Categorieën

Archief voor wetenschap

Plato in het kwadraat

Bovenstaand schema is ontleend aan het boek van Rudy Rucker: Oneindigheid. Filosofie en wetenschap van het oneindige (1986). Volgens Rudy Rucker zijn er twee opvattingen over de werkelijkheid. De werkelijkheid komt voort uit het Ene, zoals Plato beweerde. Of de werkelijkheid is een oneindige verzameling, anders gezegd: de werkelijkheid is het Vele. Als 
je een […]

Lees de rest

De hogere optica van Lacan

Het is een waar verhaal. Ik was vroeg in de twintig, en die tijd wilde ik als jonge intellectueel wanhopig ontsnappen aan de sleur. Ik wilde iets nieuws zien, ik wilde me storten in en of andere praktische bezigheid, iets fysieks op het platteland bijvoorbeeld of op zee. Op een dag voer ik op een […]

Lees de rest

De klank van de Friese taal

In het Frysk Festival van 2006 (dat nooit heeft plaatsgevonden) had een scala van activiteiten zijn beslag moeten krijgen rondom Gerard Reve, nota bene – zo bleek later – in het jaar dat Reve zou overlijden. In veertien kruiswegstaties aan het wandelpad, dat langs de Brekken leidt en via Greonterp in Blauwhuis uitkomt, zou het […]

Lees de rest

Waarom zijn de bananen krom?

Het heelal is gekromd, zei Einstein. maar dat zijn de bananen ook. De hedendaagse kosmologie is – voorzover ik er iets van begrijp – puur mentale bellenblazererij. We weten niet eens of het heelal eindeloos uitdijt, ooit weer gaat krimpen of in een eindeloze fluctuatie van ontploffen en krimpen is verwikkeld. De vraag hoe het […]

Lees de rest

Spoken bestaan niet

Begin jaren zeventig las ik Het avondrood der magiërs (1970) van Rudy Kousbroek. Het gaf me een gevoel van verbijstering. Met één klap was het ideeëngoed van een aantal idolen uit mijn boekenkast van tafel geveegd. Kousbroek deelde een kaakslag uit aan de goeroes uit de tijd van de flowerpower. Wetenschap was wetenschap en had […]

Lees de rest

Is mijn brein een verhalenmachine?

Victor Lamme is de auteur van het boek De vrije wil bestaat niet (2010). Bij Pauw en Witteman beweerde hij dat mensen met een grote amygdala gevoeliger zijn voor angst, waardoor ze bij verkiezingen op rechtse partijen stemmen. Anders gezegd: Ook Wilders zit in de hersenen. Wij zij onze hersenen, of we dat nu leuk […]

Lees de rest

Elke taal een eigen werkelijkheid?

  Er wordt wel eens beweerd dat het Frans een heldere en logische taal is. Ik heb dat nooit zo goed begrepen. Komt dat omdat Descartes zo helder dacht en daardoor de Franse taal door zijn taalgebruik helder is geworden, of is het zo dat het Frans van zich zelf helder is, omdat het relatief […]

Lees de rest

Onder professoren

‘Op de dag dat zij moest getuigen voor de rechtbank, werd zij opgenomen voor klachten van psychische aard. Dat vond ik merkwaardig. Mijn timide vraag aan haar man, mijn broer Wim, of er wellicht verband was tussen de zaak Lucia de B. en Arda’s klachten wees hij resoluut van de hand. Maar doordat mijn interesse […]

Lees de rest

Het solipsisme van een kind

K. : Mag ik u even onderbreken? Penrose postuleerde dat een universum dat wordt beheerst 
door wetten die geen bewustzijn mogelijk maken, in feite mogelijk geen universum 
is. Daarom bestaat het universum bij de gratie van ons bewustzijn. Dat betekent dat 
er nooit zo ’n universum of wereld zou kunnen bestaan, als niet onze ogen […]

Lees de rest

Creativiteit en management

Ik begin al aardig thuis te raken in het lezingencircuit. Maandag in de Pier Pander tempel, zij het voor één bezoeker. Woensdag in het Piter Jelles College voor een zaal van dertig leerlingen. En gisteren in de Ecokathedraal in Mildam, voor zestig leerlingen van de Academie Bouwkunst in Rotterdam. Er zit dus een stijgende lijn […]

Lees de rest

De mythe van de individualisering

‘In Nederland zijn de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw gevierd als een bevrijding uit de zuilen. Allerlei vormen van voorheen ‘afwijkend’ gedrag (denk aan echtscheiding, homoseksualiteit, ongehuwd moederschap) werden toegestaan. Niet eerder vielen in zo’n korte tijd zoveel mensen van hun geloof. Hoewel er in die roerige jaren in eerste instantie sprake […]

Lees de rest

God in motion

Gisteravond was het de beurt aan Arjen Mulder om een lezing te houden in de reeks over de theorie van het beeld, die georganiseerd was door de Academie van bouwkunst in Groningen. Eerder waren Hans Aarsman en ikzelf aan het woord geweest. Arjen Mulder hield een boeiend betoog, waarbij hij zijn bekende driedeling weer van […]

Lees de rest

Het huwelijk van hemel en hel

De generatie die de moed had getroond zich van God te ontdoen, staat en kerk omver te werpen, bleef onderdanig aan de Wetenschap. Maar binnen de wetenschap waar vrijheid zou moeten heersen was het geloof in het gezag of anders: ‘een kopje kleiner’. Deze woorden uit het boek ‘Antibarbarus’ van August Strindberg citeert Paul Feyerabend […]

Lees de rest

Het eeuwig gelijk van Dawkins

‘Het is vrijwel geheel aan de atheïst en polemist Richard Dawkins toe te schrijven dat ik me de laatste tijd tot de religie voel aangetrokken,’ aldus de agnostische schrijver John Paul Flinthof kort voor de Kerst in een artikel in The Sunday Times. Deze woorden legde Floris van Straten voor aan Richard Dawkins tijdens zijn […]

Lees de rest

De richting van de tijd

De wereld zit vol onomkeerbare fenomenen: vanaf het simpelste tot de meer complexe verschijnselen die je dagelijks op je pad vindt. Als ik mijn tube tandpasta leeg knijp, dan krijg ik mijn tandpasta er niet meer in. Het zou een heksentoer zijn om dat te proberen. Maar dit soort alledaagse voorbeelden werden in klassieke natuurkunde […]

Lees de rest

De puzzels van Penrose

‘O strenge. wiskunde, ik ben u niet vergeten sinds uw wijze lessen, zoeter dan 
honing, in mijn hart druppelden. Van de wieg af heb ik er bewust naar verlangd uit uw bron te drinken die ouder is dan de zon.’ Comte de Lautréamont, De gezangen van Maldoror De legpuzzel is het 
meest gangbare type puzzel, […]

Lees de rest