Categorieën

Archief voor filosofie

De excentrische positie van het zijn

Helmuth Plessner
‘De filosoof Plessner heeft in een werk over de 
verschillende trappen van het organische leven 
de menselijke levensvorm met die van plant en 
dier gecontrasteerd als ‘die Positionalität der ex
zentrischen Lebensform’. Het is echter de vraag, 
of men deze excentriciteit mag beschrijven als 
een bestaande toestand, als een eigenschap. Het 
is veeleer een menselijke [...]

Lees de rest

De blinde vlek voor de religie

“Daarmee is voorlopig niet meer gezegd dan dat hun werk niet 
is los te denken van een algemene crisis van het christendom, die een crisis is van West-Europa, zoals dat ook geldt van de 
boeken van Camus, Malraux en Kafka en van Het Uur U, The 
Cocktail Party, Der Idiot, The Outsider, L’Etranger en En [...]

Lees de rest

De vreemdeling als religieus figuur

‘Wie probeert levende mensen op het toneel te brengen, brengt slechts 
de dood der verveling en niets interessanter dan de regisseur, 
die levende paarden de planken doet opstommelen. Wie ideale 
typen weet te doen leven in beweging en tegenbeweging, boeit, 
ja ontzet zijn auditorium. In een spiegel kijken is niets bijzonders, maar zijn eigen geest [...]

Lees de rest

Een ode aan Spinoza

Het standbeeld is een monument voor bijzondere mensen. Wie zich onderscheiden heeft voor de gemeenschap wordt letterlijk op een voetstuk geplaatst. Vorsten, veroveraars, vrijheidsstrijders, maar ook geleerden, uitvinders, staatsmannen en sporthelden staan voor eeuwig stil op een sokkel. Het standbeeld is van alle tijden, want van helden kunnen we leren. Een standbeeld geeft ook rust [...]

Lees de rest

De taalmachine van Tinguely

Wereldbeschouwingen zijn mengsels van losse woordjes
Walter Serner, Letzte Lockerung
ENTER: Dankzij een kapper, die mij er ooit op wees dat de scheve haarinplant in mijn nek zijn oorzaak vindt in een ongewoon excentrische kruin, ken ik mijn achterhoofd haast beter dan mijn eigen gezicht. Ik weet dan ook vrijwel zeker, dat ik mijzelf herken op een [...]

Lees de rest

In het spoor van Bergson

Structurele koppeling tussen organisme en omgeving vindt plaats tussen operationeel onafhankelijke systemen. Als we onze aandacht 
richten op het in stand houden van de organismen als dynamische 
systemen in hun omgeving, lijkt die instandhouding gericht te zijn 
op een compatibiliteit van de organismen met hun omgeving die we 
aanpassing noemen. Als we op een gegeven [...]

Lees de rest

Het solipsisme van een kind

K. : Mag ik u even onderbreken? Penrose postuleerde dat een universum dat wordt beheerst 
door wetten die geen bewustzijn mogelijk maken, in feite mogelijk geen universum 
is. Daarom bestaat het universum bij de gratie van ons bewustzijn. Dat betekent dat 
er nooit zo ‘n universum of wereld zou kunnen bestaan, als niet onze ogen [...]

Lees de rest

God en de vooruitgang

Sinds de crisis worden er meer kroketten en bitterballen verkocht, zo las ik vanochtend in de Volkskrant. In zijn artikel Een controlefreak heeft geen vooruitgang nodig gaat Peter Giesen in op de mechanismen in het gedrag van de mens die er opgericht zijn om het verlies aan controle te compenseren. Hij baseert zich daarbij op [...]

Lees de rest

De Sartre van Sneek

In “opjefte”, it seksuéle? Jawis, mar dêr 
hoech ik, as skriuwer, gjin spuontsjes ûnder to 
stekken, dêr hawwe wy dominy’s, pastoars, dok
ters, maetskiplike wurkers, N.V.S.H.’s foar, en G. K. 
van het Reve: “Het past de mens, de erotiek met 
heilige schroom tegemoet te treden, want de 
seksualiteit is, wat allerlei zich vooruitstrevend 
noemende mensen ook [...]

Lees de rest

De filosoof zonder geloof

De vonken sprongen er vanaf gisteravond, toen de Sloveense filosoof Slavoj Žižek in het programma Tegenlicht zowat een uur lang aan het woord werd gelaten. Hij werd geconfronteerd met uitspraken van  deskundigen die in eerdere uitzendingen van Tegenlicht aan het woord waren geweest. Staande in een arena van videoschermen reageerde Žižek op kwesties als de [...]

Lees de rest

Jung of Sartre

De ervaring van een existentiële crisis en een gevoel van heimwee naar de religie, dat alles verenigde zich na de oorlog in een dieptepsychologische en bijna religieuze kunstopvatting. Existentialisme en psychoanalyse bepaalden het denken over kunst en literatuur. Met maken van kunst was een eenzame worsteling met het bestaan. Deze benadering komt onder meer tot [...]

Lees de rest

De structuren van het geweld

(1) Toiletten in Parijs hebben vaak de eigenaardigheid, dat het licht pas opgaat als je de deur op slot doet. Toen ik voor dit dilemma werd geplaatst, zag ik mijn lot onder ogen en koos voor de duisternis, waarna terstond het verlossende licht opstak. Een oplossing van een probleem kun je soms alleen zien door [...]

Lees de rest

Leven in een seculiere tijd

Ha Huub, Mooie kwestie die je daar aansnijdt. Heb je Charles Taylor: A secular age gelezen? Bij mij is die heimwee ook wel aanwezig maar ik kan haar aan- en uittrekken als een oud kledingstuk, ik kan haar opstarten als een computerprogramma waardoor ik bepaalde herinneringen en emoties kan verwerken, ik kan haar laten klinken [...]

Lees de rest

Travelling light

Wie ooit oude kranten heeft geraadpleegd, die zijn vastgelegd op microfilm, kent de wonderlijke ervaring om 
hele jaargangen in sneltreinvaart aan je voorbij te zien trekken. Draai de knop naar rechts en de tijd loopt vooruit, naar links en hij loopt terug, eerst langzaam en dan sneller en sneller. De 
pagina’s lossen zich op in [...]

Lees de rest

Over de liefde

And I saw it was filled with graves,
And tombstones where flowers should be;
And priests in black gowns were walking their rounds,
And binding with briars my joys and desires.
William Blake, The Garden of Love
In de Galleria Borghese in Rome hangt een schilderij van Titiaan getiteld 
Hemelse en aardse liefde. Twee vrouwen, de een gekleed de ander [...]

Lees de rest

De inflatie van de ramp

‘Een ramp’, zo zegt het woordenboek,’ is een gebeurtenis waarbij een ernstige verstoring van de openbare veiligheid is ontstaan, waarbij het leven en de gezondheid van vele personen, het milieu grote materiële belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad.’ Maar wanneer kun je van een ramp gaan spreken? Moeten er 10, 100 of [...]

Lees de rest