Zondagochtend in Bilgaard

CIMG3041

CIMG3042

De ene droom na de andere vannacht. Teveel om op te noemen. Eén droom is me bijgebleven. Ik was aan het wandelen in Bilgaard, de noordelijke stadswijk van Leeuwarden met galerijflats uit de jaren zestig, de tijd van de wederopbouw toen hoogbouw de oplossing leek te zijn voor de snelle groei van het aantal inwoners van de stad. Er werd daar flink gerenoveerd. De meeste flats werden afgebroken om plaats te maken voor futuristisch ogende woningbouw. Ik verbaasde me over de experimentele parkaanleg, waarbij tropische speelstrandjes met cipressen en palmbomen werden afgewisseld door afwerkplekken voor straatprostituees en heroïneverslaafden.

De flats waren ingenieus ontworpen met telkens twee verdiepingen – split-level zoals dat heet – met elke woning een toegang tot de gaanderij en een balkon bij de huiskamer. Op de bovenste verdieping keek je uit over de hele stad en in de verte kon je de vuurtoren van Ameland zien liggen. Op de gaanderijen was het een drukte van belang. Een vrouw in de lift klaagde over de slechte toegankelijkheid voor moeders met kinderwagens en ook voor invalidenwagentjes was het wat moeilijk draaien in de smalle lift. Dat leidde tot oeverloze discussies tussen de bewoners. Soms werd er zelfs uit pure frustratie een invalide over het balkon gegooid. In het gazon beneden stonden meerdere gedenktekens, waar zo nu en dan een vers boeketje bloemen werd gelegd.

Er gebeurden wel meer vreemde dingen daar in Bilgaard. De politie keek toe hoe jonge vrouwen werden geronseld voor obscure doeleinden. Loverboys en drugsdealers hielden zich op in de flats. Maar voor de rest was het een modelbuurt met veel groen en waterpartijen, een boeiend en afwissend spel van stedelijke ruimtes. Het was de laatste gestaalde megawijk van het Nederlandse modernisme. Bevlogen stedenbouwkundigen hadden er alles gedaan om het leven hier van wieg tot graf aangenaam te maken. Er was een casino, een kerk, een synagoge en een moskee. Je kon er zelfs een modderbad nemen en een enkeling speelde het klaar om euthanasie te regelen voor zijn bejaarde schoonmoeder.

Dit was niet het leven. Dit was het gedroomde leven. Hoog in de lucht vlogen vogels op weg naar warmere oorden. Ze hadden geboekt bij Transavia. Last minute, en dus heel goedkoop. Ik hoorde een stem diep in mezelf. Er komen andere tijden. Het is tijd om naar binnen te gaan. Tijd voor een Innere Emigration.

Norbert0001

Norbert0001

Het was nog vroeg. In de takken van de bomen zaten vogels, roerloos en met opgezette veertjes in de kille ochtendbries. Het was wat grijzig weer, ‘het weer van alle mensen’, zou Gerard Reve zeggen. De lauwe geur van natte kranten vermengde zich met de tinteling van het naderende winterseizoen. Ik realiseerde me opeens dat ik in de toekomst liep. Dit was niet Bilgaard, maar een gereconstrueerde kopie daarvan die als trekpleister diende voor toeristen uit de hele wereld. Japanners liepen in ganzenpas over de paden in het groen. Als ze stilstonden werd er druk gefotografeerd. Het geklik van de camera’s deed me aan het geluid van krekels denken.

Het was de laatste dag van het najaar en zondagochtend bovendien. In het gazon tussen twee grote flats was een stel Pakistanen in smetteloos witte kleding cricket aan het spelen. Een oud mannetje dat daar elke dag naar stond te kijken sprak me aan. Hij wist alles van cricket. Pakistan is een groot cricketland met veel uitzonderlijk getalenteerde spelers, zo liet hij me weten. Een probleem is echter de discipline en de daarmee gepaard gaande erectieproblemen. Hierdoor is het Pakistaanse team in staat geweldige prestaties neer te zetten, maar de andere dag ver onder hun niveau te spelen. Cricket is oorlog, hoorde ik hem nog zeggen.

Een straaljager vloog over en stortte neer in de verte. Maar het bleef stil. Ik hield mijn adem in en door een kier in mijn hart sloop de weemoed naar binnen. Ik wilde naar huis, maar ik kon niet. De tijd stond stil. Het verleden – dat wil zeggen: het heden – lag voorgoed achter me. De toekomst was een eeuwig afscheid. Eenzaam maar niet alleen voelde ik mij beroofd van een natuurlijk verloop der dingen. De tijd, de tijd, mijn God waar blijft de tijd? Vertrekken is een beetje sterven, maar stilstaan in het heden betekent eeuwig wederkeren.

Overspoeld door een intens gevoel van heimwee liep ik al dolend verder door dit betonnen decor. Op het eind van de wijk was een groot vliegveld aangelegd. Het deed een beetje denken aan het Schiphol van de jaren zestig. Joris Linssen liep er rond van het televisieprogramma Hello Goodby. Hij was op zoek naar een verliefd stelletje dat op het punt stond afscheid te nemen. Eindelijk had hij twee geliefden gevonden. Ze omhelsden elkaar en een van de twee liep weg de eindeloze galerijstraat in. Er scheurde iets doormidden maar ik wist niet wat. Ergens diep in mezelf sprak wederom die stem van de waarheid. Toen ik wakker werd was ik helaas vergeten wat zijn woorden te betekenen hadden. Eén ding wist ik zeker. In de Dokkumer Ee drijft na al die jaren nog steeds bij tijd en wijle een kurk voorbij.

13 Reacties »

  1. Keu

    20 december 2015 op 00:19

    ‘Ik verbaasde me over de experimentele parkaanleg, waarbij tropische speelstrandjes met cipressen en palmbomen werden afgewisseld door afwerkplekken voor straatprostituees en heroïneverslaafden.’

    Het is een wat vreemde afwisseling, afwerkplekken en heroïneverslaafden. Kun je er nog even naar kijken?

  2. Keu

    20 december 2015 op 00:44

    ‘De flats waren ingenieus ontworpen met telkens twee verdiepingen – split-level zoals dat heet – met elke woning een toegang tot de gaanderij en een balkon bij de huiskamer. ‘

    Ook niet echt een mooie zin. Persoonlijk kan ik er wel in meegaan, ik heb jaren in dergelijke flats gewoond – en heb er wil ik daar, wellicht ten overvloede, goede tijden, slechte tijden meegemaakt en zien ontstaan – en misschien is het beeld ook wel alleen maar bedoeld voor lezers die dergelijke flats uit eigen ervaring kennen, maar toch.

    De flats zijn ingenieus ontworpen beweer je en het bewijs daarvoor moet dan zijn dat elke woning toegang tot de gaanderij – in de tijd dat ik in zulke flats woonde werden dat galerijen genoemd. Dat was overigens niet in Bilgaard maar in Lekkummerend / Vrijheidswijk – en een balkon hebben.

    Ik kan me vergissen maar volgens mij is het hebben van een balkon en zeker niet het toegang hebben tot de gaanderij – ik neem je term even over – niet uniek voor split-level flats en eerder een noodzaak dan het gevolg van genieus – de spellingscontrole herkent het woord vreemd genoeg niet. Wij gelukkig wel – ontwerpen.

  3. Keu

    20 december 2015 op 00:45

    Waar ik maar mee wil zeggen dat je het typische split-level gevoel vergeet te omschrijven.

  4. Keu

    20 december 2015 op 00:52

    Verder geen commentaar.

  5. Keu

    20 december 2015 op 01:49

    Wat overigens niet betekent dat er niet meer commentaar mogelijk zou zijn – zag ik daar Reve weer even voorbijkomen? – maar daar heb ik nou geen zin meer in.

  6. Keu

    20 december 2015 op 02:50

    Waren het nou zeven of acht treden op die trappen in de split-level woningen. Of waren het er maar zes. Nee, zeven of acht.

  7. Huub Mous

    20 december 2015 op 09:38

    Beste Keu,

    Hartelijk dank voor deze kritische tekstanalyse die ik zeer op prijs stel. Jammer alleen dat je de kritische toon niet tot het eind weet vol te houden en uiteindelijk weer in de voor jouw gebruikelijke meligheid vervalt. Ook valt me op dat de eerste zin van mijn tekst je kennelijk is ontgaan. Hierin wordt toch duidelijk vermeld dat het om een droom gaat. De ik-figuur is aan het woord en spreekt in de verleden tijd over een droom die hij de afgelopen nacht heeft gedroomd. Sterker nog, hij had meerdere dromen en alleen deze is hem bijgebleven. Je zult het geloven of niet, maar deze droom heb ik werkelijk gedroomd, precies zoals hij hier beschreven staat. Niet vannacht, maar een tijdje geleden.

    Het toeval wil dat ik afgelopen vrijdag in Bilgaard was. De twee foto’s zijn laten het uitzicht zien vrijdagmiddag om 16.00 genomen vanaf de brandtrap op de achtste verdieping van een flat aan de rand van Bilgaard. Wat er verder in mijn droom voorvalt heeft niets met deze omstandigheid te maken, maar helemaal onwaar zijn deze gebeurtenissen ook niet. Je zou kunnen zeggen dat door mijn bezoek aan Bilgaard mijn droom precies op zijn plaats viel. Opeens begreep ik wat ik een tijdje geleden had gedroomd. Die betekenis is voor mij heel duidelijk, maar ik zal je dat niet uit gaan leggen. Daarvoor zou je de tekst symbolisch moeten lezen, en als ik jouw commentaar zo lees, is dat niet jouw sterkste kant. Symboolblindheid komt bij veel Friezen voor. Dat zei Gerard Reve al. ( Pardon, ik zal ophouden over Reve).

    Er is nóg iets merkwaardigs aan de hand met deze droom, iets wat ik pas later ontdekte. Het lijkt of de teksten van twee Franse chansons op de achtergrond meespelen in het verhaal. Het eerste chanson is Dimanche à Orly van Gilbert Bécaud, waarvan ik de YouTube versie ook onderaan heb weergeven. De ander is Orly van Jacques Brel, waarin overigens ook verwezen wordt naar het chanson van Bécaud. Zo is ook in mijn droom sprake van een vorm van intertekstualiteit. Maar ik denk dat dit bij alle dromen tot op zekere hoogte het geval is. Elke droom ‘schrijft zich in’ in een andere ‘droomtekst’, of die nu uit de werkelijkheid afkomstig is (Tagesresten zoals Freud het noemde) of uit het onbewuste, dat doet er niet toe. Elke droom is een mix van Dichtung und Wahrheit.

    De tekeningen die ik in de tekst heb ingevoegd zijn overigens de originele ontwerptekeningen uit 1959 van de architecten Jo van den Broek en Jaap Bakema. Verder is nog vermeldenswaard dat ik zelf ook een paar jaar op de achtste verdieping van een flat heb gewoond. Dat was in een torenflat in Diemen aan de rand van Amsterdam. Daar zag je vanuit het raam uit over de Bijlmermeer. Daarachter lag Schiphol. De hele dag vlogen vliegtuigen af en aan. In 1976 ben ik daar weggegaan. Als ik er was blijven wonen, dan had ik op 4 oktober 1992 vanuit mijn raam gezien hoe de Bijlmerramp zich in de verte voltrok. Dat heb ik dus niet gezien, maar ik droom er nog wel eens van. Tot zover maar weer. Ik zie uit naar je commentaar van morgen en wens je een goede zondag. Het is zacht weer, zo lijkt het. Als ik jou was zou ik even een frisse neus gaan halen.

  8. Wies de winter

    20 december 2015 op 11:53

    Op stervend na dode Sterre iPad gehaald in de keuken
    Ik moet en zal die foto,s kwijt van mijn ontbijt.
    Nee, Sterre duldt da t pieltje niet van mijn foto apparat.

    Ik zette water op voor mijn lapswans souchon, twee eieren kwijt, nu moest het in het lange ding, war straks moeilijk die bladeren weer uit te krijgen zijn, een oude gekreukte croissant van gister, ze waren in de aanbieding , vier voor een euro, ik nam er stom te veel, wetende dat ze de volgende dag droog zijn en gekreukt, ik frummelde de stokdood open, nam uit het midden, daar waar ze op haar lekkerst is een dikke plak ne nog een dunnetjes , nam een foto met en zonder flits. Toen zette ik een theelichtje in de oude doos maakte een foto van mijn katholieke achtergrond. Toen zette ik het pitje op de doos waardoor hij uitging liet hem zo staan en maakte nog een foto.
    Ik wil boeken met Brands’ kijken, leuke onderwerpen
    Grote Apple is al dagen dood, nu ook de laptop, zit totaal vast in een regenboogdownloadertje.
    O misschien kan het ook op Sterre. Ik kreeg Sterre ooit van mijn nichtje Marielle, zij ewerkt bij leaseplan, het enige bedrijf waar het bij mijn weten goed mee ging in de crisis, ze gaven al het personeel een iPad, maar jel had er al een van Erik uit veerwogen , juist dat bedoel ik, en toen kreeg ik hem op kerst, heel heel lang gelden en daarom heet ze Sterre van sterretje van kerst en Sterre van Apple. De eerste tijd mailde Sterre zelf naar Marielle, over wat ze at enzo.

  9. Wies de Winter

    20 december 2015 op 12:06

    jammer, boeken afgelopen
    en herhalingen vergeet ik
    maar ik heb wel weer foto’s nu. misschien eerst
    twee klassiekers van gisteravond

    IMG_9510.jpg
    IMG_9509.jpg

    ok dan niet

  10. Huub Mous

    20 december 2015 op 12:10

    Hoe komt het toch dat ik gekken aantrek?

  11. Wies de Winter

    20 december 2015 op 12:22

    http://i288.photobucket.com/albums/ll180/wiesdewinter/IMG_8466_zpsrihor3c7.jpeg

  12. Wies de Winter

    20 december 2015 op 15:15

    http://i288.photobucket.com/albums/ll180/wiesdewinter/IMG_8974_zpsmnvrwun0.jpg

    http://i288.photobucket.com/albums/ll180/wiesdewinter/IMG_8973_zpsghgqxncw.jpg

  13. Keu

    20 december 2015 op 16:00

    @Huub,

    Het was me niet ontgaan hoor. Het zal jou op jouw beurt niet ontgaan zijn dat ik inhoudelijk vrijwel helemaal (nog) niet op je tekst ben ingegaan, op het naar mijn smaak wat al te schetsmatig neergezette split-level gevoel na dan.

    Waarschijnlijk ga ik dat ook niet doen, ik verwacht dat je vandaag of morgen weer met een nieuwe blogtekst komt en ik neem aan dat je begrijpt dat ik niet elke dag al mijn gedachten over je teksten hier uit de doeken kan doen. Het zou mij waarschijnlijk nog meer tijd kosten dan het jou kost om ze te schrijven en die tijd wil ik ook aan andere zaken besteden.

    Eventueel zou ik me kunnen beperken tot alleen de teksten die mij het meest aanspreken, maar dan moet ik wel weten dat ik nuttig bezig ben. Niet dat ik daar geen plezier in zou hebben, maar plezier kan niet de enige motivatie voor mij zijn om me op die manier bezig te houden.

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)