Categorieën

Archief voor geschiedenis

De zomer van 1947

StrandKLEIN.jpg

In 1947 was de zomer in Nederland met maar liefst vier hittegolven. De eerste begon al in mei en de vierde hield pas eind september op. Niemand zeurde daarover. Iedereen werkte gewoon door. Op 18 mei voltooide Simon van het Reve De Avonden. Op die dag kwam de temperatuur in Maastricht al boven de 25 [...]

Lees de rest

Gaaspstraat

situatie 1960 In juni 1964 had ik een krantenwijk voor De Volkskrant in de Rivierenbuurt in Amsterdam. Zo liep ik elke ochtend rond zes uur door totaal verlaten straten als de Rijnstraat, de Uiterwaardenstraat, de Lekstraat en de Gaaspstraat. Ja, ook de Gaasp is een rivier, of een riviertje beter gezegd, een afsplitsing van het [...]

Lees de rest

Het modernisme van Abraham Kuyper

Hierin lag deze maar al te vaak door de idealisten vergeten waarheid, dat de vormen en verhoudingen die de natuur ons toont, de grondvoren en verhoudingen voor alle waarachtige realiteit zijn en blijven moeten, en dat een kunst die 
niet de natuur nauwkeurig bekijkt en beluistert, maar willekeurig boven haar zweven wil, verloopt in het [...]

Lees de rest

Katholiek verzet en retro-modernisme

Wat ik al heel lang zag bedreigen – en meer dan bedreigen: dat je bezig bent – waarschijnlijk onder invloed van de journalistiek etc. – je talent zoo hopeloos te verknoeien als maar enigszins mogelijk is. Na een bladzij of dertig van je boek gelezen te hebben, heb ik het weggelegd met het vaste voornemen, [...]

Lees de rest

Katholieken op weg naar het einde

Demonstratieve viering van het zevende lustrum van de Encycliek Rerum Novarum (1891) bij de St.- Willibrorduskerk in Amsterdam in 1926. ‘Eerst een paar woorden over ‘de jaren zestig’, een gecompliceerde fase 
uit onze contemporaine geschiedenis, waarmee nog maar heel onlangs – 
na de sociologen en politicologen – de historici aan de slag zijn gegaan. 
Zijn [...]

Lees de rest

Katholicisme en totalitaire verleiding

De moderne ethica, die vaak verdacht veel op 
hygiëne lijkt, die de goddelijke deugden minder schijnt 
te kennen dan de zedelijke, voelt de vrijheid van den 
christen niet, die tussen feller uitersten wandelt … 
Sloop er niets van deze besmetting in hen, die het 
oorspronkelijk christendom bewaren, doch niet ongestraft enige honderden jaren leefden in [...]

Lees de rest

De zaak Lucia de Berk (het vervolg)

Op 15 april j.l. schreef ik in mijn log Onder professoren onder meer het volgende: Zijn vrouw dr. Arda Derksen-Lubsen is kinderarts en auteur van een standaardwerk op haar vakgebied. Zij was chef de clinique van het ziekenhuis waar Lucia de Berk werkzaam was. Zij was het ook die de verkeerde gegevens aandroeg, dat wil [...]

Lees de rest

In de ban van goed en fout

‘Met afschuw nemen wij ook in het 
heden veel gruwelijke actualiteit el
ders waar en wij zijn geneigd ons 
daarbij te koesteren in onze demo
cratische rechtsstaat, verzorgingssa
menleving en materiële welvaart. 
Maar die actualiteit elders en het ver
leden, ook ons eigen verleden, nopen 
juist tot alertheid. Het kan in zekere 
zin zomaar opnieuw gebeuren, zij 
het in [...]

Lees de rest

De ondenkbaarheid van de dood

Damien Hirst, The Physical Impossebillity of Death in the Mind of Someone Living, 1991 Ter Braak spreekt over het toelaten der relative
rende doodsgedachte in ons denken. Van Duinkerken consta
teert: Onderwijl moffelt hij handig het andere element weg, 
dat geenszins nihiliseert, doch veroorzaakt: het onto
logische element .. , hij zwijgt onderwijl over de psychologische onmogelijkheid om [...]

Lees de rest

Ketter of modern in de jaren dertig

Alfred Loisy De vastheid van de kerk, door de gelovigen de rots van Petrus genoemd, is Voor de ketters een steen des aanstoots. Zo
geavanceerd is Ter Braak niet, of hij herhaalt een bezwaar
ar, dat van Marcion tot Loisy herhaaldelijk gemaakt is: ‘Je levende waarheid eist in de eerste plaats beweeglijke waarheden.’ Het katholicisme wenst deze [...]

Lees de rest

Het anti-moderne modernisme

Anton van Duinkerken in 1939 Als critici van de burgercultuur waren Ter Braak en Van Duinkerken tegelijk
critici van de modernisering. Volgens de scherpe scheidslijn tussen ‘modern’ en 
’anti-modern’ die de Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedschrijving decennialang heeft overheerst, behoren zij wat dat betreft beiden bij het reactionaire kamp. Daaronder is Van Duinkerken inderdaad steevast gerangschikt. Ter [...]

Lees de rest

Heimwee naar de kathedralen

Ik ben misschien te laat geboren Of in een land met ander licht Ik voel me altijd wat verloren Al toont de spiegel mijn gezicht Ik ken de kroegen, kathedralen Van Amsterdam tot aan Maastricht Toch zal ik elke dag verdwalen Dat houdt de zaak in evenwicht Ramses Shaffy, Laat me, 1978. Wat is dat [...]

Lees de rest

Dit was mogelijk in Europa

Menno ter Braak in zijn jonge jaren ‘Dat artikel interesseert mij, omdat ik het zelf geschreven heb, weliswaar niet voor jouw onmondigen, en ook niet in naam van St. Thomas, maar in De Echo en om de psychoanalyse als persoonlijke ontdekking te verdedigen tegenover de psychoanalyse als scholastiek. ’Ik weet niet, of ik letterlijk deze [...]

Lees de rest

Ter Braak en Augustinus

Wie Christendom zegt, zegt Augustinus; het behoort tot de genoegens van het dispuut 
over de “zuiverheid” van het Christendom om zich 
een Christendom voor te stellen zonder Augustinus. 
Deze Christen, die in zijn ‘Confessiones’ zonder schaamte en met behoorlijke uitvoerigheid openbaart in welke 
mate hij het Christendom nodig heeft gehad om zich een alibi te [...]

Lees de rest

Het demasqué van het christendom

Misschien 
is het ook voor ons nog een troost; het troost ons te mogen zien, dat het christendom voortgaat zichzelf uit te hollen en inhoud na inhoud af te werpen om ons eindelijk alleen te laten met onze vorm, onze christelijke gewordenheid; met onze éliteloze wereld, met 
onze gelijkheid, met onze menselijke waardigheid, met 
onze [...]

Lees de rest

Jacques Presser in opspraak

Ongetwijfeld schreef Presser in de oorlog een 
dagboekroman, maar ik vraag me af of Homo 
submersus zoals het nu voor ons ligt, niet een la
ter bijgewerkte versie daarvan kan zijn. Net als 
’De nacht der Girondijnen’ over Westerbork kan de
ze versie gefungeerd hebben als aanloop naar 
’Ondergang’ en geschreven zijn met de kennis die 
hij [...]

Lees de rest