Categorieën

Archief voor wetenschap

Uurwerk of bezield geheel?

res cogitans.png

Onlangs las ik een interessant artikel over neurofeedback. Het is een nieuwe therapie die zich richt op het onder controle krijgen van je eigen hersengolven. Veel psychische storingen zijn te herleiden tot een afwijkend patroon tussen de verschillende hersengolven die in het brein werkzaam zijn. Dat patroon is zichtbaar te maken door een de feedback [...]

Lees de rest

De klank van de Friese taal

In het Frysk Festival van 2006 (dat nooit heeft plaatsgevonden) had een scala van activiteiten zijn beslag moeten krijgen rondom Gerard Reve, nota bene – zo bleek later – in het jaar dat Reve zou overlijden. In veertien kruiswegstaties aan het wandelpad, dat langs de Brekken leidt en via Greonterp in Blauwhuis uitkomt, zou het [...]

Lees de rest

Waarom zijn de bananen krom?

Het heelal is gekromd, zei Einstein. maar dat zijn de bananen ook. De hedendaagse kosmologie is – voorzover ik er iets van begrijp – puur mentale bellenblazererij. We weten niet eens of het heelal eindeloos uitdijt, ooit weer gaat krimpen of in een eindeloze fluctuatie van ontploffen en krimpen is verwikkeld. De vraag hoe het [...]

Lees de rest

Spoken bestaan niet

Begin jaren zeventig las ik Het avondrood der magiërs (1970) van Rudy Kousbroek. Het gaf me een gevoel van verbijstering. Met één klap was het ideeëngoed van een aantal idolen uit mijn boekenkast van tafel geveegd. Kousbroek deelde een kaakslag uit aan de goeroes uit de tijd van de flowerpower. Wetenschap was wetenschap en had [...]

Lees de rest

God en de wrede natuur

‘Zou de wetenschap ooit kunnen bewijzen dat de wereld, waar we in leven, de beste van alle mogelijke werelden is?’ Dat was mijn vraag die ik donderdagavond stelde in het programma Hoe?Zo Radio. De vraag werd vrijdagavond voorgelegd aan Gerard ’t Hooft, theoretisch natuurkundige en Nobelprijswinnaar. Hij vatte de vraag op als een puur natuurwetenschappelijke [...]

Lees de rest

Is mijn brein een verhalenmachine?

We menen dat we ons van allerlei gedragingen van onszelf bewust zijn, maar het meeste wat we doen gebeurt onbewust. Ik kan naar huis fietsen zonder dat ik weet of ik wel voor stoplichten heb gestopt of niet.. De vrije wil is mogelijk een illusie die door de complexiteit van onze hersenen wordt gecreëerd. Alles [...]

Lees de rest

Een botsing van wereldbeelden

‘Scheffczyk heeft iets gezegd over het blijven 
voortbestaan van de “accidentia” zonder de “substantie” Hij heeft 
een fysische verklaring beproefd (“de materiële substantie is niet iden
tiek met haar accidentia, waartoe ook de quantiteit behoort”); hij heeft 
hierbij verwezen naar een hedendaagse fysische theorie (Hengstenberg) 
die verklaart dat de elementaire deeltjes van de fysische dingen niet [...]

Lees de rest

Wetenschap en occultisme

Wolfgang Pauli en Carl Gustav Jung Begin jaren zeventig las ik Het avondrood der magiërs (1970) van Rudy Kousbroek. Het gaf me een gevoel van verbijstering. Met één klap was het ideeëngoed van een aantal idolen uit mijn boekenkast van tafel geveegd. Kousbroek deelde een kaakslag uit aan de goeroes uit de tijd van de [...]

Lees de rest

Elke taal een eigen werkelijkheid?

  Edward Sapir en Benjamin Lee Whorf Er wordt wel eens beweerd dat het Frans een heldere en logische taal is. Ik heb dat nooit zo goed begrepen. Komt dat omdat Descartes zo helder dacht en daardoor de Franse taal door zijn taalgebruik helder is geworden, of is het zo dat het Frans van zich [...]

Lees de rest

Het primaat van de topologie

prplan174.jpg

Wie met de fiets vanuit de Groene Ster Leeuwarden nadert ziet opeens een hoge poort opdoemen. Het is een beeld dat in 1990 werd vervaardigd door de kunstenaars Mathijs van Dam en Peter Jansen. Möbiusring is de naam. Möbius was een negentiende-eeuwse wiskundige die zijn naam gaf aan een wonderlijke figuur. Elke armband heeft een [...]

Lees de rest

Over de grondslagen der wiskunde

brouwer0001.jpg

‘O strenge wiskunde, ik ben u niet vergeten, sinds uw wijze lessen zoeter dan honing, als een verkwikkend nat in mijn hart druppelden. Van de wieg af heb ik er onbewust naar verlangd uit uw bron te drinken die ouder is dan de zon, en nog steeds zet ik mijn voet in de heilige voorhof [...]

Lees de rest

Onder professoren

“Op de dag dat zij moest getuigen voor de rechtbank, werd zij opgenomen voor klachten van psychische aard. Dat vond ik merkwaardig. Mijn timide vraag aan haar man, mijn broer Wim, of er wellicht verband was tussen de zaak Lucia de B. en Arda’s klachten wees hij resoluut van de hand. Maar doordat mijn interesse [...]

Lees de rest

Intuïtie berust op een algoritme

Enige tijd geleden heb ik mij verdiept in een boek dat de ontstaansgeschiedenis behandelt van een wetenschappelijke revolutie die zich onder onze ogen voltrekt. Dit boek, De rand van chaos, over complexe systemen van M. Mitchel Waldrop (1993), heeft niets van doen met wollig holisme of modieus new age denken. Het is keiharde bètawetenschap die [...]

Lees de rest

Kunst en de ritmiek van de natuur

Vandaag de dag zijn de ritmes die de natuurwetenschap verheerlijkt wel duidelijk voor het denken, maar niet voor het waarnemen. Variaties en ritmes worden weergeven in symbolen, die niets betekenen voor de zintuigen. Zij maken de ritmiek van de natuur duidelijk voor hen die zich een strenge discipline hebben eigen gemaakt. Door deze verwantschap kan [...]

Lees de rest

In het spoor van Bergson

Structurele koppeling tussen organisme en omgeving vindt plaats tussen operationeel onafhankelijke systemen. Als we onze aandacht 
richten op het in stand houden van de organismen als dynamische 
systemen in hun omgeving, lijkt die instandhouding gericht te zijn 
op een compatibiliteit van de organismen met hun omgeving die we 
aanpassing noemen. Als we op een gegeven [...]

Lees de rest

Het solipsisme van een kind

K. : Mag ik u even onderbreken? Penrose postuleerde dat een universum dat wordt beheerst 
door wetten die geen bewustzijn mogelijk maken, in feite mogelijk geen universum 
is. Daarom bestaat het universum bij de gratie van ons bewustzijn. Dat betekent dat 
er nooit zo ‘n universum of wereld zou kunnen bestaan, als niet onze ogen [...]

Lees de rest