Voor mijn bijdrage aan het boek Tegen de tijdgeest, terugzien op een psychose (2011) heb ik mij proberen te verdiepen in de geschiedenis van de Sint Willbrordus-stichting in Heiloo. Ik bezocht deze inrichting in april 2009, en sprak toen met de geneesheer-directeur die mij inzage gaf in mijn eigen medisch dossier uit 1966. Hij wees [...]

Onderstaande tekst verscheen aanvankelijk onder de kop Katholieke Illustratie.  In vier jaar tijd kreeg ik er 63 reacties op. Ik heb ze maar verwijderd, want anders dan veel mensen denken, ben ik geen verzamelaar van oude jaargangen van de Katholieke Illustratie. Mijn weblog is ook geen marktplaats. Het verhaal ging eigenlijk ook niet zozeer over [...]

Cultuurpessimisme en doemdenken zijn van alle tijden, maar er zijn tijden geweest waarin de ondergang van de beschaving wel erg nabij leek. De periode tussen de beide wereldoorlogen is daar een goed voorbeeld van. De waanzin van de Eerste Wereldoorlog in combinatie met de dramatische gevolgen van de Russische Revolutie vormden voor menigeen aanleiding om [...]

‘In een brief welke men lange tijd voor apocrief hield, maar die thans als 
echt wordt beschouwd, verklaart de wijsgeer Plato, dat hij een bepaalde doctrine van zijn leer schriftelijk niet heeft vastgelegd en dat hij zulks ook nimmer zal doen. Niettemin zou zijn leer, zo zei hij, nooit verloren gaan. In de menselijke ziel [...]

Wie het leven neemt zoals het komt, komt op plaatsen waar hij nooit eerder is geweest maar altijd weer terug zal keren. In de verbeelding is alles mogelijk. Geluk, schoonheid, eeuwigheid, alles is verbeelding. We hebben de werkelijkheid niet nodig om ons de wereld voor te stellen. Dat was de droom van de Romantiek. Schoonheid [...]

‘Het ideaal van het internationalisme, waarvoor velen in 
onze dagen zich zoo warm maken, zal eenmaal worden 
gegrepen. Maar niet in een vereniging van vrije volkeren, 
niet in een reusachtige wereldstatenbond, maar in één 
allesomvattend wereldrijk. Het imperialisme is pan-imperialisme geworden. Het is niet tevreden met veel. Het eischt 
alles op. En het verkrijgt dit [...]

Het verband tussen geestesziekte en tijdgeest is een onderwerp dat mij al tijden interesseert. Ik geef toe dat het moeilijk is om dit verband aan te tonen (je gaat al gauw zien wat je wilt zien), maar dat er een verband bestaat is duidelijk. Elke tijd kent zijn eigen ziektebeelden. Hysterie bij vrouwen is eigen [...]

Augustinuskerk, Geleen, 1934 Het  katholicisme was hot in de tijd van het interbellum. Vooruitstrevende geesten voelden zich aangetrokken tot dit oeroude geloof dat de strijd aanbond met de moderne tijd. De dichter Marsman dichtte over zijn heimwee naar de tijd van kruistochten en kathedralen. Maar meer modernisten zoals hij voelden zich aangetrokken tot Rome. De [...]

Geertgen tot Sint Jans, De verheerlijking van Maria, 1490.  ‘Tussen 1849 en 1940 vroegen 3387 kardinalen, patriarchen, 
aartsbisschoppen en bisschoppen om de afkondiging van het dogma van de Maria ten hemelopneming; en tientallen internationale Mariacongressen werden gehouden om over de 
kwestie te discussiëren. Allen verklaarden zich voorstander. Toen paus 
Pius XII op het balkon van [...]

Gerrit Terpstra, Sator Arepo Tenet Opera Rotas, 1993 ‘De oosterse fabel van de reiziger die in de woestijn door een roofdier werd verrast, is heel oud. Pogend aan het wilde dier te ontkomen, springt de reiziger in een bron, waar geen water in is; maar op de bodem ziet hij een draak, wachtend 
met open [...]

‘In de kern is die ervaring onbenoembaar. Een psychose is een sprong naar het absolute. En wat dat ‘absolute’ ook moge zijn, het is in ieder geval niet te transformeren in woorden. Het iets subliems, huiveringwekkend en ook fascinerend, iets dat zich aan de taal onttrekt en dus per definitie onbeschrijfelijk is, als een gat [...]

‘Op zaterdag 16 mei 1931 hield paus Pius XI in aanwezigheid van Aalberse, die korte tijd later Nolens zou opvolgen als voorzitter van de RKSP-fractie in de Tweede Kamer, een rede Voor zevenhonderd Nederlandse pelgrims. Zij waren naar Rome gekomen voor het veertigjarig jubileum 
van de encycliek Rerum Novarum. In een toespraak van ‘ruim een [...]

 ‘Ik begrijp jouw fascinatie t.a.v. het katholicisme, maar je kunt de invloed van zo’n Buytendijk gerust veel breder zien. Later pas, onder invloed van het feminisme, heb ik de toch wel enigszins eenzijdige opstelling van Buytendijk t.o.v. de vrouw gezien. Maar hij is zonder meer een wegbereider geweest voor de emancipatie van het roomse segment. [...]

‘Zijn juiste overwegingen op dat ogenblik zouden de volgende geweest zijn. Als alle patiënten en bovendien alle gezonden
 voorvallen, en wel ernstige of zeer ernstige voorvallen, uit hun verleden vertellen, die nooit hebben plaatsgevonden, dan is er wat met dat verleden. Het verleden is spraakzaam geworden,
 beter gezegd: het kletst, dit verleden, het kletst er [...]

Is J.R. nu werkelijk helemaal weg? Hagman denkt van niet. ’Het leven is eindig, maar de dood niet’, zei hij in 1980 in een interview. ’We verdwijnen niet zomaar. Ik denk dat we deel zijn van een groot energiegordijn, een energiegolf, waarin we ons bevinden als moleculen.’ Aldus Arie Elshout gisteren in een necrologie van [...]

In 2006 werd ik gevraagd om voor het tijdschrift De Moanne een recensie schrijven van de roman De Oerpolder van Hylke Speerstra. Om tot een afgewogen oordeel te komen leek het me aardig om deze Friese bestseller te vergelijken met een klassieke streekroman uit de jaren dertig: Dorp aan de rivier van Antoon Coolen. Dat [...]