Kijk, dat Pieter de Groot als columnist zijn beste tijd gehad heeft, dat weten we zo ondertussen wel. Hij mag nog af en toe wat knorren in zijn rubriek Dwêrs in de Leeuwarder Courant, maar dat is het dan ook wel. Veel te melden heeft hij niet meer, en een oorspronkelijk denker is hij nooit geweest. Geeft niet, je kunt niet alles hebben in het leven. Maar om nou andermans mening zowat letterlijk te gaan zitten overpennen onder het mom van een dwarse column, dat gaat toch wat al te ver. Kom, kom, Pieter waar is je zelfrespect? Je weet toch wel dat de hele redactie van de LC elke dag mijn weblog zit te spellen. Ze zullen heus dat verhaal van mij over Henk Keizer wel gelezen hebben. Wat heet, ze hebben er van gesmuld! En nu ga jij in de LC van gisteren dat nog eens even dunnetjes overdoen. Foei toch! Schaam je! Dat wordt billenkoek van Johanneke, want je staat nu echt voor lul zo. Beste mensen, lees en huiver. Dit is het niveau van de Leeuwarder Courant. Ze gaan me nu zelfs plagiëren. Het moet niet gekker worden.

zie en luister

Vandaag wordt Murk van Stralen 75 jaar. Het was gisteren een volle bak in de gelegenheidsgalerie aan de Dijkstraat 44 in Franeker, waar een grote expositie van deze Friese surrealist is ingericht. Tegelijk ging een geheel vernieuwde website van hem online. Fries surrealisme, het klinkt als een anachronisme, en toch bestaat het nog in de persoon van Murk van Stralen. Er waren heel wat oudgedienden, kunstenaars, vrienden en bekenden, maar ook tal van mensen die ik niet kende, en die Murk in zijn veertigjarige carrière heeft ontmoet. Mindert de Wit was de organisator van het geheel. Ik sprak ook nog even met de buurvrouw van Murk: Annet van der Hoek. Zij had al jaren geleden werk van Murk van Stralen gezien bij de enige surrealistische galerie in Nederland: Galerie van Hendrik Beekman, die tot voor kort in Marrum gevestigd was. Van Josse de Haan vernam ik, dat Hendrik Beekman vorige week in Groningen een ernstig auto-ongeluk heeft gehad, waarbij zijn vrouw is omgekomen. Dat bericht, dat nog niet tot de Friese media is doorgedrongen, wierp voor mij een schaduw over het feestelijk gebeuren van gisteren. Mijn openingsspeech had ik niet op papier. Zeventien jaar geleden opende ik al eens eerder een tentoonstelling van Murk, destijds in de Koperen Tuin in Leeuwarden. Dat verhaal heb ik nog. Als eerbetoon aan deze 75- jarige Friese surrealist is het hieronder te lezen.

***

Murk van Stralen is terug van weggeweest. Dat moge na 
het zien van deze expositie voor iedereen duidelijk zijn. 
Maar wanneer is hij eigenlijk van het toneel verdwenen? Ik 
heb in mijn herinnering gezocht naar dat ene moment. Haar 
ik kon het niet vinden. Wel vond ik ergens diep in een la 
weggestopt een vergeeld krantenknipsel met de kop ‘Automobi
list dook Voorstreekgracht in.‘ ‘Na de aanrijding’, zo ver
meldt het bij schrift, ‘verloor de heer van Stralen de macht 
over het stuur, waarna hij de gracht in reed. De auto moest 
met behulp van duikers uit de gracht worden getakeld’. Dat 
is inmiddels twaalf jaar geleden. Maar het beeld· van dit 
ongeluk heeft zich in mijn geheugen niet vastgehecht. Het 
was in mijn herinnering slechts een klein incident, mis
schien het topje van een ijsberg. Het echte moment van 
verdwijnen zit bij mij ‘eerder verstopt in een in een film 
van beelden over hoe iets mis kan gaan, een kettingreactie 
van ongelukken en ongelukkige omstandigheden, waardoor ie
mand in korte tijd compleet uit beeld kan verdwijnen.

Het was misschien ook geen moment, maar meer een fad
ing away. Hoe dan ook, het moet zich ergens in het begin 
van die jaren tachtig hebben afgespeeld. In die wat sombere 
tijd toen de recessie snel om zich heen greep. Brinkman en 
Lubbers begonnen opeens dreigende taal uit te slaan. Het 
bestek ’81 zette het mes in de uitgaven van de overheid en 
liet ook de kunstwereld niet onberoerd. Er was een staats
secretaris die kunstenaars vergeleek met uitstervende be
roepen als mijnwerkers en sigarenmakers. Kortom, de BKR kwam zwaar onder druk. Selectiecommissies kregen steeds scherpere richtlijnen uit Den Haag, en de eerst kunstenaar  in Friesland die daar het slachtoffer was dezelfde die dat 
jaar ook met zijn auto de gracht in reed: Murk van Stralen.

Leeuwarder Courant 12-11-1971

Dat moment kan ik me nog wel herinneren. Murk van Stra
len was een bekend kunstenaar. Hij had  een naam, een 
lange reeks exposities achter de rug, die altijd met wel
willende tot lovende recensies werden besproken en als BKR- 
kunstenaar was hij zelfs een beetje een begrip. Hij behoorde 
immers tot de weinige in Nederland, die van de BKR gebruik 
maakten, zoals het ooit echt was bedoeld, namelijk in het 
kader van zogenaamde ‘dienstverlening’. Zo gaf hij les op 
een LOM-school en maakte daar samen met leerlingen en leer
krachten een wandreliëf en een sculptuur. Kortom een schoolvoorbeeld van 
maatschappelijke relevantie, zoals dat van kunst in die 
dagen werd vereist.

Maar opeens ging dat allemaal mis. De geldkraan 
ging dicht. De ruimte voor dienstverlening binnen de BKR 
hield op en het werk zag men opeens ook niet meer zo zit 
ten. Al was ik er niet bij, ik kan me er wel een voorstel
ling van maken hoe dat laatste ongeveer in moet zijn ge
gaan. De schilderijen van Murk van Stralen waren al jaren 
nou niet wat je noemt actueel, om van vernieuwing of grens
verlegging – of hoe dat in die dagen ook mocht heten maar te zwijgen. Bovendien was schilderen in de jaren ze
ventig überhaupt een beetje verdacht geworden. Als kunste
naar was je met processen bezig, ideeën, acties, projecten, 
performances, hoe dan ook, het terrein van de kunst moest 
worden verlegd, waarheen mocht Joost weten, als het maar op 
een of andere manier – zoals gezegd – maatschappelijke re
levantie had.

Salvador Dali, De Nieuwe Mens, 1943

Welnu, die maatschappelijke relevantie kwam 
in zijn werk op scholen weliswaar prima tot uiting, maar 
hoe zat het met die sombere vooroorlogse, Dali-achtige 
droomlandschappen, die Murk – veertig jaar na dato – nog 
steeds als kunst aanbood. Zo kortzichtig dacht men daarover 
in die dagen. Ik zie het voor me: zo’n commissielid, voor 
het laatst op bezoek in het atelier, de regenjas nog aan, 
met zijn neus boven het op doek, zoekend tussen al die dun
ne lagen glacis naar die ene druiper in de verf, waarmee 
hij zijn laatste oordeel vernietigend kon vellen: ‘Dit is geen kunstenaar …. ‘.

Hoezo geen kunstenaar? De waan van de dag mag de kunst 
voor een groot deel in zijn greep hebben gekregen. Er is 
altijd wel iets wat ontglipt. Iets – zoals we zo vaak zeg
gen – wat de tijd nog moet leren. En gelukkig maar. Het 
tafereel van dat laatste atelierbezoek, die ene kortzichtige deskundige met zijn neus boven op het doek roept bij 
mij vaag een schilderij in herinnering van de Belgische 
surrealist Paul Delvaux. Tegen de achtergrond een onherb
ergzaam rotslandschap zit daar, dromerig op een balkon, een 
naakte vrouw met een  grote roze strik om haar borsten.

Paul Delvaux. Les phases de la lune, 1939

Een 
professor kijkt met een loep naar dit tafereel, maar hoort 
ogenschijnlijk niets van de muziek waarmee een jongen vlak achter hem een stoet van vrouwen in beweging brengt. Het 
is of Delvaux ons wil zeggen dat de poëzie van het schilde
rij niet aan het oppervlak zit, maar ook niet in de verte. 
Het zit als het ware onder de huid van de voorstelling, in 
een ontoegankelijke ruimte, die net onder dat oppervlak 
schuil gaat, het ligt allemaal vlak om de hoek, je kunt en 
niet bij en toch kun je het bijna aanraken. Maar zodra je 
één vinger uit zou steken is de droom voorbij. Kortom; de 
poëzie van het schilderij kruipt waar ze niet gaan kan. Zo 
is het ook een beetje met het werk Murk van Stralen. De poëzie kruipt waar ze niet gaan kan.

Maar er nog een ander schilderij dat het beeld van dat 
laatste zo noodlottige atelierbezoek van de BKR-commissie 
bij mij in herinnering brengt. Het is een werk van een an
dere surrealist, Yves Tanguy. Tanguy schilderde zijn hele 
leven onherbergzame, kale vergezichten met koraalachtige 
rotspartijen die soms een beetje doen denken aan zijn eigen 
geboortestreek, de rotskust van Bretagne. Tanguy noemde die 
schilderijen geen landschappen, maar paysages interieu
res, mindscapes, zoals de Engelsen dat zeggen. Hij sc
hilderde in feite een ruimte in de geest, een vergezicht 
dat een geheimzinnige en soms zelfs hypnotiserende uitwer
king kan hebben op ieder die er naar kijkt. Je ziet vaak 
geen mens in beeld, maar als toeschouwer wordt je ongemerkt medeplichtig. Je kijkt niet door een venster, maar lijkt 
voor heel even te hallucineren.

Dat hypnotiserende effect, 
was in het van Tanguy zelfs zo sterk, dat een agent van de 
Gestapo, die in de oorlog zijn atelier binnenkwam en één 
van die vreemde vergezichten op de ezel zag staan, niet 
uitriep: ‘Dit is geen kunstenaar!’, maar terstond zijn mitrailleur op het doek leeg schoot. Die hypnotiserende kra
cht van het beeld heeft misschien ook iets te maken met die 
ongrijpbare poëzie, die ook Kurk van Stralen in zijn werk 
probeert te betrappen. Het is de poëzie die kruipt waar ze 
niet gaan kan, ogenschijnlijk verdwijnt en toch zichzelf 
overleeft, die haast onzichtbaar kan zijn en dan opeens 
weer opduikt, een poëzie die het kwaad kan bezweren, zelfs 
in de meest wanhopige situaties, die men zich denken kan.

Yves Tanguy, Lentedag, 1937

Twaalf jaar na dat laatste atelierbezoek lijkt nu niet 
alleen de kunstenaar maar ook zijn poëzie opnieuw uit een 
diepe gracht tevoorschijn te kruipen. Ten minste dat zou je 
kunnen denken. Als ik hier om me heen kijk, vraag ik me af 
of dit werk wel ooit is weggeweest. Als kunstenaar is Murk 
kennelijk gewoon doorgegaan en de schilderijen en tekenin
gen die dat heeft opgeleverd zijn er niet minder om. Inte
gendeel. Opeens komt alles op een rij te liggen. Zijn eigen 
droomwereld, die hij stap voor stap in beeld heeft gebrac
ht. Dreigend vaak met al die kale rotsen en donkere lucht
partijen, maar ook uitnodigend door een onbenoembare sfeer 
van geheimzinnigheid die – haast tegen beter weten in – 
nieuwsgierigheid wekt naar die vreemde wereld die vlak om 
de hoek moet liggen. Niet dichtbij, waar je als toeschouwer vaak de toegang wordt versperd, maar ook niet in de verte, 
waar de rotsen het zicht op de horizon ontnemen. Al wordt 
dat zicht steeds helderder, en lijkt de horizon nu wat ru
imer te worden, Murk schildert taferelen die niet van deze 
wereld zijn. Maar welke wereld dan wel?

Deze vreemde koraalachtige rotsen zijn in geen enkele 
reisgids terug te vinden en toch komen ze heel vertrouwd 
voor. Soms zou je willen dat ze echt bestonden, om er even 
in te verdwijnen maar ook weer terug te keren, als een reis 
verpakt in herinneringen, een geheel verzorgd droom-arran
gement, uit en thuis in de verbeelding, zo’n beetje als in 
de film Robocop, alsof de mogelijkheid zou bestaan dat de 
herinnering aan een reis in je hersenen wordt ingeplant, 
terwijl de reis zelf nooit echt heeft bestaan. Hoe dan ook, Murk is terug van weggeweest. Wanneer hij 
precies is verdwenen is me ontgaan en welke reis het ook 
was, die hij in de afgelopen jaren heeft gemaakt, hij is nu 
in ieder geval weer hier. Onder ons, zoals dat heet. Mis
schien was het ook helemaal geen reis. Misschien is hij ook 
nooit weggeweest. Misschien was alles slechts een illusie 
die hij ons in het brein heeft ingeplant. Als ik zijn werk 
hier terugzie zou me dat niet verbazen. Maar wat doet het er toe.

zie en luister

REACTIE VAN PULITZER OP MIJN LOG ‘GOD, VERLOS ONS VAN JOOP MULDER‘:

“Hoe fier is de provinsje eins mei it meitsjen fan plannen?”, zo luidt Karen Bies haar vraag aan kwartiermaker voor de Kulturele Hoofdstad 2018 Henk Keizer. En “Wat ha dy brainstoarmsesjes fan ferline jier oplevere?” Een antwoord, daar wordt de kwartiermaker niet op ondervraagd. Wat er in het zes pagina’s lange plan, onderdeel van de sollicitatieprocedure, staat? De lezer van de Moanne krijgt het niet te weten. Integendeel, want, zo zegt Keizer “(…) dat we tot nu toe nog steeds in de brainstormfase zitten, vind ik eerlijk gezegd niet erg.’

“We”? Wie is “we”? Ze weet wie we is, maar weet niet dat ze niet weten wie we is…

Keizer brengt wat algemeenheden te berde, landschap, identiteit, mienskip, maar de lezer wil dat allemaal niet meer weten. Met welk ‘plan’ is Keizer in dit baantje gerold? Met wie is, tot dusver, gepraat? Met wie niet? Waarom? Hoe staat het met zijn netwerken in het buitenland? Leuk dat u in Rusland is geweest, maar is het contact functioneel als het om de te klaren klus gaat? Wie vormen straks het bestuur van de Stichting die de kulturele kar 2018 gaat trekken. Hoe zit het met de plannen voor de Culturele Karavaan? Is daar ook niet al van haver tot gort over gebrainstormd?

Overheden gaan bezuinigen en dat zal zijn op cultuur. Daarmee is de voedingsbodem voor het opkomen van talent weg. Het muzikale kind van nu tien jaar oud zou in 2018 het jonge talent dat een kans moet krijgen zijn, maar wat als de lessen onbetaalbaar worden? (Dokkum, Heerenveen) Of ergens in een buitenwijk worden gegeven, aan de andere kant van de stad? (Leeuwarden).

Iets meer over de literaire wereld: ‘Er zijn goede schrijvers ‘, zegt Keizer, maar namen noemen, dat maar liever niet. Waarom niet? Elke schrijver weet wie van zijn collega’s altijd naar voren worden geschoven en waarom en in hoeverre dat al dan niet terecht is en ook waar de kift zit en of dat… Juist, ja. U hebt ‘m door.
Mocht Keizer van de vaste top drie afwijken, dan is ie een vent en een vent, daar valt mee te praten. Maar een vent die beweert dat het mislukte project It Brûst ‘waarin mensen gevraagd werd naar hun verhaal’ en dan concludeert: ‘daar kan geen schrijver tegenop’, is geen vent, dat is iemand die niet weet waar hij het over heeft.

Schrijvers die, buiten Tresoar om, een literaire activiteit willen organiseren, met een lezing, een vraaggesprek, of, bijvoorbeeld, optredens van dichters, kunnen volgend jaar geen stap meer zetten. Nu is het nog mogelijk ‘in pear rudige rotsinten’ aan te vragen, niet meer dan € 2250 om posten als zaalhuur, reis- en organisatiekosten te dekken. Die mogelijkheid wordt met ingang van volgend jaar rücksichtslos wegbezuinigd. 90 organisaties krijgen volgend jaar geen cent meer, maar niemand is bang en niemand schrijft er over, maar je kunt op je klompen wel aanvoelen dat er klappen gaan vallen.
Dit is het mijnenveld waar de kwartiermaker in stapt. Karen Bies weet het en Keizer weet het, maar het is geen onderwerp van gesprek.

Ik noem deze hele kleine provinciale bezuiniging op literaire activiteiten omdat, als Keizer zegt dat er goede schrijvers zijn, hij moet weten dat de bekendsten onder hen niet zozeer bekend zijn op grond van hun oeuvre, maar dat optredens daar een belangrijke rol in spelen. Carrières beginnen niet in New ¥ork of op Poetry International, vaak is het de inzet van enthousiastelingen die de eerste stap daar naartoe mogelijk maakt en die eerste stap is dat cafézaaltje ergens achteraf, door schrijvers zelf gehuurd, of dat kleine podium, gerund door vrijwilligers. Het Literêr Sirkwy, optredens in De Bres, een boekpresentatie met muziek en optredens in Amsterdam, het kost niet alleen tijd, veel tijd die de organisatoren er voor over hebben, het kost ook geld. Posters, website, reiskosten, een vergoeding voor degenen die optreden, veel is het niet, nu is er nog een potje voor, maar straks is het helemaal weg. Weg, foetsie, verdwenen in de zakken van rode mantelpakjes, en de schrijvers betalen de PR voor hun werk en dat van collega’s straks uit eigen zak.

Er moet fiks bezuinigd worden. Viel enkele maanden geleden nog het cijfer 22 miljoen, nu gonst een hoger bedrag: 40 miljoen. Dat is de situatie waarin Keizer van Friesland de Kulturele Hoofdstad van Europa moet maken. Hij vindt echter niks en hem wordt evenmin iets gevraagd. Liever dan zijn vingers te branden wil Keizer ‘onderzoeken wat de Friese identiteit is’, want dat die er is, daarvan is hij overtuigd: ‘Friesland heeft een sterke identiteit, ook dat heeft niemand.’ Holle rombom, lijkt mij, van de zoveelste Friese schedel-meter.

Pulitzer

Zie en luister

Waar ik altijd al bang voor was, is waar: Oerol is een soort lekkende oliebron geworden die eindeloos blijft spuiten op een eiland in de Waddenzee. De zo almaar uitdijende olievlek heeft nu ook het Provinciehuis in Leeuwarden bereikt in de persoon van Henk Keizer (zie foto), de pas benoemde kwartiermaker van de manifestatie Friesland, culturele hoofdstad van Europa 2018. In het nieuwste nummer van De Moanne mag Henk Keizer tegenover Karen Bies drie pagina’s lang zijn ideeën spuien. Dat wordt inderdaad een fontein van clichés. Er komt geen eind aan. Hoe krijg je het voor mekaar om zoveel afgezaagde gemeenplaatsen de wereld in te spuiten zonder van schaamte in een duinpan weg te kruipen.

De op Terschelling wonende Keizer voelt zich helemaal senang in Friesland. Hij zal Europa eens  laten zien dat Friezen niet op hun achterhoofd gevallen zijn. Friezen zijn doorgaans hoogopgeleide mensen die maling hebben aan de pasklare ideeën die men van buiten af op Friesland en de Friezen wil plakken. Er wonen ook hele goeie schrijvers hier. Nee, namen noemen we niet (die had hij even het bij de hand). En die saamhorigheid, waar vindt je dat nog. Europe here we come! We zullen laten zien hoe geweldig we hier met zijn allen wonen en werken. En recreëren natuurlijk. Je recreëert je rot in Friesland. De rust walmt je tegemoet. Dat is wat Henk ook zo mooi vindt hier. Die rust! Rust rustica. De agrarische idylle. Hij lust er wel pap van, ook al zijn we nog zo ontwikkeld met zijn allen.

Natuurlijk is het niet allemaal koek en ei. Neem nou het drama van die bedreigde boeren. Henk weet er alles van. Ook in de provincie Utrecht is hij al met een soort vormingstoneel de boer op geweest. De gevolgen van de ooit sardonische plannen van Mansholt zijn nog altijd voelbaar. Hoe God verdween in de smartlap van Geert Mak, dat is de mantra van Henk Keizer. Mensen houd je zakdoek bij de hand. Dit wordt een geheid megasucces. Henk Keizer flikte zijn kunstjes ook weken achtereen op het Rode Plein in Moskou. Waarom zou dat dan niet lukken op het Oldehoofster Kerkhof?

Alle concurrenten voor 2018 zijn jaloers op Friesland, laat Henk weten. Friezen hebben die eigen identiteit. Daar wil hij naar op zoek gaan. Wie niet. We zijn al jaren met zijn allen op zoek. Samen onderweg, heette dat in de tijd van de oecumene. Henk Keizer wil een verhaal vertellen over Friesland tussen verleden en toekomst. En natuurlijk ook op het water, want Friesland heeft héél veel water. Hoe kom je erop? Nee, op dat idee. Niet op het water. Hoe we op het water komen, dat weten we wel. Daar hebben we Henk Keizer niet voor nodig. Henk Keizer heeft ons nodig! Hij wil dat het bidbook, dat in 2012 klaar moet zijn, ondertekend zal worden door alle Friezen. Makkers staakt uw we geraas! Wij willen de eenheid, de mienskip, want daarin zijn we hartstikke goed met zijn allen.

Getverdegetver….Waarom vertelt Henk niet het verhaal, hoe we hier in dit wonderschone Friesland elkaar voortdurend de hersens in slaan? Dat deden we in de tijd van Bonifatius al. Kop eraf! Bloed aan de paal! Dat willen de mensen horen. Daar komen ze zelfs voor naar Friesland! Als ik zo’n fondant-stuk van Henk Keizer lees, dan word ik helemaal wee van binnen. Oerol neemt Friesland in bezit. In elke leegstaande ligboxstal komt straks locatietheater uit de hoge hoed van Joop Mulder. Ik heb me laten vertellen dat deze doodgeknuffelde zeehond door de Provincie al is ingehuurd voor de totaal-programmering in 2018.

Dat wordt dus dansende boerinnen uit Oezbekistan die we met zijn allen ademloos mogen aanschouwen, zittend op samengebonden korenschoven tussen het sociale-academie-publiek uit de Randstad dat zo dol is op alles wat Joop bedenkt. Henk Keizer is slechts een vooruitgeschoven post van deze walrus van het internationale straattheater. Iedereen die in New York is geweest zegt dat het tenenkrommend was wat daar op dat eiland is neergezet. Maar de legende van Joop groeit nog steeds. Joop, we love you! You’re a legend in your own time! Alle ballen op Joop, dan komt alles goed, ook in 2018. Ik denk dat ik dan zes weken in New York ga zitten. In mijn eentje op dat eiland. God, verlos ons van Joop Mulder.

zie en luister

Twaalf jaar! Het is dus vrij goedkoop om opmerkingen te maken, zoals Han van der Horst en Paul Arnoldussen in hun babbelradiobespreking van de biografie (OVT, 28 maart 2010), dat het burgemeesterschap van Littenseradiel niks kan voorstellen als je tegelijkertijd zo’n dik boek kan schrijven. Overigens net zo goedkoop om, zoals Huub Mous in zijn bij vlagen nogal kinderachtige blog van 27 februari 2010, te spreken van Schurer als ‘het grote idool’ van Liemburg. Uit niets in deze biografie blijkt iets van enige idolatrie bij Liemburg, en trouwens ook niet uit het vraaggesprek met Liemburg op Omrop Fryslân over dit onderwerp.

Aldus Jelle van der Meulen in zijn bespreking van de Fedde Schurer-biografie van Johanneke Liemburg. Het staat in een voetnoot. Maar toch, het staat er. Een bevriend weblogger attendeerde mij erop. Ik heb het opus magnum van Liemburg nog niet gelezen. Ik stel het ook steeds maar uit, omdat ik geen zin heb om een bedrag van 39.50 Euro te betalen, niet wetende welk contract de auteur met de Friese Pers Boekerij heeft gesloten, zodat de mogelijkheid niet denkbeeldig is dat enkele Euro’s vanuit mijn portemonnee linea recta in die van Frou Liemburg verdwijnen. Dan geef ik dat bedrag nog liever aan een collectant van het Wilheminafonds ten bate van de kankerbestrijding.

Oeps, ik moet op mijn woorden passen. Over vijf jaar citeert professor doktor Goffe Jensma deze uitspraak nog in een wetenschappelijke beschouwing op basis van de institutionele veldtheorie van Bourdieu. Mocht nog iemand er aan twijfelen, laat het dan voor eens en altijd duidelijk zijn: ik heb het niet zo op Frou Liemburg. Sterker nog, ik vind haar een rancuneus stuk addergebroed. Die kwalificatie komt niet zomaar uit de lucht vallen, maar kan ik met talloze argumenten gebaseerd op eigen ervaringen onderbouwen. Dat zal ik niet doen, want het moet niet gekker worden. Op zo’n manier komt het er nog van, dat ik een biografie ga schrijven over mijn grote idool Johanneke Liemburg. Dat is het laatste waar Friesland op zit te wachten. Nee, ik houd mijn kruit droog voor mijn autobiografie die volgend najaar het licht zal zien.

Waar is de gulle lach op heden? Fedde Schurer is het idool van Liemburg, al was het alleen maar om Kneppelfreed. Daar krijgt zo’n Friese dwarsknuppel als zij nog altijd een natte broek van. Maar ik weet het, met een boktor mag je niet spotten. Jelle van der Meulen noemt mijn log over Liemburg ‘bij vlagen nogal kinderachtig.’ Het probleem bij zo’n opzichtig gebrek aan humor is, dat je je daar niet tegen kunt verdedigen. Misschien is dat wel een typisch Fries probleem. Maar laat ik niet opnieuw gaan generaliseren, anders gaat professor doktor Goffe Jensma andermaal een wetenschappelijk artikel schrijven op basis van de institutionele veldtheorie. Ik word zo ondertussen schijtziek van al die Friezen zonder humor. Kunnen ze daar niet een vlammenwerper op zetten?

zie en luister

Al zestig jaar vinden kwast en potlood hun bevlogen weg naar het linnen van de binnenkort vijfenzeventigjarige kunstenaar Murk van Stralen. Tijd, zo vinden veel van zijn collega’s en vrienden, om een overzichtstentoonstelling te houden. Zondag 20 juni om 14.00 uur wordt de opening verricht door Huub Mous. Dan opent zich een wereld aan de Dijkstraat 44 te Franeker waar het surrealisme de diepste betekenis van het woord krijgt.

Lees verder: hier

__________________________________________________

UPDATE JOSSE DE HAAN

Yn november 1969 ferskynde in bondel poezy mei de namme ‘yngreep’. Operaesje Fers presintearre 5 dichters – Daniel Daen (Willem Abma), Geart van der Zwaag, Meindert Bylsma, Harm de Vos en Josse de Haan – elk mei 5 kollaazjegedichten. It publyk koe syn eigen bondel gearstalle, want it wie in losbledige bondel. Murk van Stralen fersoarge de yllustraasjes, yndied wat surrealistysk. De 200 eksimplaren fleagen as broadsjes oer de toanbank. De opbringst gong helendal nei Operaesje Fers.

Dit is Loek Dijkman. Hij spreekt bij de opening van de tentoonstelling van Gerrit Offringa in het Depot in Wageningen, afgelopen zondag. Daarna mocht ik het woord doen. Loek is een bijzonder mens. Hij is een groot zakenman met een heel groot hart.  Zo is hij eigenaar en algemeen directeur van de Topa Groep die gespecialiseerd is in verpakkingen. Daarnaast zet hij zich, mede met de door hem opgerichte stichting UTOPA, in voor historische en culturele projecten. De stichting Utopa heeft verschillende aandachtsgebieden, waarbij de mens altijd centraal staat.

Loek Dijkman houdt van mensen, zo zegt hij zelf. Dat is in alles zijn drijfveer. Hij schreeuwt het niet van de daken, maar gaat onverstoorbaar zijn eigen gang. In 2008 kreeg hij de Zilveren Anjer voor zijn activiteiten op sociaal en cultureel terrein. Zo stond hij niet alleen aan de basis van de Beeldengalerij Het Depot in Wageningen, maar ook van het Arboretum de Dreijen, Het Orgelpark in Amsterdam, en Het Weeshuis in Leiden. Ook in zijn Beeldengalerij Het Depot gaat niet alleen om beeldhouwkunst, maar vooral om mensen. Beeldhouwers worden gestimuleerd in hun ontwikkeling.

De Stichting UTOPA, zo lees ik in een brochure, werd in 1988 opgericht en bezit vanaf dat jaar alle aandelen van de Topa-Groep. ‘De belangrijkste beweegreden van Loek Dijkman, om zijn bezit in de Stichting UTOPA onder te brengen was zijn visie dat de onderneming een rol in haar omgeving vervult die verder gaat dan het verschaffen van werk en het maken van winst. De gedachte hierbij is dat de onderneming haar “overwinst” niet aan aandeelhouders uitkeert maar aan haar omgeving waaraan zij haar bestaansrecht ontleent. De winst wordt aangewend voor het algemeen nut.’

‘De naam van de Stichting UTOPA herinnert niet alleen aan TOPA, maar roept natuurlijk ook associaties op met Utopia, het in 1516 door Thomas More gepubliceerde boek waarin hij een volmaakt gelukkige staat beschreef. Een utopie…… Na Thomas More volgden er nog vele utopisten, ook in Nederland. Ondanks de verschillen van inhoud hadden alle utopieën door de eeuwen heen betrekking op de relatie van de mens tot zijn omgeving, op de verhouding van mens tot mens, van de mens tot de natuur en van de mens tot zijn werk.’

Wat Loek Dijkman doet is uniek, zeker in Nederland. Hoe zou de wereld eruit zien als meer ondernemers als hij zijn voorbeeld zouden volgen.

zie en luister