Categorieën

Archief voor wetenschap

De fabel van de reiziger

durer.jpg

Gerrit Terpstra, Sator Arepo Tenet Opera Rotas, 1993 ‘De oosterse fabel van de reiziger die in de woestijn door een roofdier werd verrast, is heel oud. Pogend aan het wilde dier te ontkomen, springt de reiziger in een bron, waar geen water in is; maar op de bodem ziet hij een draak, wachtend 
met open [...]

Lees de rest

The Age of Aquarius

Het leven is groter dan we denken dat het is. Wij zien slechts een fragment van een veel groter geheel dat zich uitstrekt buiten de grenzen van ruimte en tijd. Dat vermoeden heb ik altijd al gehad. Ik weet nog goed dat ik in de vijfde klas van het gymnasium voor het eerst geconfronteerd werd [...]

Lees de rest

Plato in het kwadraat

Bovenstaand schema is ontleend aan het boek van Rudy Rucker: Oneindigheid. Filosofie en wetenschap van het oneindige (1986). Volgens Rudy Rucker zijn er twee opvattingen over de werkelijkheid. De werkelijkheid komt voort uit het Ene, zoals Plato beweerde. Of de werkelijkheid is een oneindige verzameling, anders gezegd: de werkelijkheid is het Vele. Als 
je een [...]

Lees de rest

Een vreemde voetafdruk

 ’Wij zullen ons eigen leven, het leven ieder onzer, alleen dan begrijpen en verstaan, als wij op elk ogenblik niet alleen zien naar wat er nu juist is, maar het leven als een eenheid opvatten, als een eenheid van ruimte (de aarde) waarop het zich afspeelt, en de tijd (de levensduur) die het kan hebben. [...]

Lees de rest

Volg je eigen voetstap

Enige tijd geleden heb ik mij verdiept in een boek dat de ontstaansgeschiedenis behandelt van een wetenschappelijke revolutie die zich onder onze ogen voltrekt. Dit boek, De rand van chaos, over complexe systemen van M. Mitchel Waldrop (1993), heeft niets van doen met wollig holisme of modieus new age denken. Het is keiharde bètawetenschap die [...]

Lees de rest

De hogere optica van Lacan

Het is een waar verhaal. Ik was vroeg in de twintig, en die tijd wilde ik als jonge intellectueel wanhopig ontsnappen aan de sleur. Ik wilde iets nieuws zien, ik wilde me storten in en of andere praktische bezigheid, iets fysieks op het platteland bijvoorbeeld of op zee. Op een dag voer ik op een [...]

Lees de rest

De kleuren en de woorden

Ergens in huis staan nog een paar delen uit de reeks Verkadeboeken van Jaques P. Thijsse. De boeken hebben fraaie titels zoals ‘Zwerftochten door ons land’, ‘Waar wij wonen’, ‘Onze Grote Rivieren’, ‘De bloemen en haar vrienden’, ‘Zeewateraquarium en terrarium’, ‘Vetplanten’, ‘Cactussen’ en ‘Artis en het dierenrijk’  Het zijn wat je noemt kloeke boeken met [...]

Lees de rest

Uurwerk of bezield geheel?

res cogitans.png

Onlangs las ik een interessant artikel over neurofeedback. Het is een nieuwe therapie die zich richt op het onder controle krijgen van je eigen hersengolven. Veel psychische storingen zijn te herleiden tot een afwijkend patroon tussen de verschillende hersengolven die in het brein werkzaam zijn. Dat patroon is zichtbaar te maken door een de feedback [...]

Lees de rest

De klank van de Friese taal

In het Frysk Festival van 2006 (dat nooit heeft plaatsgevonden) had een scala van activiteiten zijn beslag moeten krijgen rondom Gerard Reve, nota bene – zo bleek later – in het jaar dat Reve zou overlijden. In veertien kruiswegstaties aan het wandelpad, dat langs de Brekken leidt en via Greonterp in Blauwhuis uitkomt, zou het [...]

Lees de rest

Waarom zijn de bananen krom?

Het heelal is gekromd, zei Einstein. maar dat zijn de bananen ook. De hedendaagse kosmologie is – voorzover ik er iets van begrijp – puur mentale bellenblazererij. We weten niet eens of het heelal eindeloos uitdijt, ooit weer gaat krimpen of in een eindeloze fluctuatie van ontploffen en krimpen is verwikkeld. De vraag hoe het [...]

Lees de rest

God en de wrede natuur

‘Zou de wetenschap ooit kunnen bewijzen dat de wereld, waar we in leven, de beste van alle mogelijke werelden is?’ Dat was mijn vraag die ik donderdagavond stelde in het programma Hoe?Zo Radio. De vraag werd vrijdagavond voorgelegd aan Gerard ’t Hooft, theoretisch natuurkundige en Nobelprijswinnaar. Hij vatte de vraag op als een puur natuurwetenschappelijke [...]

Lees de rest

Is mijn brein een verhalenmachine?

Victor Lamme is de auteur van het boek De vrije wil bestaat niet (2010). Bij Pauw en Witteman beweerde hij dat mensen met een grote amygdala gevoeliger zijn voor angst, waardoor ze bij verkiezingen op rechtse partijen stemmen. Anders gezegd: Ook Wilders zit in de hersenen. Wij zij onze hersenen, of we dat nu leuk [...]

Lees de rest

Elke taal een eigen werkelijkheid?

  Edward Sapir en Benjamin Lee Whorf Er wordt wel eens beweerd dat het Frans een heldere en logische taal is. Ik heb dat nooit zo goed begrepen. Komt dat omdat Descartes zo helder dacht en daardoor de Franse taal door zijn taalgebruik helder is geworden, of is het zo dat het Frans van zich [...]

Lees de rest

Het primaat van de topologie

prplan174.jpg

Wie met de fiets vanuit de Groene Ster Leeuwarden nadert ziet opeens een hoge poort opdoemen. Het is een beeld dat in 1990 werd vervaardigd door de kunstenaars Mathijs van Dam en Peter Jansen. Möbiusring is de naam. Möbius was een negentiende-eeuwse wiskundige die zijn naam gaf aan een wonderlijke figuur. Elke armband heeft een [...]

Lees de rest

Over de grondslagen der wiskunde

brouwer0001.jpg

‘O strenge wiskunde, ik ben u niet vergeten, sinds uw wijze lessen zoeter dan honing, als een verkwikkend nat in mijn hart druppelden. Van de wieg af heb ik er onbewust naar verlangd uit uw bron te drinken die ouder is dan de zon, en nog steeds zet ik mijn voet in de heilige voorhof [...]

Lees de rest

Onder professoren

“Op de dag dat zij moest getuigen voor de rechtbank, werd zij opgenomen voor klachten van psychische aard. Dat vond ik merkwaardig. Mijn timide vraag aan haar man, mijn broer Wim, of er wellicht verband was tussen de zaak Lucia de B. en Arda’s klachten wees hij resoluut van de hand. Maar doordat mijn interesse [...]

Lees de rest