Op 23 juni 2010 hebben Provinciale Staten het Provinaal Inpassingsplan (PIP) voor De Centrale As vastgesteld. Een Provinciaal Inpassingsplan is een bestemmingsplan voor projecten met een boven-regionaal belang. De Centrale As loopt door 4 gemeenten en daarom is besloten dat er geen afzonderlijke bestemmingsplannen werden gemaakt. Dit betekent dat de laatste politiek/bestuurlijke beslissing is genomen en de weg definitief via het in 2006 bepaalde tracé kan worden aangelegd.

Veel politieke partijen in de Provinciale Staten – waaronder ook partijen die liever geen Centrale As in deze vorm zien – hebben de medewerkers van het Projectbureau complimenten gegeven voor de toegankelijkheid van de informatie en voor de wijze waarop ze werken en daar zijn we natuurlijk enorm blij mee en trots op.

Bron: De centrale as

Dit is de interne logica van de politiek. Er is een bedrag van 250 miljoen uit Brussel gekomen. Vijftig miljoen daarvan is inmiddels in rook op gegaan aan lobbywerk en smeergeld. Men kan dus niet meer terug. Het verstand gaat op nul. Een totaal overbodige snelweg wordt aangelegd naar the middle of nowhere. Iedereen zwijgt. Dit is de tragiek van de tegenwoordige tijd. Er is geen kruid tegen gewassen.

zie en luister

REACTIE VAN PULITZER OP MIJN LOG ‘BITTERSWIET’

“Volgens provincie-ambtenaar Tjerk Bottema zijn de gesubsidieerde Friese media ‘onderwerp van discussie.’”
Wie voeren deze discussie eigenlijk?

Zou het wel zo’n ramp zijn als Froeks-tv, Moanne, Ensafh en Heit en Mem verdwijnen of andere wegen zoeken om de financiering rond te krijgen? Lukt het niet om abonnees te winnen en adverteerders te werven, dan is er blijkbaar geen markt voor. Of hebben de (gedeeltelijk) Friestalige media een intrinsieke waarde?
Wie voeren deze discussie eigenlijk?

Kan het zijn dat Ensafh, het kopieerapparaat dat zichzelf tijdschrift noemt, met het overnemen van het bericht over bezuinigingen op Friese media onder de kop “Swiere besunigings driigje foar û.o. ensafh” maar wat mekkert zonder uit te zoeken hoe het precies zit? Het bedrag voor Friese media mag dan, zoals liwwadders.nl bericht, waarschijnlijk van € 430.000 naar 130.000 gaan, in de € 430.000 voor de afgelopen periode zit heel veel geld voor froeks.tv. Zij moeten, na 2010, volgens al eerder vastgesteld beleid, daarna hun eigen broek ophouden. Los van de vraag of dit terecht is, kun je je uiteraard afvragen of het schrappen van dergelijke ‘eenmalige injecties’ wel bedreigend is voor de Friestalige media. Mogelijk kiest de provincie voor het eeuwig doormodderen van het bestaande en het bij voorbaat al doodknijpen van nieuwe initieven. Als een item als ‘Junior Fun, It fetste feest fan Fryslân’ 10095 hits krijgt, kun je je afvragen of het niet zinvoller is om froeks ook na 2010 te steunen dan ensafh. Het is immers volstrekt onduidelijk of de bijdragen in tijdschrift ooit een publiek bereiken.
Wie voeren deze discussie eigenlijk?

Het doel van het tijdschrift ‘Heit en Mem’ – myn lichem is blykber net makke foar befallingen – is… taalbevordering. De vraag is, zeker als er bezuinigd zou moeten worden, of taalbeleid niet te ver doorschiet als de overheid opvoedingstijdschriften gaat subsidiëren.
Maar, wie voeren deze discussie eigenlijk?

En hoe ligt het bij media als de Moanne (literatuur en algemeen-kultureel) en Ensafh (literair)? Gaat het hier, als het om overheidsgeld gaat, om taalbevordering? Zo ja, dan is wel duidelijk dat beide tijdschriften hun doel voorbij schieten. De oplagen zijn er doodgewoon te laag voor. Buiten de kringen van de ‘bûterhoeke’, de ’skriuwers’ zelf en degenen die als ‘vriend van’ een abonnement opgedrongen kregen, is de Moanne bij niemand bekend. Toch kost een nummer minder dan een pakje sigaretten, dus daar zal het niet aan liggen. 7 nummers van Ensafh voor € 27,- zal ook vrijwel niemand de kop kosten. “Mar ek wy brûke mienskipsjild”, schrijft Imke Hooijnga in het redactioneel van Ensafh nummer 3 van dit jaar “en soene graach mear abonnees ha. (…)”
Bent u ooit benaderd om een abonnement op de Moanne of op Ensafh te nemen? Ooit ergens een flyer zien liggen? Een persbericht of een advertentie gezien? Nee? Nou dan.
Moeten deze twee tijdschriften het wel van abonnees hebben? Bedienen zij niet een niche die aantrekkelijk kan zijn voor betalende adverteerders? Boekwinkels? Uitgevers? Tresoar en Academie? FNP? Drukkers en vormgevers? Kranten? Uit commercieel belang of – ook goed – uit betrokkenheid bij de ‘goede zaak’? Gezien het ontbreken van advertenties, mag de vraag gesteld worden: Zijn amtenaren, creativelingen, schrijvers en ‘Frysksinnigen’ ‘überhaupt’ wel in staat om een tijdschrift te exploiteren?
Wie voeren dergelijke discussies eigenlijk?

Zou het bij provinciale subsidies voor Friestalige media niet zozeer gaan om de taal maar om de literatuur en andere vormen van Friese cultuur en cultuur in Friesland, dan gaat het bij bezuinigingen om andere vragen dan de afweging tussen wel geld voor het ene medium en nie voor het andere. Dan gaat het om àlle 90 organisaties die bezuinigingen tegemoet kunnen zien. Dan gaat het de keus tussen de ‘kaasschaafmethode’ voor alles en iedereen of om het radicaal schrappen van subsidies op een aantal organisaties. Dan gaat het dus, bijvoorbeeld, om de keus voor natuur (it Fryske Gea) ten koste van de media. Of andersom. Tussen, bijvoorbeeld, het overeind houden van (een deel van) de bestaande culturele infrastructuur ten koste van de plannen om Cultural Capital 2018 te worden. Of andersom.
Wie voeren deze discussie eigenlijk?

En waar is gedeputeerde Jannewietske de Vries in dit verhaal? De website van de provincie meldt: 2 en 3 juli, ged. De Vries: Werkbezoek Ruhrgebied…

zie en luister

De in het Fries geschreven media Froeks-tv, Moanne, Ensfh/Farsk en de Afûk-uitgaven Heit en Mem dreigen in de gevarenzone te belanden. De provincie Friesland wil stevig bezuinigen. Volgens provincie-ambtenaar Tjerk Bottema zijn de gesubsidieerde Friese media ‘onderwerp van discussie.’ Er wordt rekening gehouden met het terugschroeven van het budget van 430.000 euro naar 130.000 euro.

(Bron: Liwwadders)

Er moet fiks bezuinigd worden. Viel enkele maanden geleden nog het cijfer 22 miljoen, nu gonst een hoger bedrag: 40 miljoen. Dat is de situatie waarin Keizer van Friesland de Kulturele Hoofdstad van Europa moet maken. Hij vindt echter niks en hem wordt evenmin iets gevraagd. Liever dan zijn vingers te branden wil Keizer ‘onderzoeken wat de Friese identiteit is’, want dat die er is, daarvan is hij overtuigd: ‘Friesland heeft een sterke identiteit, ook dat heeft niemand.’ Holle rombom, lijkt mij, van de zoveelste Friese schedel-meter.

(Pulitzer op dit weblog)

zie en luister

Kijk, dat Pieter de Groot als columnist zijn beste tijd gehad heeft, dat weten we zo ondertussen wel. Hij mag nog af en toe wat knorren in zijn rubriek Dwêrs in de Leeuwarder Courant, maar dat is het dan ook wel. Veel te melden heeft hij niet meer, en een oorspronkelijk denker is hij nooit geweest. Geeft niet, je kunt niet alles hebben in het leven. Maar om nou andermans mening zowat letterlijk te gaan zitten overpennen onder het mom van een dwarse column, dat gaat toch wat al te ver. Kom, kom, Pieter waar is je zelfrespect? Je weet toch wel dat de hele redactie van de LC elke dag mijn weblog zit te spellen. Ze zullen heus dat verhaal van mij over Henk Keizer wel gelezen hebben. Wat heet, ze hebben er van gesmuld! En nu ga jij in de LC van gisteren dat nog eens even dunnetjes overdoen. Foei toch! Schaam je! Dat wordt billenkoek van Johanneke, want je staat nu echt voor lul zo. Beste mensen, lees en huiver. Dit is het niveau van de Leeuwarder Courant. Ze gaan me nu zelfs plagiëren. Het moet niet gekker worden.

zie en luister

Vandaag wordt Murk van Stralen 75 jaar. Het was gisteren een volle bak in de gelegenheidsgalerie aan de Dijkstraat 44 in Franeker, waar een grote expositie van deze Friese surrealist is ingericht. Tegelijk ging een geheel vernieuwde website van hem online. Fries surrealisme, het klinkt als een anachronisme, en toch bestaat het nog in de persoon van Murk van Stralen. Er waren heel wat oudgedienden, kunstenaars, vrienden en bekenden, maar ook tal van mensen die ik niet kende, en die Murk in zijn veertigjarige carrière heeft ontmoet. Mindert de Wit was de organisator van het geheel. Ik sprak ook nog even met de buurvrouw van Murk: Annet van der Hoek. Zij had al jaren geleden werk van Murk van Stralen gezien bij de enige surrealistische galerie in Nederland: Galerie van Hendrik Beekman, die tot voor kort in Marrum gevestigd was. Van Josse de Haan vernam ik, dat Hendrik Beekman vorige week in Groningen een ernstig auto-ongeluk heeft gehad, waarbij zijn vrouw is omgekomen. Dat bericht, dat nog niet tot de Friese media is doorgedrongen, wierp voor mij een schaduw over het feestelijk gebeuren van gisteren. Mijn openingsspeech had ik niet op papier. Zeventien jaar geleden opende ik al eens eerder een tentoonstelling van Murk, destijds in de Koperen Tuin in Leeuwarden. Dat verhaal heb ik nog. Als eerbetoon aan deze 75- jarige Friese surrealist is het hieronder te lezen.

***

Murk van Stralen is terug van weggeweest. Dat moge na 
het zien van deze expositie voor iedereen duidelijk zijn. 
Maar wanneer is hij eigenlijk van het toneel verdwenen? Ik 
heb in mijn herinnering gezocht naar dat ene moment. Haar 
ik kon het niet vinden. Wel vond ik ergens diep in een la 
weggestopt een vergeeld krantenknipsel met de kop ‘Automobi
list dook Voorstreekgracht in.‘ ‘Na de aanrijding’, zo ver
meldt het bij schrift, ‘verloor de heer van Stralen de macht 
over het stuur, waarna hij de gracht in reed. De auto moest 
met behulp van duikers uit de gracht worden getakeld’. Dat 
is inmiddels twaalf jaar geleden. Maar het beeld· van dit 
ongeluk heeft zich in mijn geheugen niet vastgehecht. Het 
was in mijn herinnering slechts een klein incident, mis
schien het topje van een ijsberg. Het echte moment van 
verdwijnen zit bij mij ‘eerder verstopt in een in een film 
van beelden over hoe iets mis kan gaan, een kettingreactie 
van ongelukken en ongelukkige omstandigheden, waardoor ie
mand in korte tijd compleet uit beeld kan verdwijnen.

Het was misschien ook geen moment, maar meer een fad
ing away. Hoe dan ook, het moet zich ergens in het begin 
van die jaren tachtig hebben afgespeeld. In die wat sombere 
tijd toen de recessie snel om zich heen greep. Brinkman en 
Lubbers begonnen opeens dreigende taal uit te slaan. Het 
bestek ’81 zette het mes in de uitgaven van de overheid en 
liet ook de kunstwereld niet onberoerd. Er was een staats
secretaris die kunstenaars vergeleek met uitstervende be
roepen als mijnwerkers en sigarenmakers. Kortom, de BKR kwam zwaar onder druk. Selectiecommissies kregen steeds scherpere richtlijnen uit Den Haag, en de eerst kunstenaar  in Friesland die daar het slachtoffer was dezelfde die dat 
jaar ook met zijn auto de gracht in reed: Murk van Stralen.

Leeuwarder Courant 12-11-1971

Dat moment kan ik me nog wel herinneren. Murk van Stra
len was een bekend kunstenaar. Hij had  een naam, een 
lange reeks exposities achter de rug, die altijd met wel
willende tot lovende recensies werden besproken en als BKR- 
kunstenaar was hij zelfs een beetje een begrip. Hij behoorde 
immers tot de weinige in Nederland, die van de BKR gebruik 
maakten, zoals het ooit echt was bedoeld, namelijk in het 
kader van zogenaamde ‘dienstverlening’. Zo gaf hij les op 
een LOM-school en maakte daar samen met leerlingen en leer
krachten een wandreliëf en een sculptuur. Kortom een schoolvoorbeeld van 
maatschappelijke relevantie, zoals dat van kunst in die 
dagen werd vereist.

Maar opeens ging dat allemaal mis. De geldkraan 
ging dicht. De ruimte voor dienstverlening binnen de BKR 
hield op en het werk zag men opeens ook niet meer zo zit 
ten. Al was ik er niet bij, ik kan me er wel een voorstel
ling van maken hoe dat laatste ongeveer in moet zijn ge
gaan. De schilderijen van Murk van Stralen waren al jaren 
nou niet wat je noemt actueel, om van vernieuwing of grens
verlegging – of hoe dat in die dagen ook mocht heten maar te zwijgen. Bovendien was schilderen in de jaren ze
ventig überhaupt een beetje verdacht geworden. Als kunste
naar was je met processen bezig, ideeën, acties, projecten, 
performances, hoe dan ook, het terrein van de kunst moest 
worden verlegd, waarheen mocht Joost weten, als het maar op 
een of andere manier – zoals gezegd – maatschappelijke re
levantie had.

Salvador Dali, De Nieuwe Mens, 1943

Welnu, die maatschappelijke relevantie kwam 
in zijn werk op scholen weliswaar prima tot uiting, maar 
hoe zat het met die sombere vooroorlogse, Dali-achtige 
droomlandschappen, die Murk – veertig jaar na dato – nog 
steeds als kunst aanbood. Zo kortzichtig dacht men daarover 
in die dagen. Ik zie het voor me: zo’n commissielid, voor 
het laatst op bezoek in het atelier, de regenjas nog aan, 
met zijn neus boven het op doek, zoekend tussen al die dun
ne lagen glacis naar die ene druiper in de verf, waarmee 
hij zijn laatste oordeel vernietigend kon vellen: ‘Dit is geen kunstenaar …. ‘.

Hoezo geen kunstenaar? De waan van de dag mag de kunst 
voor een groot deel in zijn greep hebben gekregen. Er is 
altijd wel iets wat ontglipt. Iets – zoals we zo vaak zeg
gen – wat de tijd nog moet leren. En gelukkig maar. Het 
tafereel van dat laatste atelierbezoek, die ene kortzichtige deskundige met zijn neus boven op het doek roept bij 
mij vaag een schilderij in herinnering van de Belgische 
surrealist Paul Delvaux. Tegen de achtergrond een onherb
ergzaam rotslandschap zit daar, dromerig op een balkon, een 
naakte vrouw met een  grote roze strik om haar borsten.

Paul Delvaux. Les phases de la lune, 1939

Een 
professor kijkt met een loep naar dit tafereel, maar hoort 
ogenschijnlijk niets van de muziek waarmee een jongen vlak achter hem een stoet van vrouwen in beweging brengt. Het 
is of Delvaux ons wil zeggen dat de poëzie van het schilde
rij niet aan het oppervlak zit, maar ook niet in de verte. 
Het zit als het ware onder de huid van de voorstelling, in 
een ontoegankelijke ruimte, die net onder dat oppervlak 
schuil gaat, het ligt allemaal vlak om de hoek, je kunt en 
niet bij en toch kun je het bijna aanraken. Maar zodra je 
één vinger uit zou steken is de droom voorbij. Kortom; de 
poëzie van het schilderij kruipt waar ze niet gaan kan. Zo 
is het ook een beetje met het werk Murk van Stralen. De poëzie kruipt waar ze niet gaan kan.

Maar er nog een ander schilderij dat het beeld van dat 
laatste zo noodlottige atelierbezoek van de BKR-commissie 
bij mij in herinnering brengt. Het is een werk van een an
dere surrealist, Yves Tanguy. Tanguy schilderde zijn hele 
leven onherbergzame, kale vergezichten met koraalachtige 
rotspartijen die soms een beetje doen denken aan zijn eigen 
geboortestreek, de rotskust van Bretagne. Tanguy noemde die 
schilderijen geen landschappen, maar paysages interieu
res, mindscapes, zoals de Engelsen dat zeggen. Hij sc
hilderde in feite een ruimte in de geest, een vergezicht 
dat een geheimzinnige en soms zelfs hypnotiserende uitwer
king kan hebben op ieder die er naar kijkt. Je ziet vaak 
geen mens in beeld, maar als toeschouwer wordt je ongemerkt medeplichtig. Je kijkt niet door een venster, maar lijkt 
voor heel even te hallucineren.

Dat hypnotiserende effect, 
was in het van Tanguy zelfs zo sterk, dat een agent van de 
Gestapo, die in de oorlog zijn atelier binnenkwam en één 
van die vreemde vergezichten op de ezel zag staan, niet 
uitriep: ‘Dit is geen kunstenaar!’, maar terstond zijn mitrailleur op het doek leeg schoot. Die hypnotiserende kra
cht van het beeld heeft misschien ook iets te maken met die 
ongrijpbare poëzie, die ook Kurk van Stralen in zijn werk 
probeert te betrappen. Het is de poëzie die kruipt waar ze 
niet gaan kan, ogenschijnlijk verdwijnt en toch zichzelf 
overleeft, die haast onzichtbaar kan zijn en dan opeens 
weer opduikt, een poëzie die het kwaad kan bezweren, zelfs 
in de meest wanhopige situaties, die men zich denken kan.

Yves Tanguy, Lentedag, 1937

Twaalf jaar na dat laatste atelierbezoek lijkt nu niet 
alleen de kunstenaar maar ook zijn poëzie opnieuw uit een 
diepe gracht tevoorschijn te kruipen. Ten minste dat zou je 
kunnen denken. Als ik hier om me heen kijk, vraag ik me af 
of dit werk wel ooit is weggeweest. Als kunstenaar is Murk 
kennelijk gewoon doorgegaan en de schilderijen en tekenin
gen die dat heeft opgeleverd zijn er niet minder om. Inte
gendeel. Opeens komt alles op een rij te liggen. Zijn eigen 
droomwereld, die hij stap voor stap in beeld heeft gebrac
ht. Dreigend vaak met al die kale rotsen en donkere lucht
partijen, maar ook uitnodigend door een onbenoembare sfeer 
van geheimzinnigheid die – haast tegen beter weten in – 
nieuwsgierigheid wekt naar die vreemde wereld die vlak om 
de hoek moet liggen. Niet dichtbij, waar je als toeschouwer vaak de toegang wordt versperd, maar ook niet in de verte, 
waar de rotsen het zicht op de horizon ontnemen. Al wordt 
dat zicht steeds helderder, en lijkt de horizon nu wat ru
imer te worden, Murk schildert taferelen die niet van deze 
wereld zijn. Maar welke wereld dan wel?

Deze vreemde koraalachtige rotsen zijn in geen enkele 
reisgids terug te vinden en toch komen ze heel vertrouwd 
voor. Soms zou je willen dat ze echt bestonden, om er even 
in te verdwijnen maar ook weer terug te keren, als een reis 
verpakt in herinneringen, een geheel verzorgd droom-arran
gement, uit en thuis in de verbeelding, zo’n beetje als in 
de film Robocop, alsof de mogelijkheid zou bestaan dat de 
herinnering aan een reis in je hersenen wordt ingeplant, 
terwijl de reis zelf nooit echt heeft bestaan. Hoe dan ook, Murk is terug van weggeweest. Wanneer hij 
precies is verdwenen is me ontgaan en welke reis het ook 
was, die hij in de afgelopen jaren heeft gemaakt, hij is nu 
in ieder geval weer hier. Onder ons, zoals dat heet. Mis
schien was het ook helemaal geen reis. Misschien is hij ook 
nooit weggeweest. Misschien was alles slechts een illusie 
die hij ons in het brein heeft ingeplant. Als ik zijn werk 
hier terugzie zou me dat niet verbazen. Maar wat doet het er toe.

zie en luister

Slauerhoff met de Ford van Dokter Bremer uit Beetsterzwaag, 1929

‘Men pleegt wel den in Friesland geboren schrijvers (ikzelf ervoer het ook) te verwijten dat zij niet de gewestelijke taal schrijven, hun afkomst verloochenen. Men kan daarentegen aanvoeren dat zij veel verdienstelijk werk doen èn voor de natie èn voor de provincie als ze den Friesche eigenaard in hun werk behouden, als in het geschreven Nederlandsch een grondtoon van ’t Fries aanwezig is.‘

Aldus schreef Slauerhoff in De Nieuwe Arnhemse Courant van 23 juli 1932. Wim Hazeu vraagt zich in zijn Slauerhoff-biografie af hoe Fries Slauerhoff eigenlijk was en wat daarvan in zijn werk herkenbaar is. Naar mijn smaak is dat een verkeerde vraag. Het gaat er niet om hoe Fries Slauerhoff was, ook al schreef hij in het Nederlands, maar wat Friese literatuur eigenlijk is.

Lees verder bij: de Moanne

REACTIE VAN PULITZER OP MIJN LOG ‘GOD, VERLOS ONS VAN JOOP MULDER‘:

“Hoe fier is de provinsje eins mei it meitsjen fan plannen?”, zo luidt Karen Bies haar vraag aan kwartiermaker voor de Kulturele Hoofdstad 2018 Henk Keizer. En “Wat ha dy brainstoarmsesjes fan ferline jier oplevere?” Een antwoord, daar wordt de kwartiermaker niet op ondervraagd. Wat er in het zes pagina’s lange plan, onderdeel van de sollicitatieprocedure, staat? De lezer van de Moanne krijgt het niet te weten. Integendeel, want, zo zegt Keizer “(…) dat we tot nu toe nog steeds in de brainstormfase zitten, vind ik eerlijk gezegd niet erg.’

“We”? Wie is “we”? Ze weet wie we is, maar weet niet dat ze niet weten wie we is…

Keizer brengt wat algemeenheden te berde, landschap, identiteit, mienskip, maar de lezer wil dat allemaal niet meer weten. Met welk ‘plan’ is Keizer in dit baantje gerold? Met wie is, tot dusver, gepraat? Met wie niet? Waarom? Hoe staat het met zijn netwerken in het buitenland? Leuk dat u in Rusland is geweest, maar is het contact functioneel als het om de te klaren klus gaat? Wie vormen straks het bestuur van de Stichting die de kulturele kar 2018 gaat trekken. Hoe zit het met de plannen voor de Culturele Karavaan? Is daar ook niet al van haver tot gort over gebrainstormd?

Overheden gaan bezuinigen en dat zal zijn op cultuur. Daarmee is de voedingsbodem voor het opkomen van talent weg. Het muzikale kind van nu tien jaar oud zou in 2018 het jonge talent dat een kans moet krijgen zijn, maar wat als de lessen onbetaalbaar worden? (Dokkum, Heerenveen) Of ergens in een buitenwijk worden gegeven, aan de andere kant van de stad? (Leeuwarden).

Iets meer over de literaire wereld: ‘Er zijn goede schrijvers ‘, zegt Keizer, maar namen noemen, dat maar liever niet. Waarom niet? Elke schrijver weet wie van zijn collega’s altijd naar voren worden geschoven en waarom en in hoeverre dat al dan niet terecht is en ook waar de kift zit en of dat… Juist, ja. U hebt ‘m door.
Mocht Keizer van de vaste top drie afwijken, dan is ie een vent en een vent, daar valt mee te praten. Maar een vent die beweert dat het mislukte project It Brûst ‘waarin mensen gevraagd werd naar hun verhaal’ en dan concludeert: ‘daar kan geen schrijver tegenop’, is geen vent, dat is iemand die niet weet waar hij het over heeft.

Schrijvers die, buiten Tresoar om, een literaire activiteit willen organiseren, met een lezing, een vraaggesprek, of, bijvoorbeeld, optredens van dichters, kunnen volgend jaar geen stap meer zetten. Nu is het nog mogelijk ‘in pear rudige rotsinten’ aan te vragen, niet meer dan € 2250 om posten als zaalhuur, reis- en organisatiekosten te dekken. Die mogelijkheid wordt met ingang van volgend jaar rücksichtslos wegbezuinigd. 90 organisaties krijgen volgend jaar geen cent meer, maar niemand is bang en niemand schrijft er over, maar je kunt op je klompen wel aanvoelen dat er klappen gaan vallen.
Dit is het mijnenveld waar de kwartiermaker in stapt. Karen Bies weet het en Keizer weet het, maar het is geen onderwerp van gesprek.

Ik noem deze hele kleine provinciale bezuiniging op literaire activiteiten omdat, als Keizer zegt dat er goede schrijvers zijn, hij moet weten dat de bekendsten onder hen niet zozeer bekend zijn op grond van hun oeuvre, maar dat optredens daar een belangrijke rol in spelen. Carrières beginnen niet in New ¥ork of op Poetry International, vaak is het de inzet van enthousiastelingen die de eerste stap daar naartoe mogelijk maakt en die eerste stap is dat cafézaaltje ergens achteraf, door schrijvers zelf gehuurd, of dat kleine podium, gerund door vrijwilligers. Het Literêr Sirkwy, optredens in De Bres, een boekpresentatie met muziek en optredens in Amsterdam, het kost niet alleen tijd, veel tijd die de organisatoren er voor over hebben, het kost ook geld. Posters, website, reiskosten, een vergoeding voor degenen die optreden, veel is het niet, nu is er nog een potje voor, maar straks is het helemaal weg. Weg, foetsie, verdwenen in de zakken van rode mantelpakjes, en de schrijvers betalen de PR voor hun werk en dat van collega’s straks uit eigen zak.

Er moet fiks bezuinigd worden. Viel enkele maanden geleden nog het cijfer 22 miljoen, nu gonst een hoger bedrag: 40 miljoen. Dat is de situatie waarin Keizer van Friesland de Kulturele Hoofdstad van Europa moet maken. Hij vindt echter niks en hem wordt evenmin iets gevraagd. Liever dan zijn vingers te branden wil Keizer ‘onderzoeken wat de Friese identiteit is’, want dat die er is, daarvan is hij overtuigd: ‘Friesland heeft een sterke identiteit, ook dat heeft niemand.’ Holle rombom, lijkt mij, van de zoveelste Friese schedel-meter.

Pulitzer

Zie en luister