Terug in Amsterdam Zuid

Dit is Gwan. Ik fotografeerde hem gisteren voor het Hiltonhotel in Amsterdam. Gwan had me uitgenodigd voor een dagje Amsterdam. We kwamen met de trein: hij uit Groningen, ik uit Leeuwarden. Eindstation: Amsterdam Zuid. Het werd een lange wandeltocht langs plekken van onze jeugd. Gwan woonde in de jaren vijftig in Amsterdam Zuid. Ik kwam uit Oost, maar ging in Zuid op school.

In 1958 zaten Gwan en ik samen in de vierde klas van de Peetersschool. Die klas was destijds ondergebracht in een dependance, want de school had met ruimteproblemen te kampen. Zoals alle scholen in die tijd, want de geboortegolf eiste zijn tol. Zo bivakkeerden we in een houten noodgebouw, een type dat in de jaren vijftig veel werd toegepast: een zogenaamde Finse school. Deze bevond zich in de Breitnerstraat, een zijstraat van de Apollolaan.

Klassenfoto 1968 (Gwan: tweede rij van onderen, derde van rechts. Ik:  derde rij van onderen, vijfde van rechts)

Aan de achterkant was een complex van tennisbanen, dat zo rond 1960 plaats moest maken voor het Hiltonhotel. Op de plek, waar onze klassenfoto van 1958 is gemaakt, werd in 1991 Klaas Bruinsma geliquideerd en zou Herman Brood in 2002 nog van het dak afspringen. Maar op mijn klassenfoto is nog niets te merken wat daarop wijst. Op tv was Pension Hommeles en Greetje Kauffeld zong op de radio.

Na school moest ik eerst nog een eind lopen naar de Beethovenstraat, waar ik bus E en daarna D naar huis pakte. Maar voor dat het zover kwam, bleven we voetballen aan de overkant. Ook ‘verstoppertje’ in de bosjes achter de school, was een geliefd tijdverdrijf. Alleen de politie, die nog druk surveilleerde, had daar wel eens problemen mee. Als er een ‘juut’ aankwam, was het zaak om zo snel mogelijk uit de bosjes te komen. Anders werd je opgepakt en ging je mee naar het bureau.

Op een dag was het weer raak. Er volgde zoiets als een overval, terwijl de halve klas nog verstopt zat in de bosjes. Iedereen wist tijdig het vege lijf te redden, behalve Gwan. Hij had niet snel genoeg kunnen ontkomen en vluchtte terug in het struikgewas. Daarna volgde een ware omsingeling van wel drie agenten die het groen stelselmatig begonnen uit te kammen. Eén hield de wacht om een onverhoopte ontsnappingspoging eventueel alsnog te verijdelen. Aan de overkant van de straat keken we met zijn allen gespannen toe en we moedigden Gwan aan met aanwijzingen over waar de smerissen zich bevonden.

Opeens sprong Gwan als een duveltje uit het groen, ontweek met een schijnbeweging de agent die de wacht hield, sprong als een vlo over het hek en rende linea recta naar huis. Een groot gejuich steeg op. Op de foto die ik gisteen nam, staat hij precies op de plek des onheils. Gwan en ik raakten bevriend, niet zozeer naar aanleiding van dit gebeuren, maar omdat we het goed met elkaar konden vinden. Nadien zijn we elkaar zestig jaar lang nooit meer uit het oog verloren.

We spaarden in die tijd plaatjes van Captain Grant. Dat waren ingekleurde afbeeldingen van passagiersschepen en oorlogsbodems: De Queen Mary, Le France, de Queen Elizabeth, de Karel Doorman, De Bismarck, de Graf Spee, de USS Enterprise en de South Dakota. Gwan had iets met schepen. Als klein kind was hij met de De Oranje, ooit het snelste passagiersschip ter wereld, door het Suezkanaal gevaren en zijn fascinatie sloeg over op mij.

Vaak bleef ik bij hem thuis in de Frans van Mierisstraat nog even spelen, alvorens ik de lange reis naar huis aanvaardde. Boven op het kleine kamertje van Gwan hebben we ware zeeslagen uitgevochten. De ondergang van de Bismarck konden we samen navertellen van minuut tot minuut. Het was nog de tijd van de grote oceaanstomers, machtig, soeverein en onverstoorbaar. Voor ons was geen zee te hoog.

Gisteren waren de huidige bewoners van Gwans ouderlijk huis in de Frans van Mierisstraat zo vriendelijk ons even binnen te laten. We zagen de huiskamer, het uitzicht uit het raam met verderop de Jacob Obrechtstraat. In het huis waren nog altijd muizen. Zoveel was er niet veranderd in al die jaren. De dag van Gwan kon niet meer stuk. De mijne ook niet trouwens.

Reageren is niet mogelijk.