Archief voor literatuur
De blinde vlek voor de religie
“Daarmee is voorlopig niet meer gezegd dan dat hun werk niet is los te denken van een algemene crisis van het christendom, die een crisis is van West-Europa, zoals dat ook geldt van de boeken van Camus, Malraux en Kafka en van Het Uur U, The Cocktail Party, Der Idiot, The Outsider, L’Etranger en En [...]
The Shining revisited
Jo Smit en Albert Camus
Jo Smit
Heden ten dage, nu het denken geen
aanspraak meer maakt op universaliteit, nu zijn
beste geschiedenis die van het berouw is, nu
weten we dat een deugdelijk systeem niet te
scheiden is van de maker. Zelfs de ethiek is onder
een bepaald aspect slechts een lange en niets ontziende bekentenis. Het abstracte denken verbindt [...]
Ken je het land waar de boeken branden?
De verdraagzaamheid is een van de meest waardevolle verworvenheden in onze samenleving, maar zij heft zichzelf op, wanneer zij verstaan wordt als het alles verdragen, alles zonder oordeel consumeren. Aan iedere praktijk van de verdraagzaamheid moeten grenzen worden gesteld. Begrippen als democratie, liberaliteit, tolerantie en fair play worden nietszeggend, wanneer men daaronder verstaat: het ontbreken [...]
Heiliger dan welke God dan ook
‘De selfferwêzentliking fan’ e iene wurdt troch de oare opfette as in bedriging, en mei rjocht. It stabilisearjen fan it ‘ik’ en it labilisearjen fan it ‘jimme’ binne beide it doel fan’ e skriuwer, en wat op in stuit de grutste oantrûn jûn hat, wat doel wie en wat bydoel of gefolch, dat is meast [...]
Rots in tijden van ontzuiling
“Een van de meest hoopvolle verschijnselen van deze tijd is het zoeken allerwegen naar fundering van ons waarachtig mens zijn. De Kerk volgt met intense belangstelling de ontwikkeling der antropologische bezinning in de wijsbegeerte, in de psychologie, in de psychiatrie en in de pedagogie. De Kerk kan daarbij niet de houding van de ‘beata possidens’ [...]
De tijd van beautiful people
Er zijn foto’s die je in een peilloze diepte van verwondering en melancholie doen vallen. We schrijven 1971. In Menaldum of all places wordt een poëziefestival georganiseerd. Trinus Riemersma (rechts) is ook van de partij. Als Fries ster-auteur deelt hij autogrammen uit aan ieder die de moed heeft om bij hem daartoe een verzoek in [...]
Riemersma en Reve
“Hebt u de vertaling van ‘Fabryk’ van Trinus Riemersma al gelezen?” – “Nee gelezen heb ik hem niet, verdomme, dat is een schandaal, want ik heb die hier liggen. Ik moet het eigenlijk lezen, zeker nu mijn kunstbroeder zo is aangevallen in zijn dorpje. “ – “Wat was uw indruk van Riemersma?’- “ Nou ik [...]
Het probleem van Fabryk
‘Dizze roman is my ut ‘e hàn rûn. De man fan Syts is in selsstannich persoan wurden dy’t him ûntwikkele hat nef fens syn eigen patroan. In patroan dat ik ûntwurpen hie, goed, tajûn, mar ik hie noait foarsjoen dat inkele losse op merkings yn de begjinhaadstikken har sa ûntjaan soenen. De man fan Syts kin ik [...]
De Sartre van Sneek
In “opjefte”, it seksuéle? Jawis, mar dêr hoech ik, as skriuwer, gjin spuontsjes ûnder to stekken, dêr hawwe wy dominy’s, pastoars, dok ters, maetskiplike wurkers, N.V.S.H.’s foar, en G. K. van het Reve: “Het past de mens, de erotiek met heilige schroom tegemoet te treden, want de seksualiteit is, wat allerlei zich vooruitstrevend noemende mensen ook [...]
Fedde Schurer en het schrijversportret
De gesloten Friese literatuurhistorie
De smaerlappen (1963) van Anne Wadman is samen met Fabryk (1964) van Trinus Riemersna misschien wel de bekendste Friese roman van na de oorlog, in ieder geval de meest spraakmakende. Wadman zelf heeft dat nooit begrepen, zoals hij in een interview met Babs Gezelle Meerburg in 1983 meedeelde. Fabryk van Riemersma was volgens hem vernieuwender, [...]
Atheïsme in de jaren zestig
Jan Tjittes Piebenga (1910-1965)
‘Doe’t de boeren al lang melkmasines oantûgd hiene, hiene de Fryske skriuwers dy’t foar master opsloegen, de blinen noch ticht. Guon redakteuren fan it tydskrift mei dy namme hiene net yn ‘e gaten, dat de tsjerne al lang ût de buorkerij ferdwûn wie en part wurden wie fan it fabryk. It wie [...]
Fedde Schurer en Gerard Reve
Fedde Schurer, geschilderd door Louis G. Le Roy
‘Dat een schrijver, die iets beloofde, het laat zitten en verzandt in een stijl die men
alleen nog maar gelal kan noemen, is tragisch, maar het gebeurt soms. Wat ik niet
begrijp is dat de supporters van de heer Van het Reve hem juist om deze
wanprestatie het [...]
Antifries avant a lettre
‘Een eerste aflevering van het “maandblad voor letteren” Antifries verscheen in juni. In zijn voorwoord komt redakteur P. Bergmans met als voornaamste kriterium: ”het gebruik van de Friese taal dient in geen enkel opzicht een reden van waardering te zijn. Taal is middel, geen doel in zich zelf. Dat handhaving van normen zoals deze ten koste [...]