Categorieën

Archief voor psychologie

Rümke en het integratieve vermogen

De gedachte dat het opkomen van de psychologie als een genezings
proces kan worden beschouwd, is voor zover ik weet het eerst geuit 
door de Nederlandse filosoof en psycholoog Heymans. In een hoogst 
merkwaardige redevoering in 1909, De toekomstige eeuw der psychologie, wees Heymans op de achteruitgang van de mens en de gemeen
schap, de verloren gegane [...]

Lees de rest

De magie van de overdracht

Afgelopen donderdag was ik weer in het Beeldhouwcentrum in Koudum, waar ik met de eindexamenkandidaten van de tweejaarlijkse cursus beeldhouwen hun werk moest bespreken. Jaarlijks ronden hier zo’n negen à tien studenten deze cursus af, die onder leiding staat van Herma Bovenkerk. Enkele gastdocenten verlenen hun medewerking aan de cursus, onder wie Hanshan Roebers die [...]

Lees de rest

Ik ben God, ik ben de waarheid

Maar ook deze vaak ter discussie gestelde poging lijkt ons niet 
verder te brengen; het onderscheid tussen ‘onmiddellijke’ ech
te mystiek en ‘middellijke’ mystieke toestanden, waarbij je 
kunt denken aan iets wat aangeleerd, overgenomen, door lezen 
eigen gemaakt is, maar ook aan door drugs, alcohol of chloro
form opgewekte mystiek, door William James indrukwekkend 
gedocumenteerd, helpt ons [...]

Lees de rest

Revolutie tegen de dood

Egbert Tellegen in 1970 Maar hoe zit dat dan? Als nu een onstuimig doorbrekende 
transcendentie eigenlijk steeds ziekte betekent (akkoord) en de 
essentie van dat doorbrekende onbekend is (ten onrechte), hoe 
zouden we dan opeens wel aan de gezondheid van de Bijbelse 
waarheden moeten geloven. Hoe zit dat dan. Moeten we dan 
aannemen dat God [...]

Lees de rest

Gek in de jaren zestig

Weet je wat het erge is? Dat 
is een arrogantie van de twintigste eeuwse mens. Die kan niet 
meer verwonderd zijn. Het leven is of normaal, maar vanuit 
welke visie? Of het is ziek. Er is geen ontzag voor het supra
normale. Wil je mij begrijpen, herinner dan de visioenen, in de 
kerk, aan de gracht. [...]

Lees de rest

Jung en de kunst

Yves Tanguy, Noyé indifferent, 1929 Ineens zien ze zichzelf in al hun naaktheid en con
stateren ze verbijsterd dat het allemaal Sinterklaasverhalen en 
sprookjes waren. De mens die in fase vier is aanbeland, noemt Jung 
steeds ‘de moderne mens’. In vrijwel al zijn geschriften richt hij 
zich tot deze seculiere, agnostische mens. Het is de mens [...]

Lees de rest

Waar was de dood nog meer?

In het boek Een bron van zorg en goede werken van Catharina Bakker en Leonie de Goei, dat in 2002 verscheen, wordt de geschiedenis van de St. Willibrordus stichting beschreven al een voorbeeld bij uitstek van de wonderlijke ontwikkeling die de katholieke geestelijke  gezondheidszorg na de oorlog heeft doorgemaakt. Het gesticht was in 1929 gebouwd [...]

Lees de rest

Muziek en het brein

De neuroloog Oliver Sacks schreef ooit een verhaal over een man die in de jaren zestig hippie was geweest, aan de drugs raakte en uiteindelijk in een oosterse sekte belandde. Gaandeweg bleek dat de radicale karakterverandering, die hij daarbij onderging, niet veroorzaakt werd door drugs en meditatie, maar door een tumor in zijn hersenen die [...]

Lees de rest

Wie van de drie?

37941363ada01ef62506f010.L._SL500_AA240_

Milton Rokeach (1918-1988), die later naam maakte 
met zijn waardenonderzoeken, die tegenwoordig in veel landen en in het bijzonder in de Europese Unie worden uitgevoerd, kreeg het idee om een 
aantal patiënten die aan dezelfde waan leden een beroemd iemand te zijn, bij elkaar te brengen om na te gaan wat er uit dit conflict [...]

Lees de rest

In de kraamkamer van de religie

‘Voor de psychiatrie is een antropologische en theologische oriëntering van groot belang.’ Aldus stelling XI van het proefschrift, waarmee F.J. Tolsma in 1945 promoveerde tot doctor in de geneeskunde aan de Universiteit van Groningen. Inductie, religieuze groepsvorming en godsdienstwaanzin, zo heette het. Tolsma wilde een brug slaan tussen zeer uiteenlopende disciplines als psychiatrie en theologie, [...]

Lees de rest

Openbaring en verstand

Hoe doet de openbaring zich aan ons voor? Spreken we slechts daar van openbaring, waar 
haar inhoud aan de openbaarheid wordt prijsgegeven, dus daar waar ze meegedeeld wordt en haar beslag heeft gekregen in het 
verbindende woord, of moeten we een stap teruggaan en reeds van 
openbaring spreken, wanneer de potentie aanwezig is en ze [...]

Lees de rest

Telekinese

Telekinese is het in beweging brengen van materie door het aanwenden van (nog) onbekende krachten van de geest. Het fenomeen is nog nooit bewezen binnen een herhaalbare proefsituatie. In de jaren zestig werd op tv een parapsychologisch experiment uitgevoerd, waar iedereen mee kon doen. Ik kan me dat nog goed herinneren. Men had een installatie [...]

Lees de rest

Projectieve identificatie

Melanie Klein Ik heb eens iemand gekend die een gruwelijke hekel aan mij had. Nu komt dat helaas wel meer voor. Meestal hebben mensen of een geïdealiseerd beeld van mij, of het omgekeerde: een overtrokken negatief beeld. Waarom dat zo is, weet ik niet, maar dat is een ander verhaal. Deze persoon – ik zal [...]

Lees de rest

De onbenoembare ervaring

‘Tegen het einde van de twintigste eeuw verbrak men het taboe op neurofysiologische onderzoek naar aspecten van het bewustzijn. De belangrijkste vraag (Chalmers 1996 ‘The hard question’) is de volgende: “Waar komen de qualia vandaan?” Het begrip qualium kan niet precies gedefinieerd worden, maar drukt uit ‘de ervaring van bijvoorbeeld de kleur blauw, zoals deze [...]

Lees de rest

De moederfout van de attributie

Er bestaat een beoordelingsfout die zo vaak voorkomt, dat het een wonder is dat hij pas zo laat is ontdekt. Pas in 1977 werd door de Amerikaanse psycholoog Lee Ross (zie foto) een cognitieve fout omschreven als de ‘fundamentele attributiefout’. Hij ontdekte dat mensen op een heel rare manier omgaan met hun eigen en andermans [...]

Lees de rest

Vertwijfeling en schizofrenie

Vertwijfeling is een thema dat lange tijd niet actueel is geweest. De eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog waren jaren van vertwijfeling. Alom was er sprake van een wanhoop over het lot van de mens. De ruïnes van de oorlog en de dreiging van een atoomvernietiging maakte het leven ogenschijnlijk zinloos. Het was ook de [...]

Lees de rest