Ooit heb ik op het kerkhof in Bakhuizen, waar het merendeel van mijn voorouders met kroost en aanhang begraven ligt, een graf gezien van een tante die gestorven was op 18-jarige leeftijd. ‘Ze heeft haar plicht gedaan’, stond er op de steen te lezen. Ik heb dat altijd een fascinerende tekst gevonden. Wat zal ze [...]

‘Alles wat met cultuur te maken heeft, inclusief wetenschap, komt voor uit de structuur van de  maatschappij en met name de kapitalistische economie. ‘ Die zin las ik gisteren in de ochtendkrant en deed mij uit de ramen staren. Waar heb ik dit eerder gehoord? Het is de basis die altijd de bovenbouw bepaalt. Cultuur [...]

Hoe zit het eigenlijk met de jeugd van Geert Wilders? Heeft hij soms een trauma opgelopen? Vanwaar die verongelijktheid en die extreme geldingsdrang? Wilders is een Einzelgänger, maar dat niet alleen, hij moet altijd in de contramine. Heeft hij dat niet genoeg kunnen doen in zijn puberteit? Wat had hij voor een vader? Heeft hij [...]

In de kamer van staatssecretaris Halbe Zijlstra hangt een groot, veelkleurig schilderij. ‘Het is natuurlijk weer heel vreselijk wat ik nu ga zeggen, maar ik weet niet van welke kunstenaar het is’, zegt Zijlstra. ‘Ik was op werkbezoek bij het Instituut Collectie Nederland, waar ze werken uit de rekken schoven. Díe wil ik hebben, riep [...]

De drastische bezuinigingen op het terrein van kunst en cultuur, die vorige week werden aangekondigd, roepen bij mij gemengde gevoelens op. Onwillekeurig denk ik terug aan het begin van de jaren tachtig. Ik was nog maar vijf jaar werkzaam in Friesland, toen de bezuinigingen van Bestek ‘82 werden aangekondigd. Dat betekende een grote ommezwaai. De [...]

Oppositie en instellingen in de kunst en cultuursector reageren verbolgen maar ook voorspelbaar op de bezuinigingen van staatssecretaris Halbe Zijlstra. Dit is het eerste naoorlogse kabinet met een liberaal als minister-president, en meteen moeten kunst en cultuur het ontgelden. Hoe zit het eigenlijk met het adagium van Thorbecke: ‘Kunst is geen regeringszaak’? Trekt de neoliberaal [...]

Na mijn openingswoord gisteren, ondertekenden wethouder Isabelle Diks en erfgenaam Gerard de Koo de aangepaste overeenkomst tussen de familie De Koo en de gemeente Leeuwarden uit juli 1925. Voortaan is het weer mogelijk om wisselende tentoonstellingen te organiseren in het Pier Pander Museum. Deze tentoonstellingen mogen niet meer dan 50 procent van het oppervlak bedragen. [...]

In december 1930 verscheen in het communistische blad Tribune een artikel ‘Weg met het kerstfeest’. Dat artikel sloeg in als een bom. Het zou hetzelfde zijn als in De Telegraaf van morgen een artikel te lezen was met de titel ‘Weg met het Suikerfeest.’ Twee jaar later verscheen in hetzelfde blad Tribune een spotprent met [...]

‘Als er ooit een geschiedenis van nieuw-rechts populisme wordt geschreven, dan mag daarin de grootste invloed niet ontbreken: Gerard Reve. De taal van de huidige politieke revolte is doordrenkt van reviaanse ironie – het half ironisch, half serieus sarren van die brave progressieve weldenkenden met hun humorloze bedilzucht en morele zelfgenoegzaamheid. „Ze moesten een brandende [...]

Er klinkt iets verschrikkelijk vals aan het hedendaagse gehamer op de maatschappelijke relevantie van kunst. Curatoren, politici en critici geven schouder aan schouder blijk van hun rotsvaste overtuiging dat het goed is voor de samenleving dat er kunst is. Iedereen is doordrongen van dat Goede Gevoel omtrent kunst! Maar stel dat deze iedereen niemand is. [...]

In dit hoofdstuk probeer ik duidelijk te maken dat Fortuyn – evenals andere populisten die de laatste tijd in de West-Europese landen furore 
maken en waarvan Silvio Berlusconi in Italië de meest succesvolle is – 
een latent religieus verlangen aan de dag brengen dat in de hedendaagse 
samenleving sluimert. De verantwoorde religieuze en christelijke omgang [...]

Waarom houdt de overheid zich eigenlijk nog bezig met kunst en cultuur? Het antwoord op die vraag lijkt vanzelfsprekend, en toch is er door de jaren heen heel verschillend over deze ‘waarom-vraag’ gedacht. De zogeheten ‘legitimatie van het kunstbeleid’ is historisch bepaald. Anders gezegd, het is de waan van de dag die het antwoord bepaalt. [...]

Er zijn twee dingen die je tegenwoordig beslist niet mag zeggen. Ten eerste: dat een uitspraak van iemand gelijk staat aan wat de nazi’s destijds beweerden. Ten tweede: dat de islam geen religie is maar een fascistische ideologie. Onlangs maakte Eurocommissaris Viviane Reding een vergelijking tussen de uitzetting van Roma’s door de Franse president Sarkozy [...]

Met stijgende verbazing volg ik de verkiezingsdebatten op tv. De grote verrassing is voor mij niet Mark Rutte of Emile Roemer, maar Job Cohen. Hij heeft een geheel nieuwe debattechniek geïntroduceerd: het hakkelen.  Veel mensen kijken met kromme tenen toe hoe hij dat doet. Het begint met een vraag die feitelijke dossierkennis betreft. Dan zie [...]

‘Met afschuw nemen wij ook in het 
heden veel gruwelijke actualiteit el
ders waar en wij zijn geneigd ons 
daarbij te koesteren in onze demo
cratische rechtsstaat, verzorgingssa
menleving en materiële welvaart. 
Maar die actualiteit elders en het ver
leden, ook ons eigen verleden, nopen 
juist tot alertheid. Het kan in zekere 
zin zomaar opnieuw gebeuren, zij 
het in [...]

Dertig jaar later geeft de Amerikaanse publicist Garry Wills een boek uit onder de titel Papal sin: structures of deceit (Londen 2000, Ned. vert. Pauselijke zonde: geconstrueerd bedrog, Averbode 2002). Hij laat aan de hand van onbetwistbare feiten zien, dat de pausen Pius IX. Pius X, Pius XII, Paulus VI en Johannes Paulus II zich [...]