Categorieën

Archief voor filosofie

Leven in een seculiere tijd

In de eerste decennia na de oorlog werd alom gezocht naar een ‘goddeloze God’ en een ’seculiere religie’. Ook de theoloog Dietrich Bonhoeffer was daar in zijn late werk naar op zoek geweest. Er lopen grillige lijnen van Bonhoeffer via Camus naar het wonderlijke godsbeeld, dat zich in de jaren zestig in het werk van […]

Lees de rest

_____________Friese wind________

Op een poëzieavond in De Bres in Leeuwarden, zo’n tien jaar geleden, heb ik onderstaand gedicht voorgedragen. In een mallotige bui had ik het ooit eens geschreven. Ik heb in mezelf nooit een dichter kunnen ontdekken. Ik ben niet zo poëtisch. En Leeuwarden is ook niet een stad waar je poëtisch van wordt. Om over […]

Lees de rest

Hemelse en aardse liefde

In de Galleria Borghese in Rome hangt een schilderij van Titiaan getiteld 
Hemelse en aardse liefde. Twee vrouwen, de een gekleed de ander naakt, 
zitten aan weerszijde van een met water gevulde sarcofaag. De naakte 
vrouw, die een brandend olielampje ophoudt, kijkt op naar links, naar 
haar geklede tegenpool, die op haar beurt de beschouwer […]

Lees de rest

Camus en de gelukkige dood

In de laatste weken voor het overlijden van Marijke herlas ik boeken van Camus. Vreemd genoeg gaf mij dat een soort troost, terwijl het denken van Camus geen enkel zicht geeft op een mogelijk leven na de dood. Het is iets anders wat Camus weet te raken. Iets wat aan de religie voorbij gaat. Te […]

Lees de rest

Ontwaken uit de droom van het leven

Marijke in Florence, mei 2009 (Dit bl0g verscheen eerder 0p 26 april 2012) Peace, peace! he is not dead, he doth not sleep, He hath awaken’d from the dream of life. Shelley, Adonais: An Elegy on the Death of John Keats Stel je wordt ‘sochtends wakker en de wereld ziet er heel anders uit.  Je […]

Lees de rest

De dood denkbaar, ondenkbaar de dood

Marijke in Lido di Jesole, mei 2009 (Dit blog verscheen eerder op 21 juni 2012) ‘Ter Braak spreekt over het toelaten der relative
rende doodsgedachte in ons denken. Van Duinkerken consta
teert: “Onderwijl moffelt hij handig het andere element weg, 
dat geenszins nihiliseert, doch veroorzaakt: het onto
logische element .. , hij zwijgt onderwijl over de psychologische onmogelijkheid […]

Lees de rest

Just for one day

‘De foto van Baudelaire, die ik vooral daarom heb opgenomen, omdat deze foto voor zover ik kan nagaan het oudste meervoudige gezicht te zien geeft dat in de verzamelwerken van de negentiende-eeuwse fotoportretten is te vinden. De expressie van het gezicht duidt zeker niet alleen op meervoudigheid. Baudelaire is op deze plaat wantrouwend. Naar de […]

Lees de rest

Een patroon van getallen

Christina Maria Hendrika Mous-Sanders (1905-1989) Als ik van een foto houd, als die iets in mij raakt, dan sta ik er bij 
stil. Wat doe ik, al die tijd dat ik er naar blijf kijken? Ik bekijk haar 
nauwkeurig, alsof ik meer aan de weet wil komen omtrent het 
voorwerp of de persoon die er […]

Lees de rest

Het vreemde verdwijnen van de erfzonde

‘In elk geval zijn wij zelf verwikkeld in een gebeuren, dat niet 
door deze of gene is uitgedacht en gepropageerd, maar dat ons, 
of wij het willen of niet, zonder meer overkomt. Wij hebben het 
niet zien aankomen; wij zijn er nog nauwelijks aan gewend; wij 
kunnen het echter niet tegenhouden; wij bemerken steeds duide
lijker, […]

Lees de rest

Een stroom van voortschrijdend inzicht

(foto: Nationaal Archief, fotograaf onbekend) Het is 27 juni 1969. Plaats van handeling: de kapel van het Sint Ignatiuscollege te Amsterdam. Jos Vrijburg, pater jezuïet en leraar godsdienst aan het Ignatiuscollege, trouwt met Anemiek Reymer. Het was voor het eerst dat een katholieke priester in het huwelijk trad zonder de intentie om uit het ambt […]

Lees de rest

Modernisme & retromodernisme

In de laatste twee jaar van mijn tijd op het Ignatiuscollege – ik spreek over het midden van de jaren zestig – kreeg ik Latijn van pater Lorié S.J. Hij gaf ook godsdienstles. Zelf was Lorié zeer geïnteresseerd in het denken van Augustinus. Voor belangstellende leerlingen gaf hij woensdagmiddag na schooltijd een extra uur les. […]

Lees de rest

Hoe moreel is het christendom?

‘Ik zeg zeer opzettelijk, dat de christelijke godsdienst, zoals ze is georganiseerd in haar kerken, de voornaamste vijand van de morele vooruitgang in de wereld is geweest en nog is. Ik geloof dat godsdienst in de eerste plaatst en in hoofdzaak is gebaseerd op vrees.’ Aldus verklaarde Bertrand Russell in 1927. Ik kwam deze woorden […]

Lees de rest

No Milk Today

Hoofdweg hoek Jan van Galenstraat. (Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam) Ik moet eerlijk bekennen: mijn smaak voor muziek is niet sterk ontwikkeld. De Bolero van 
Ravel, oké, dat gaat nog net. Maar wat daarna is gebeurd gaat vrijwel geheel aan mij 
voorbij. Waarschijnlijk ben als kind ooit blijven steken bij De vier jaargetijden van Vivaldi en […]

Lees de rest

Rümke & Vestdijk: seks en religie

Rümke en Vestdijk in de jaren veertig ‘De gedachte dat het opkomen van de psychologie als een genezings
proces kan worden beschouwd, is voor zover ik weet het eerst geuit 
door de Nederlandse filosoof en psycholoog Heymans. In een hoogst 
merkwaardige redevoering in 1909, De toekomstige eeuw der psychologie, wees Heymans op de achteruitgang van de […]

Lees de rest

Vestdijk en Sierksma (2)

‘Hwat ik tige nijsgjirrich foun, in pear jier lyn kaem ik op ús 
téologysk ynstitút yn Leiden. Dêr sieten hwat professoren en 
studinten to thédrinken en op de iene of oare manier keam it 
petear mei de studinten yn dy rjochting. Ik sei: “Ik denk niet 
dat de naam Reitsum u nog iets zegt”. “O, […]

Lees de rest

Van oude religies, dingen die voorbijgaan

oude christenen.jpg

Ik heb religie altijd gezien als iets dat hoort bij mijn ouderlijk huis. Zoals de klok op de schoorsteen, de haardstoel bij de kachel en de tabakspot van mijn vader, is religie voor mij een kostbaar relikwie van een voorbije tijd. Iets van dat gevoel herkende ik in een boek dat verscheen in 1947, het […]

Lees de rest