Hoezo eerlijk en oprecht?

1280-Honest-Tea-honesty-campaign

‘Wij mensen ordenen de bonte verscheidenheid van de wereld op twee manieren, door verschijnselen onder één noemer te brengen, en door ze te contrasteren. Zo ontstaan groeperingen als ‘hond, boom, stad, ster, boek’ en wat al niet 
aan verzamelwoorden. Tegelijk – en dat doen we allen tientallen malen per dag 
- zetten we verschijnselen in paren tegenover elkaar: jong-oud, zomer-winter, 
koud-warm, vlug-langzaam, mooi-lelijk. Die tegenstellingen zijn niet absoluut; ze gaan zoals dag en nacht vloeiend en geleidelijk in elkaar over. Omdat we 
twee ordeningsschema’s ter beschikking hebben, is het mogelijk dat iemand het 
ene gemakkelijker hanteert dan het andere. Dat betekent dat er mensen zijn die liever contrasteren dan bij elkaar zetten, hoewel ze dít laatste uiteraard ook 
doen. En onder de mensen die bij voorkeur contrasteren, zijn er dan ook nog – 
en ieder van ons heeft weleens zo iemand ontmoet – die de neiging vertonen tegenstellingen aan te zetten en te verscherpen, zowel in hun denkwijze als in de
dagelijkse omgang. Dat zit, vermoed ik, in hun aard. Zoals er ook mensen bestaan die, in hun passie voor harmonie, steeds weer trachten zelfs heel reële tegenstellingen te verdoezelen.’

Aldus schreef mijn voormalige geschiedenisleraar Piet Fontaine in zijn boek De onbekende Hitler (1992). Het mag duidelijk zijn dat Adolf Hitler niet tot het type mensen behoorde dat naar harmonie streeft en de dingen vooral onder één noemer wil brengen. Hitler was het tegendeel, hij was er goed in om dingen voortdurend te contrasteren en daarin tot het uiterste door te gaan zodat er geen enkele grijstint meer over blijft tussen zwart of wit, goed of fout. Ieder mens heeft zijn karakter ergens op de glijdende schaal tussen het extreme ‘harmonie-type’ en het extreme ‘contrast-type’. Zelf heb ik – geloof ik – een nogal hybride karakter. Ik mag graag contrasten aanleggen, maar ik hou ook van harmonie. Daarom lig ik  voortdurend met anderen, maar ook met mezelf in de clinch.

De Amerikaanse humorist Robert Benchley heeft eens beweerd, dat er in de wereld twee soorten mensen bestaan: mensen die de wereld in twee soorten mensen verdelen en mensen die dat niet doen. Ik doe het doorgaans allebei. Trouwens, met die stelling van Benchley is iets raars aan de hand, want hij bijt zichzelf in de staart. Als die stelling een waarheid bevat, dat haalt hij die waarheid tegelijk ook onderuit. Degene die deze stelling verkondigt blijft immers uit buiten beeld. En wat doet hij? Hij doet beide. Hij verdeelt de wereld in twee soorten mensen, en tegelijk doet hij dat ook niet door te zeggen dat er twee soorten mensen bestaan, dus ook mensen die dat niet doen. Maar tot welk soort behoort hijzelf?

Anders gezegd, degene die deze stelling verkondigt doet beide en past dus niet in de zwart-wit verdeling die hij zelf maakt. Is hij daarmee tegelijk zowel een ‘contrast-denker’ als een ‘harmonie denker’? Ik denk  van wel. Ik zou mezelf geen denker durven noemen, maar als ik het was, dan zou ik zo’n soort ongrijpbare denker willen zijn. Een denker van ‘beide en geen van beide’. ‘Met en zonder jou’ tegelijkertijd. Met verstand en zonder gevoel en tegelijk ook het tegendeel: met gevoel en zonder verstand. Met God en tegelijk ook zonder God. Katholiek, maar ook niet-katholiek. Reve en niet Reve. Lourdes en de ontkenning daarvan, juist in het onmogelijk gevoel van nostalgie naar het ongrijpbare mysterie. De ratio en het irrationele in één onbestaanbaar voordeelpakket.

Ooit heb ik een blauwe maandag in Delft gestudeerd om ingenieur te worden. Ik ben daar zelfs ontgroend door een stelletje nogal rechts-denkende ouderejaarsstudenten. Die plachten dan tegen je te zeggen: ’Hier maken we een echte man van jou: een man uit één stuk.’ Ik heb toen bij mezelf gezworen dat ik nooit van mijn leven ‘een man uit één stuk’ zou worden. Ik heb daar ook geen aanleg toe, moet ik eerlijk zeggen. Ik word ook altijd kriegel van mensen die zeggen, dat het zo belangrijk is om altijd eerlijk te zijn. Ik heb daar iets tegen. Zoals ik ook mensen niet vertrouw die zeggen dat je met God aan je zijde altijd eerlijk en oprecht bent. Calvinisten en moslims hebben daar een handje van. Zij zijn daar heel eerlijk in. Maar wat is eerlijk? Waar is die eerlijkheid op gebaseerd? Eerlijkheid kan ook het alibi van onmenselijkheid zijn.

Hoe kun je nou altijd eerlijk zijn? Eerlijk kun je alleen zijn door niet de intentie te hebben om het te willen zijn. Wie perse eerlijk wil zijn, miskent dat een mens meer is dan alleen een intentie om iets te willen zijn. Wat je wilt zijn, weet je zelf nooit precies. Eerlijk kun je alleen zijn door toe te geven, dat je jezelf nooit helemaal kent en ook nooit helemaal zult kennen. Als ik zeg: ‘Ik lieg nooit’, dan ben ik niet eerlijk. En als ik zeg: ‘Ik ben altijd eerlijk’, dan lieg ik dat het gedrukt staat. Sartre formuleerde het in zijn boek Het zijn en het niet (1942) met zijn gebruikelijke luciditeit als volgt:

‘De wezenlijke structuur van de oprechtheid verschilt dus niet van de kwade trouw, aangezien een oprecht mens zich constitueert als wat hij is om het niet te zijn. Dat verklaart de door allen erkende waarheid dat men te kwader trouw kan worden door oprecht te zijn.’

Sartre is Sartre en ik ben ik. Toch geloof ik dat er altijd een moment komt dat je moet kiezen. Eerlijk of niet eerlijk, het doet er dan niet meer toe. Als je niet kiest voor wat je gelooft, geloof je op een gegeven moment in niets meer. Ik kies voor mezelf, dat is mijn geloof. En ik denk oprecht, dat dit geloof het beste is. Ook voor de anderen. Het leven is een schipbreuk. Als het er op aan aankomt zal ieder zichzelf moeten redden. Of niet soms?

11 Reacties »

  1. Wiersma

    28 augustus 2015 op 03:21

    Het is onmogelijk om altijd eerlijk te zijn. En er alles maar uit te flappen wat je écht denkt.

    De mens zou allang uitgestorven zijn als ie 100% eerlijk zou zijn en altijd zou zeggen wat ie écht dacht.

    Neem alleen maar een werksituatie.
    Iedereen op de werkvloer heeft een bloedhekel aan de heersende manager, maar dat zeggen ze niet. Zouden ze dat zeggen dan zouden ze worden ontslagen met alle gevolgen van dien. Dat kan niet meer in dit systeem. ‘Je moet gedreven en gemotiveerd’ zijn. Ook al is het een kudtbaan kwadraat.
    ‘Een passie voor boekhouden’. Tja, wees eerlijk, wie heeft dat nou niet?

    Of je relatie is net uit, ontmoet iemand anders en gaat dan zeggen: ‘ja, mijn vorige vriendin was toch eigenlijk best wel knapper. Mooiere borsten ook en beter in bed dan jij. Hoewel, jij kan lekkerder spinazie koken en je zeurt niet zo als ik een scheet of boer laat. Dat dan weer wel.
    Maar goed, in feite ben je tweede keus, maar ja, beter ben je niet’.

    Dus. Op individueel niveau is het best handig om niet alles te zeggen wat je denkt. Dit noemt men ook wel eens sociaal gedrag. Ook al lieg je in feite. Maar gek genoeg, helpt dit de mensheid juist vooruit.

    Weet je wie in feite NOOIT zouden mogen liegen omdat ze domweg in dienst staan van het algemeen nut zijn: politici.

    Wat ze mogen hebben is een mening, een visie. HUN waarheid, dat is wat ze mogen en ze mogen daarin wat mij betreft best falen.
    Maar wees dan eerlijk in je falen, sommige issues zijn nogal groot en complex, en niemand heeft altijd direct alle kennis paraat om het juiste antwoord te geven. En soms is er sprake van voortschrijdend inzicht die een mening ook kan veranderen.

    En ja, er is ook iets als diplomacy. En dat noemt men dan weer ‘respect voor andere culturen’. Ook al is je eerste impuls: ‘wat een achterlijke cultuur’ moet je je toch inhouden. Want je weet niet alles.

    Maar liegen? Of dingen in doofpotten stoppen?
    Dat zouden ze in feite NIET mogen. Een doodzonde en reden voor direct ontslag op staande voet. Zoals Rutte en Timmerfranske met hun onderste steen en boycot. Pure Psychopaten wat mij betreft.

    Maar is dit wat gebeurd? Welnee, precies het tegenovergestelde.
    Keihard liegen en bedriegen is voor politici de norm geworden.
    Plus nog eens allerhande dubbele agenda’s en eigenbelangen et wolla: de chaos is compleet. Ze schamen zich er niet eens meer voor, ze lachen alles weg.

    In feite komt dergelijk gedrag alleen voor bij mensen die zware lood of kwikvergiftiging hebben opgelopen.

    En zoals u weet: ook hiermee is het Romeinse rijk ten val gekomen.
    Knettergestoorde leiders.

    Zoals die lui in de eu of in nl.

    En nogmaals: als ik op stealth modus een land ten val zou willen brengen, zou ik het exact zo doen.

    Nodig ze uit voor luxe banketten. Flikker er nano lood of kwik in.
    Niet direct vergiftigen: dat valt op.
    Langzaam knettergestoord maken.

    Chantage werkt ook goed: uitnodigen voor sex feestjes en zo, maar dan wel ff de verborgen camera aanzetten he?

    Moet je eens kieken hoe snel en hard ze willen liegen in jouw voordeel.

    En trouwens Hitler. Was die gast bij zijn verstand? Nee tuurlijk niet.
    Maar IG Farben was zijn grote vriend. Chemie bedrijf. Wel. Wat denkt u zelf. Met drugs zijn dingen te ‘regelen’.
    Trouwens, Hitler was zwaar en zwaar aan allerhande medicijnen.

    Maak iemand eerst ziek, en bied vervolgens een ‘geneesmiddel’.
    Het werkt net zo simpel als heroine dealen.
    Eerst geef je wat gratis weg, totdat iemand verslaafd is, en daarna komt de ‘prijs’.

    Dat hoeft niet altijd geld te zijn, dat kan ook door iemand dingen te laten doen die in jouw voordeel zijn. Hoewel IG Farben Hitler met 130 miljoen DM steunde.

    Wat zou er gebeuren als een bedrijf Wilders zou steunen met 130 miljoen euro? En wat zouden ze daar voor terug willen?
    Wat is zoveel geld waard?

    Patenten! Monopoly’s! In dit geval patenten op de ‘natuur’, lees chemicalien om uit steenkool benzine te maken en ‘medicijnen’!
    Een triljarden markt. Niet zo maar een grapje.

    En wie zou weigeren voor 130 miljoen? U?
    Elk mens is omkoopbaar wordt beweerd.
    En omkoping is professioneel liegen in voordeel van jezelf en de ander.

    Bent u omkoopbaar? Ja? Nee, Misschien? En waar ligt bij u de grens?

    De senaat in the US is om te kopen voor slechts 300 miljoen per jaar.
    Hier lachen de oligarchen om met hun miljarden winsten pp.

    Dus eerlijkheid/oneerlijkheid is gewoon te koop in iets waarvan u denkt dat het ‘democratie’ heet. En dat dat dan iets is wat ‘eerlijk’ is.
    Hahaha!

    Ja, zo was het misschien ooit eens bedoeld maar dat vehikel is inmiddels tot op de draad versleten en verrot, geen redden meer an.

    ‘Tijd voor een nieuwe auto schat. Rutte had toch gelijk!
    Of nee wacht: tijd voor een nieuw systeem!’

    En zo kochten Henk en Ingrid geen nieuwe auto maar een tweedehands vliegdekschip en voeren buitengaats.

    En alras ontvingen ze steeds meer ‘leugen-vluchtelingen’. Mensen die alle leugens bij elkaar helemaal zat waren. Begrepen dat er geen redden meer aan was en aan dat ‘virus’ wilden ontsnappen.

    Geen lafheid, maar juist een evolutionaire sprong.
    Als het ergens slecht kersen eten is moet je verkassen.
    Zo werkt evolutie. Simple as that.

    Gewoon leven from scratch weer eens uitvinden maar dan zonder beroeps leugenaars als politici, juristen, media en olichargen.

    Zal de mens in de toekomst ook moeten doen als ze van plan zijn te gaan spacetravellen.

    Of: de aarde wordt bestookt door meteorieten. Bijna iedereen sterft uit. Een paar duizend man kunnen echter mee in een overlevingsgrot. Wie neem je mee? Politici? Juristen? Journalisten? Ambtenaren?
    Kansenpareltjes uit prachtwijken?

    Welnee. Je neemt mee: vakmensen die weten wat een troffel, een hamer, een spijker, een gootsteenontstopper, een koperen leiding, een krop sla, een koe en een voltmeter is.
    Wetenschappers. Technici. Boeren. Bouwvakkers. Kunstenaars.
    En echte leiders zonder dubbele agenda. En hier een daar een verdwaalde dwarsdenker.

    En laat de Koran en Bijbel maar achterwege. Als ze vernietigd worden was dat immers God en Allah’s wil. Zo niet dan niet.

    Kijk. nog een leuk dingetje over ISIS trouwens.

    http://achterdesamenleving.nl/isis-als-psy-op-10-punten-die-laten-zien-dat-isis-nep-is/

  2. Lucas Blijdschap

    28 augustus 2015 op 07:45

    Ik zou het laatste woord weglaten.

  3. Huub Mous

    28 augustus 2015 op 09:32

    Dat wordt dan het begin van het einde. Op het laatst hou je geen woord meer over.

  4. Eddy Drost

    28 augustus 2015 op 09:46

    Lucas Blijdschap,

    Kunt, en zo ja, wilt u mij uitleggen welk diep filosofisch inzicht achter uw reactie verscholen ligt?

  5. advertentie

    28 augustus 2015 op 13:49

    Deze seconde eindigt over ∞:∞ seconden

  6. Eddy Drost

    28 augustus 2015 op 13:57

    Wiersma,

    Denkt u nu echt dat zo’n onzin verhaal over ISIS ook maar een kern van waarheid heeft?

  7. Lucas Blijdschap

    28 augustus 2015 op 14:09

    Eddy Drost, verwacht van mij geen diep-filosofische duidingen, ik ben maar een eenvoudige jongen. Reve zei zo mooi: Schrijven is eenvoudig, je moet alles afhakken wat er niet bijhoort. Maar wat ik bedoelde is mooi bezongen door Maarten van Roozendaal:
    https://youtu.be/XVniOVWPs0E

  8. Huub Mous

    28 augustus 2015 op 14:36

    Het wordt er al met al niet duidelijker op wat er nu eigenlijk mis is met dat laatste woordje ‘soms’. Of niet soms?

  9. Eddy Drost

    28 augustus 2015 op 14:54

    Tja, matige uitleg. Bomans zei eens: schrijven is schrappen, maar in dit geval gaat u wel wat ver. Of niet soms? Is een volstrekt normale zin. Dat u het heeft over het laatste woord van Huub of Wiersma is mij ook niet helemaal duidelijk. U had derhalve trouwens wel wat specifieker kunnen zijn, of niet soms?

  10. hermand

    28 augustus 2015 op 15:48

    https://youtu.be/uoGEEzYfMi0

  11. al

    28 augustus 2015 op 22:59

    met al?

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)