissers: ze gooien uit en halen in en aan BEIDE acties verdienen ze geld. En ze zijn nog lang niet klaar met het leegzuigen (inhalen) van landen.

    Ik had laatst een idee.
    Om een economische impuls te genereren zou je als bv Frl vanaf nu tot 2018 een bedrag van 650 miljoen nuon gelden aan friese inwoners kunnen geven. In een speciaal gedrukte munt. Alleen in te leveren in Frl. De Freuro om mijn part.

    Da’s 1000 euro per inwoner. Da’s ~4000 euro per gezin.
    In feite is deze munt gehele virtueel maar vanaf 1 januari – of eerder- 2019 in te leveren tegen echte euro’s.
    Bedrijven of winkels kunnen zelf beslissen of ze hier aan mee doen.
    De meesten zullen dit wel doen want geld is geld, en inwisselbaar tegen echte euro’s.

    Het zou de koopkracht van friezen in sommige opzichten sterk verbeteren en derhalve de lokale economie.

    Ik vermoed niet haalbaar, maar het zou zeker een bijzondere leerschool zijn om eens te kijken wat er dan gebeurt.

    Overigens zou je ook een Friesland Bank 2.0 op kunnen zetten.
    Een bank domweg gebaseerd en gefinancieerd door Friezen zelf.
    Een bank gebaseerd op aandeelhouders en op het fundraising model.

    De bank zelf heeft geen belangen, maar levert diensten tegen kosten. Zoals het hoort in feite. Geen geld maken met geld, maar een soort overkoepelend orgaan.
    Vaste rentes. Qua spaargeld zit er in Frl ongeveer aan 12 miljard aan spaargeld. (gemiddeld genomen van NL maar laat het 10 miljard zijn)

    Stel: alle friezen zouden 25% van hun spaargeld investeren in hun eigen regio. Da’s 2,5 miljard. Da’s 2500 miljoen.
    Veel is het niet, weinig ook niet.

    Sparen bij de Friesland Bank 2.0 levert hooguit 2% rente op. Maar eigenlijk ben je niet zozeer spaarder, maar meer nog investeerder in bedrijven en start-ups in je eigen regio. Je kunt daarbij aangeven in welke sectoren de bank mag investeren.
    Landbouw, veeteelt, ICT, tech, energie, toerisme, water, maakindustrie etc. En bedrijven die lenen weten dat ze nooit achterlijk hoge rentes dienen te betalen. Maar omdat de leningen in de regio plaatsvinden mag je er van uitgaan dat een groot deel van die extra werkgelegenheid ook weer in de regio terugvloeien.

    Zo kun jij als bouwbedrijf 4000 euro hebben geinvesteerd in de sector landbouw. En ineens krijg jij de opdracht om een stal te bouwen voor een boer. Wat er gebeurd is: mede door jouw voor-investering/pre-funding, kan niet alleen een boer een stal laten bouwen, maar je hebt ook nog eens een keer de opdracht die in feite meer geld oplevert dan die hele funding. Boer blij, jij blij.

    Wel, zo maar een idee. Zal wel heel naief zijn, maar dan maar.

    Misschien is geld wel een mooie meetlat voor een mienskip.
    Hoeveel geld is een fries bereid te investeren in een andere fries?
    Om er BEIDE beter van te worden?

    Want ‘beide beter’ is Evolutie 10.0 he?
    Daar heb je nét ietsje meer hersens en denkkracht voor nodig dan ‘gewoon samenwerken’.

    Het is net als met liefde. Hoe meer je er van geeft, hoe meer je er van terugkrijgt. Kijk, dat is nog eens een groeimodel! (mannen snappen dit)

    Wel, ik zit hier en daar wat te fantaseren hoor, maar misschien is het nog niet eens zo’n slecht idee om een Friese Bank 2.0 op te richten. Een cross-over tussen fundraising, gewoon bankieren. micro funding, en investeren in je eigen regio.

    Immers, als het beter gaat met al je buren is de kans groter dat het met jou ook beter gaat.

    De Fries als vrijwillig investeerder in zijn eigen mienskip.

    Dat lijkt me toch echt een beter plan dan gedwongen investeren in ‘Europa’ door dictators in Den Haag (waar u binnenkort helaas toch weer op gaat stemmen uit een soort Pavlov reactie) via belasting verhogingen en bezuinigingen.

    Toegegeven: een wat lame verhaal, maar toch ook wel weer food for thought.

    En bedenk. Stel je hebt een raket. De aarde is getroffen door een meteoriet, en dreigt ten onder te gaan. Maar je kunt maar 100 mensen of dieren meenemen naar Mars want die lijkt bewoonbaar.

    Wel. Wie/wat zou jij meenemen? (van alles 2, m/v)
    Een politicus. Een journalist. Een spindoctor. Een bankier. Een accountant. Een parkeerbeheerder. Een advocaat. Een belasting inspecteur. Een flitsagentje. Een persvoorlichter. De President van Europa. Een gemeenteraadslid. Een raam ambtenaar. Een TV presentator. Een talkshow host. Atoombommen.
    Soapseries.

    Een boer. Een geit. Een koe. Een paard. Een vis. Bloemen. Planten. Zaden. Bomen. Een kunstenaar. Gras. Graan. Een architect. Een electrotechnicus. Een timmerman. Een slager. Een visser. Wetenschappers. Een bouwvakker. Een betonstorter. Een bakker. Een filosoof. Een kunsthistoricus. Een schilder. Een kok. Een schoonmaker. Een medicus. Een schrijver. Een ijzervlechter.
    Boeken.

    Wil je mienskip bereiken?
    Dan moet je er voor zorgen dat iedereen je mee wil hebben op de Ark van Noach 2.0.

    Stel de wereld vergaat.
    Op twee plekken na: Friesland en het binnenhof Den Haag.

    Wie zouden overleven denk je en wie niet?
    In feite zou Den Haag op Friesland moeten stemmen en niet Friesland op Den Haag.

  2. Leny

    10 maart 2015 op 09:52

    Schaf ook maar gelijk die Friese pers en radio af.
    Doordat die zoveel geld van de provincie krijgen, laten zij kritische berichtgeving over Friesland maar varen.
    Om van de dorpspers maar te zwijgen.

    Kortom:
    Friesland staat pal tegen ieder tegengeluid.
    Iets om trots op te zijn als Fries!

    Alleen een Fries zal hier trots op zijn, bedoel ik.

  3. Iepen gemienskip

    10 maart 2015 op 11:59

    De uitdrukking iepen gemienskip is een contradictio in terminis. Maar daar zeurt niemand over, want dit moet in 2018 immers het wonder van Friesland worden.
    Die iepen gemienskip bestaat natuurlijk nergens, maar de beoordelingscommissie van de Culturele Hoofdstad vond dit zo’n mooi thema. Vandaar.
    Dus nu moet die iepen gemienskip nog georganiseerd worden in Friesland. En van onder af, nog wel.
    Hoe, dat weet nog niemand. Met fonteinen? Dat koelt alleen maar af. Met nieuwe spektakelstukken? Misschien wel, maar daar zal ik niet bij zijn. Met de Friese taal dan? Het lijkt mij, dat je dan nog meer een gesloten gemeenschap krijgt dan de al bestaande. Namelijk een gemeenschap, die praat met één stem van die éne (zwaar gesubsidieerde) vrije Fries.
    Hoe dan?
    Lever uw briljante idee in bij de reclame bureaus en u ontvangt de hoofdprijs.

  4. K. van Oosten

    10 maart 2015 op 19:06

    Een zeer goed essay, meneer Mous.

    Ik ben benieuwd wat voor een respons hierop gaat komen van Friese schrijvers en Friese dichters.
    Friese journalisten noem ik hierbij maar niet, want die hebben al moeite genoeg om nog enige bestaanszekerheid te behouden in hun taalgebied.

    Helaas, maak ik mij over deze reacties geen illusies meer, als inwoner van Friesland, die hier al een halve eeuw woont.

    Het moge u een troost zijn, dat ik uw artikel waardig vind om in één van de komende jaren als examenessay bij het eindexamen Nederlands besproken te gaan worden.

  5. Lútsen

    13 maart 2015 op 09:13

    Mous, in nijsgjirrich stik, it lykje wize wurden. Mar ferfang it wurd ‘Fries’ en ‘Friesland’ ris mei ‘Hollands’ en ‘Holland’ en lês it dan op ‘e nij. Konklúzje: jimme hawwe jimsels al lang weijûn. Hollân, dêr is neat fan oer. Dat wolle wy hjir tefoarenkomme. In kopy fan de Rânestêd wolle wy net wurde! Dat moatte jimme ymporters dochs wol begripe kinne?

  6. eddy drost

    13 maart 2015 op 16:00

    Hoe anderen en de heer Mous er ook over denken de Friese Taal zal altijd bepalend blijven voor de eigen Friese identiteit. Dit verandert in de toekomst niet. De Friese taal leeft en daardoor blijft de verbondenheid tussen de Friezen behouden. Dat ijdeltuit Mous zich heeft laten ” kronen ” tot lid van de Fryske Academy, nadat hij openlijk had opgeroepen tot de afschaf van de Academy is op zijn zachtst gezegd uiterst merkwaardig. Misschien kan hij deze gelegenheid aangrijpen en uitleggen waarom hij zich als lid van de Fryske Academy heeft laten ” inhuldigen?”

  7. Huub Mous

    13 maart 2015 op 16:20

    Was sich liebt, das neckt sich.

  8. eddy drost

    13 maart 2015 op 16:49

    Net als u meneer Mous ben ik een Hollander om útens. Echter Ik lees, schrijf en spreek wel foutloos Frysk. Alleen als je dat kan schrijven heb je enig recht van spreken om je uit te laten over de Friezen hun taal en wat dat betekent voor de Friezen. Respectloos doemdenken is wel heel gemakkelijk.

    “Was sich liebt, neckt sich”…is in uw optiek blijkbaar een antwoord op mijn eerder gestelde vraag waarom u als lid van de Fryske Academy staat in geschreven. Ich spreche gar kein Deutsch..Een toelichting in de Nederlandse taal stel ik zeer op prijs.

  9. Huub Mous

    13 maart 2015 op 17:14

    Sometimes I love you, sometimes I hate you.
    But when I hate you, it’s because I love you.

  10. Eric

    13 maart 2015 op 17:17

    ” Ik wil pleiten voor een meer pluriforme en dynamische opvatting van het begrip Friese identiteit.” Dit is wat met de meeste identiteiten overal ter wereld gebeurt. En het draait uit op globalisering en kapitalisme. Elk tegenwicht daartegen moet het hebben van geloof.

  11. Huub Mous

    13 maart 2015 op 17:32

    …hoop, liefde….en haat!

    Jan Jaap van der Wal zei het al. Daarom wil Ljouwert Kultuerele Haat-stêd van Europa worden.

    Fryslân als het nieuwe Fryske kalifaat!

    http://www.2018.nl/nl/nieuws/jan-jaap-van-der-wal-gaat-los-over-leeuwarden-fryslan-2018#.VQGh2UdPWmY.facebook

  12. eddy drost

    13 maart 2015 op 18:08

    Nat King Cole wil graag bij zijn geliefde blijven..U wilt Fryslân afschaffen..

  13. Bill

    14 maart 2015 op 17:27

    It Frysk is in echte taal, howewol’t it troch it Nerlânsk yn it ferline sterk beynfloeden wie, betjsut dat alhiel net dat it dus gjin aparte taal soe wêzen, boppedat is it ús eigene taal. Jo kinne neat mear as dat sizzen, it is ús rjocht op Frysk te praten, en nimmen kin dat fan ús derwei krijen. As man net tinkt dat it Frysk in legitym taal is, doe tinkt man ek net dat in fryske identiteit legitym is. Taalrjochten en identiteitsrjochten binne gewoan net oars. As Nederlânder binne jo gewoan net in diel fan ús fryske identiteit, mar jo hawwe ek gjin rjocht te sizzen dat it gewoan net legitym is. De skriuwer fan dizze artikel wit net wer hy oer praat, en wy as Friesen hoegen net dernei te harkjen.

  14. eddy drost

    19 maart 2015 op 21:59

    Geachte heer Mous,

    Het zal u waarschijnlijk verbazen dat ik het in grote lijnen toch wel eens ben met uw betoog. Alleen Fryslân afschaffen gaat mij een skûtsje te ver. Er is inderdaad sprake van een soort mengelmoes van een meerder- en minderwaardigheids complex onder een bepaald aantal inwoners van Friesland. We kunnen de Friezen echter zoals u doet niet allemaal onder één kam scheren. Grofweg is er sprake van twee groepen Friezen. Ten eerste de mensen die zeg maar naar Omrop Fryslân luisteren en de tweede groep die dat dus niet doet. De eerste groep is sterk in de minderheid. Als wij het aantal inwoners van Friesland schatten op 700.000 stemt daar ongeveer 12% van met regelmaat af op de Omrop. Dus 85.000. Een aanzienlijke minderheid. En het is alleen deze groep die duidelijk last heeft van het door u aangehaalde meerder- minderwaardigheids complex. Er is natuurlijk onder deze mensen duidelijk sprake van frustratie. Frustratie uit minderwaardigheid over het verlies van de Friese onafhankelijkheid en frustratie uit meerderwaardigheid die bijvoorbeeld naar boven komt in kreten zoals “Fryslân Boppe”, “Fryslân it bêste lân op Ierde” en door de naam van Friesland officieel te laten omdopen tot Fryslân en dat als een soort kwaliteitsmerk aan de man proberen te verkopen. Misschien wat kort door de bocht gedacht, maar hier komt het wel op neer. Voor meer dan 600.000 van de inwoners van Friesland had de naamsverandering niet gehoeven, maar heeft de zwijgende meerderheid zijn schouders opgehaald en gedacht; ach laat ze maar. Frustrerend voor de tweede groep is wel dat dergelijke initiatieven uit de Friese politiek komen. Het is te hopen dat er een nieuw college in de Provinciale Staten komt dat ” Fryslân ” en alle onzin die daar annex mee is laat voor wat het is en zich eens met de echte problemen gaat bezighouden. Met name de hoge werkloosheid. De politieke kopstukken hebben zich tot nu toe schuldig gemaakt aan een ongekende kortzichtigheid door te denken dat deste meer je Fryslân Boppe roept de Friese kiezer als bijen op de honing afvliegen. Niets is minder waar. Het je altijd maar weer als ” anders ” profileren wekt onder meer dan 600.000 Friezen en in het westen alleen maar de lachspieren op en worden alle Friezen onder “friendly fire” bijvoorbeeld in RTL Late Night belachelijk gemaakt. Laat de echte Friezen, zoals zij zich zelf noemen “stânfriezen” maar verder dromen. Maak ze niet meer wakker. De toekomst ligt niet in het verleden. Echter, zoals ik al zei Fryslân afschaffen gaat mij te ver. Het Fries is een schitterende taal en voordat Friesland bij wet in Fryslân werd veranderd werd het hier toch al als Fryslân uitgesproken. Waar de politiek zich beter veel meer bezig kan houden is het Onderwijs in het vak Frysk eindelijk eens goed aan te pakken. In 2010 stelde de Onderwijsinspectie in het rapport ” Tussen Wens en Werkelijkheid ” vast dat er het nodige schort aan de kwaliteit- en kwantiteit van het vak Frysk op het Basis- en het Voortgezet Onderwijs. Dit moet veel beter, omdat het Frysk in het maaatschappelijk- en sociale verkeer van grote toegevoegde waarde is. Een kwestie van verbondenheid met- en vertrouwen in elkaar. Diverse wetenschappelijke onderzoeken hebben dat aangetoond.

    KH Leeuwarden 2018.
    We mogen ons inderdaad inmiddels wel afvragen of wij zo langzamerhand niet in een zwakbegaafden circus terecht dreigen te komen. Vage plannen, waarvan het uitzwaaien van de grutto het voorlopige ” hoogtepunt ” is. Waar gaat dit over? Hopelijk kan het tij nog worden gekeerd. Over het nieuwe logo ben ik wel uitermate tevreden. Als een vormgever opdracht krijgt een logo te ontwerpen stelt hij zich niet de vraag; hoe maak ik een zo mooi mogelijk logo, maar hoe maak ik een logo dat duidelijk herkenbaar is. Kijk ik naar het nieuwe logo is maar één conclusie mogelijk. Fantastisch logo!

    Tenslotte Frysk Museum
    Er komt een nieuwe directeur. U bent volgens mij en veel anderen de meest geschikte kandidaat. ( ja, u leest het goed ) Ik zou zeggen, solliciteer opnieuw! Of de vacature nog vacant is weet ik niet. Om de één of andere merkwaardige reden ben ik niet bij de besluitvorming betrokken. ( haha, grapke ) Mocht u op de stoel van mevrouw Baks komen zet dan in 2018 de spa in het Wilhelminaplein. Laat een groot zwembad aanleggen en kieper daar zes skûtsjes in. Het is nu éénmaal zo, een aap in de dierentuin heeft meer bekijks dan een aap in de Afrikaanse wildernes. In relatie tot de skûtsjes absoluut niet denigrerend bedoelt! Leg vanaf de Prins Hendrikstraat een stijger aan door het zwembad naar het Frysk Museum en laat bij de ingang vanaf de Prins Hendrinkstraat een ereboog bouwen. Vervolgens rijdt u met een grote takelwagen en dieplader naar Kimswerd en komt met het beeld van Grutte Pier weer terug naar Leeuwarden. Grutte Pier op de ereboog, zodat de bezoekers van het museum onder Grutte Pier door het museum kunnen binnen wandelen. ( gelooft u mij, meer symboliek valt er niet te bedenken) Geef mij onverwijld opdracht om de musical ” De Fryske Akademy” te schrijven. Shakira komt dan belangenloos het openingslied “Fryslân Forever” zingen. Al ga ik er wel vanuit dat u haar in een onbewaakt ogenblik enige consumptiebonnen toestopt. ( grapke ) Haal de Nachtwacht, Het Gele Huis en het Melkmeisje naar het Frysk Museum en organiseer een fantastische tentoonstelling. Laat ons in 2018 met tienduizenden naar het Ysselmeer afreizen om met z’n allen de ” Slag bij Warns” te herdenken, en zo op indrukkende wijze stil te staan bij een een ieder die voor de Friese vrijheid heeft gevochten en onze diepe eerbied te betuigen!

    Tenslotte, mocht het Nederlands elftal zich in 2018 plaatsen voor het WK Voetbal zullen de huizen en straten in Friesland net zoveel oranje gekleurd zijn als in de rest van Nederland. Bij iedere overwinning zal er in Friesland even hard gejuigd worden als in de rest van Nederland….
    Wij Friezen zijn ook echte Nederlanders!

    Vriendelijke groeten,
    Eddy Drost

  15. Keu

    19 juni 2016 op 00:55

    Zwamneus Eddy.

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)