Babyboomers & the incrowd

Slide1

De geboortegolver doen een indringende leeservaring op met de demoraliserende verwerking va de Tweede Wereldoorlog. Vervolgens word hun in aan aantal romans en non-fictiewerken ingeprent dat de utopie van de jaren zestig, de bevrijding van het menselijke bestaan op alle denkbare niveaus, is mislukt. Bovendien is er dan nog de confrontatie met het ideologische falen van het ‘reëel bestaande socialisme’…

Aldus Ronald Havanaar in zijn Babyboomboek. Naarmate het boek het einde nadert wordt zijn betoog allengs somberder. Het beeld formeert zich van een generatie met een schizofreen levensgevoel, enerzijds getekend door de verwerking van de morele deceptie van de oorlog die hen door de vorige generatie in boeken wordt aangedragen, anderzijds is het juist dat oorlogsverleden, dat zij niet uit eigen ervaring kenden, de aanjager geweest van een progressieve utopie die zij uiteindelijk voor hun ogen zagen verpulveren. In een land dat na de oorlog moreel geknakt was kwamen zij in een wereld en wekelijkheid terecht die alles leek te beloven maar uiteindelijk niets kon waarmaken.

Een grote deceptie werd hun deel over de gevolgen van de emancipatie. De bevrijding van de seksualiteit leidde niet zelden tot gebroken huwelijken en gevoelens van verlatenheid. De babyboomers zijn daarom in de ogen van Havenaar een generatie van zowel bevrijding en verval. Het theoretisch fundament van vooruitgangsgeloof bleek niet te deugen. Het beeld van de babyboomers als ‘de protestgeneratie’ is volgens Havenaar dan ook een grove versimpeling. Hij zet zich af tegen het beeld dat Hans Righart en James Kennedy van de jaren zestig hebben geschetst, respectievelijk in hun boeken De eindeloze jaren zestig, geschiedenis van een generatieconflict en Nieuw Babylon in aanbouw Nederland in de jaren zestig. Beide boeken verschenen in het midden van de jaren negentig, toen de historische evaluatie van de jaren zestig op gang kwam.

Slide1

Wat voor Havenaar overblijft is het beeld van een stuurloze generatie. Jammer alleen dat hij niet met tegenargumenten komt die de stellingen van Righart (‘de wereldwijde massamedia als causa causans van the sixties’) en Kennedy (‘de regenten en volksopvoeders van de jaren vijftig als wegbereiders van de opstandige babyboomers) kunnen corrigeren. Popmuziek heeft wellicht meer nog dan boeken de revolte van de jaren zestig teweeg gebracht, in ieder geval verspreid. En de zorgzame pedagogische sfeer van de jaren vijftig heeft de loper uitgelegd voor de anti-autoritaire babyboomers. Die conclusies worden door Havenaar niet aangevochten, laat staan weerlegd

Klopt het sombere beeld dat hij er voor in de plaats zet? Ja en nee. Ook ik heb in het verleden wel eens aangeschopt tegen een al te rooskleurig beeld van de generatie van de babyboomers. Dat deed ik onder meer vier jaar geleden in een paginagroot artikel in de Volkskrant, waarin ik beweerde dat ‘wij babyboomers’ bij de eerste afslag de het spoor al bijster zijn geraakt. Ik schreef dat als reactie op het boek van (Joop den Uyl-biografe) Anet Bleich De boze babyboomer. Dit betoog werd me niet door iedereen in dank afgenomen. Er volgden felle tegenreacties van onder meer Max Pam en Marcel van Dam.

Als je iets verkeerd beweert over de babyboomers, staan er altijd een paar rode kemphanen klaar om je kapittelen. De cirkel sloot zich meteen. Dat wil zeggen de ‘linkse cirkel’, want die heeft de jaren zestig voor een groot deel geconfisqueerd. De verbeelding, die aan de macht moest komen, was de verbeelding van links, zo beweerde later menig salonsocialist en opportunistische baantjesjager. En trouwens, de bestemming van menig Provo-sympathisant en Maagdenhuis-bezetter was uiteindelijk een goedbetaalde baan. Dat gold ook voor ondergetekende. De ‘gang door de instituties’ leidde voor menigeen naar een waardevast pensioen dat voor de generaties na de babyboomers geen vanzelfsprekendheid meer is.

Slide1

In het Vara-radioprogramma Spijkers met koppen (de opvolger van het befaamde discussieprogramma In de Rode Haan) moest ik destijds mijn standpunt tegenover Anet Bleich verdedigen. Dus helemaal oneens ben ik het met de conclusies van Ronald Havenaar zeker niet. Alleen is het beeld dat hij uiteindelijk schetst mij toch iets te eenzijdig. Ik zou niet willen spreken van een stuurloze generatie, maar eerder van een stuurloze generatie die te veel wilde sturen. Met name de links georiënteerde babyboomers hadden daar nog al eens last van. En zij zetten de toon.

Wie was niet links in die tijd? Als student las je De Volkskrant en Vrij Nederland. Je deed mee aan demonstraties. Je stemde op zijn minst PvdA en je las boeken van en over Marx en Marcuse, want dat deed iedereen om je heen. Veel babyboomers waren in dat opzicht heel conformistisch. Door links te zijn telde je mee. Links was the incrowd en daar wilde je bij horen. The incrowd was ook een soort sekte. Het was ‘De linkse kerk’ zoals de babyboomer en voormalig marxist Pim Fortuyn die sekte later zou gaan noemen. Het was het netwerk van ongedefinieerde relaties dat na de jaren zestig als een sluier over ‘de verweesde samenleving’ lag. In diepste zin had Fortuyn gelijk, zeker wat de babyboomers en dus ook hemzelf betrof.

Een echte meeloper ben ik nooit geweest, maar om nu te beweren dat ik in de jaren zestig en zeventig niet met linke smetten belast ben geweest, is teveel gezegd. Al moet gezegd dat ik in die tijd meer over Jung las dan over Marx. Maar het dominante ‘linkse beeld’, dat achteraf van de jaren zestig is ontstaan, is wel erg stereotiep. Er waren ook grijstinten. Niet iedereen was links of bedreef de vrije liefde. Bovendien waren er ook altijd ook nog de ouderen, zoals er nadien ook weer jongeren kwamen: de Generatie X ,de Generatie Nix en de Generatie Einstein. Elke tijd wordt – wat generaties betreft – gekenmerkt door ‘de gelijktijdigheid van het ongelijktijdige’. Niemand is in zijn oorsprong uniek. Alles heeft zijn context in het heden.

Schermafbeelding 2015-08-22 om 22.35.45

Laatst hoorde ik iemand, die duidelijk tot de Generatie X behoort, tegen mij zeggen dat hij steeds meer het gevoel heeft dat de verworvenheden van de jaren zestig – the good and the bad – pas echt manifest zijn geworden in de jaren negentig. Babyboomers waren toen leidend in de samenleving en de jongeren – een stadium dat de vertegenwoordigers van de Generatie X inmiddels verlaten had – genoten volop van alle vrijheden. Kortom, de Generatie X viel tussen wal en schip. Zij hadden niets meer om voor te strijden en kenden nog niet het schaamteloze hedonisme van de generatie, die na hen kwam, om van alle vrijheden te genieten.

Zij groeiden op in een tijd waarin echtscheiding en werkende moeders een alledaags verschijnsel was geworden, terwijl het met de economie opeens niet mee zat. Na de jaren zestig groeiden de bomen niet meer tot in de hemel. ‘Het wordt nooit meer wat zoals het voorheen is geweest,’ zei Den Uyl in 1973 bij het begin van de oliecrisis. Iedereen die volwassen werd in de Generatie X werd een jobhopper met een bindingsangst. Als ze ergens arriveerden, waren ze al bezig hun koffers te pakken. Zo heeft iedereen zijn generatietrauma. Maar punt blijft, dat babyboomers in veel opzichten de weg hebben gebaand voor anderen die na hen kwamen.

Wie zich achteraf een realistisch beeld van de jaren zestig wil vormen zal een boedelscheiding moeten aanleggen tussen ‘de bevrijdingen’ die inmiddels vaak als vanzelfsprekendheden zijn ingedaald, en de ontsporingen uit die tijd die nog altijd – en misschien wel steeds duidelijker – in het oog springen. Dat was ook de kern van mijn betoog dat ik in 2002, kort na de moord op Pim Fortuyn, heb gehouden in een artikel op de opiniepagina van de Leeuwarder Courant. Ik beweerde toen onder meer het volgende:

Schermafbeelding-2015-01-18-om-10.57.12

‘Het doet er niet toe wie de eerste steen wierp, de beschuldigingen hielden aan en kenden geen verweer. Een generatie. waarvan beweerd werd dat ze ooit de wereld wilde veranderen, kroop in haar schulp. Ze las met angst en beven de romans van Michel Hoellebecq. Hoe de utopische illusie van mei ’68 was uitgemond in een moreel bankroet. Zelfs de seksuele revolutie zou uiteindelijk slechts hebben geleid tot commercieel geëxploiteerde genotzucht. Het sprookje werd opeens een nachtmerrie met terugwerkende kracht.

Waren het niet de verwende kinderen van de wederopbouw geweest, met torenhoge verwachtingen opgevoed, die moesten bereiken wat hun ouders door crisis en oorlog was ontzegd? Toen de eerste tekenen van hoogconjunctuur een consumptieparadijs beloofden dat voor menigeen decennialang onbereikbaar was geweest, ontpopten de babyboomers zich In een andere gedaante. Zij werden drop-out, dagdromer of gingen aan de drugs. Of erger nog, men werd revolutionair met een vadercomplex.

Straatstenen waren om mee te gooien en daaronder lag alleen nog het strand. Een kettingreactie van emancipatiebewegingen was het gevolg. Democratisering, abortus en euthanasie behoren tot het erfgoed. Studenten, vrouwen en homo’s profiteerden vroeg of laat van het rebelse gedachtegoed van de jaren zestig.

In dit bewustwordingsproces greep een bevlogen enkeling uiteindelijk zelfs naar het wapen van de terreur, als een utopische wens niet onmiddellijk werd ingewilligd. Vanuit dat perspectief was niet alleen Fortuyn, maar ook zijn moordenaar Volkert van der G. een geestelijk product van de jaren zestig.

Maar klopt dit verhaal eigenlijk wel? Heeft dit roerige tijdvak geen ander testament nagelaten dan dat softe luisterliedje van Boudewijn de Groot? Ik denk van wel, alleen is de ware erfenis inmiddels gemeengoed en daarmee onzichtbaar geworden. Wie nu nog afgeeft op de jaren zestig heeft vaak clichébeelden voor ogen die door de tijd zijn uitvergroot. De wereldvreemdheid van de wereldverbeteraars, het narcisme van de hippies, de naïeve waan van dromers dat de wereld opnieuw van start kan gaan.

Toch is er één verworvenheid die vaak over het hoofd wordt gezien. Het is een houding van permanente kritiek, van een diepe afkeer ook om achter oude vaandels aan te lopen. Die tegendraadse attitude – wars van traditie, gezag en heilige huisjes – heeft Nederland definitief bevrijd van de verzuilde cultuur van voor de oorlog. Een cultuuromslag die de samenleving heeft verlost van misplaatst ontzag voor morele gezagsdragers.

Van een klimaat ook waarin normen en waarden onlosmakelijk verbonden waren met het strakke keurslijf van religie of 
ideologie, een cordon van steile voorgangers dat van oudsher de passie preekte, zoals nu een stoet van Gooise patjepeeërs opeens de moraal voorschrijft.

Een verlangen naar oude, vertrouwde rolpatronen valt te bespeuren in het huidige debat over normen en waarden. Het is Fortuyns verwijt aan de babyboomers die stelselmatig geweigerd zouden hebben om een morele vaderrol op zich te nemen.

Maar het is ook de roep om een 
sterke overheid, waarachter een tweeledig verlangen schuilgaat. Niet alleen heimwee naar een verdwenen theemutscultuur, maar ook het hardnekkige 
waanidee dat één sterke man of vrouw ooit alles op zou kunnen lossen. Juist met die laatste waan heeft de generatie van de jaren zestig ten onrechte gemeend voorgoed te hebben afgerekend.’

7 Reacties »

  1. Wiersma

    23 augustus 2015 op 04:33

    Wel Huub. Wel weer een goed en eerlijk artikel denk ik.

    Nou ben ik niet zo gauw op mijn mondje gevallen, maar dit is zo’n dingetje waar ik niet 1,2,3 een antwoord op heb.
    Oftewel: ik weet het niet. Wat is waarheid.

    Laat ik gewoon het nieuws van vandaag er maar eens bijpakken dan, wat is het GEVOLG van dat alles.

    Effies mondiaal en effies nationaal (NL).

    http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2015/08/feynman_enof_feiten_russische_roulette.html

    http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2015/08/nee_ga_weg.html

    Een van de dingen die ik wel weet is dat ik zwaar allergisch ben voor dat zelfbenoemde GoedVolk.

    Links lullen, rechts vullen. Marcel van Dam is wat mij betreft de ongekroonde koning van dit alles.

    Niet voor niks pleit ik al tijden voor een denktank, en wat minder lang voor een ‘nieuw land’.

    Wat mij betreft is het systeem stuk, geen redden meer an.
    EU, euro, Werpsterhoek: wat je wilt, het beste kunststuk wat nu te maken valt is een piano in een reddingsloep op de Noordpool.

    Wat mij betreft: weg met alles. Met AL die geschiedenis. Escape, opnieuw beginnen zonder al die randdebielen en zelfbenoemde betweters.

    Evolutie 384.0.

    Waarmee ik niet wil zeggen dat ik het beter weet, ik weet alleen dat het huidige systeem gedoemd is te mislukken. DAT weet ik dan weer wel.

    Wel, voor de burger dan, het huidige systeem faalt namelijk helemaal niet voor de powers that be. Integendeel! Daar gaat het heel goed mee! En dat is dan ook precies de bedoeling.
    Zij winnen, en u verliest. TENZIJ u zelf een power wordt.

    En dat kan binnen dit systeem alleen als u HUN systeem ontvlucht en zelf een nieuw systeem begint. Buiten alles om.

    Eigen wetten, eigen munt. Met niemand iets te maken. Fuck them, fuck their system. Alsof je al een spacetraveller bent die neergedaald is op aarde. Maar dan -in eerste instantie -op eigen planeet.

    Er zijn knappe koppen zat, en mensen die ECHT hun schouders ergens onder willen zetten, maar zwaar belemmerd worden door het/hun huidige systeem.
    2000 mensen is genoeg voor een nieuwe start.
    Past precies op een oud vliegdekschip.

    Het heeft wat mij betreft niet eens zin om nog langer na te denken over ‘hoe het ging’.
    Er zijn genoeg mensen wereldwijd die geen flikker geven om economische groei, maar om sociale , wetenschappelijke of intelligente groei.

    Anders gezegd: ik ben eigenlijk wel klaar met die geschiedenis.
    In welke vorm dan ook en zo’n beetje met alle aspecten.

    Als ik een voorntje was, had ik besloten om geen snoek te worden, maar haai. Fuck the snoeken. Ik lees hun nieuws niet, ik stem niet op hun, ik kijk hun propaganda niet.

    Nieuw land jongens, nieuw land. Kan nu alleen op zee weliswaar, en wie wordt gastland? Engeland? Denemarken? Noorwegen? Friesland?

  2. Jelle Breuker

    23 augustus 2015 op 09:49

    Je schrijft dat een stoet Gooise patjepeeërs opeens de moraal voorschrijft. Ik zou het woord Gooise willen vervangen door ‘patjepeeërs die in de landelijke media, met name bij de omroepen werkzaam zijn”. Nu de door mij bedoelde personen deels in het Gooi -en verder nagenoeg uitsluitend in de randstad (Amsterdam) wonen bestaat er een geografische overlap bij jouw en mijn proleten. Zij vormen een stinkende incrowd van politieke correctheid, dit wil zeggen linkse,
    betweterigheid. In stand gehouden door onderlinge interviews, uitnodigingen voor elkaars kwaakprogramma’s, het toespelen van banen en functies en het beoordelen van ons-kent-ons schrijfproducten. Keer op keer merk je ook de leegte van D66. Op de hedonistische voordelen van deze verwording ben ik wel eens jaloers geweest, maar dat was van korte duur en had een zwakke structuur. Ik heb mij steeds gerealiseerd dat hun onderlinge jaloezie en groepsdwang immens moeten zijn en dat ook geestelijke bling-blinginvloed voor velen nauwelijks draaglijk is. Leedvermaak is mij hierbij niet vreemd.
    Intussen zit Nederland wel met hun gif opgescheept en het is te hopen dat de kruik spoedig barst.

  3. fਨੂੰr dਨੂੰg nਨੂੰg wਨੂੰt mਨੂੰr rਨੂੰm

    23 augustus 2015 op 11:09

    fleandekfûgelhúskes

  4. Eddy Drost

    23 augustus 2015 op 12:34

    Huub Mousprijs

    Op het gebied van Kunst, Literatuur, Cultuur en Filosofie is er naar alle waarschijnlijkheid niemand in Fryslân die er zoveel kennis van heeft als u. De jaarlijkse Huub Mousprijs zou dan ook een prijs kunnen zijn die boven alle andere afzonderlijke prijzen in Fryslân kan komen te staan. En dan eens niet een semi-intellectueel overheids gebeuren.
    De hoogst haalbare eer om te winnen. Stel dat die prijs, met behulp van de vele lezers van uw blog in het leven kan worden geroepen, aan welke criteria denkt u dan waaraan de kandidaten moeten voldoen? Het is natuurlijk wel de bedoeling dat u de prijs in levende lijve uitreikt. Hopelijk is mijn vraag het overdenken waard.

  5. Eddy Drost

    23 augustus 2015 op 12:38

    Wiersma,

    U komt ook aan boord?

  6. Eddy Drost

    23 augustus 2015 op 12:38

    Wiersma,

    Ik bedoel het vliegdekschip.

  7. Wiersma

    24 augustus 2015 op 02:43

    Dat van die HM prijs is best een goed idee.

    Mits de eerste prijs wel een vliegdekschip is met toebehoren en de winnaar ervan iets heeft van: wat moet ik met dat ding, past niet op de schoorsteenmantel dus die geef ik maar aan Wiersma.
    In ruil voor een fles wijn of zo.

    Lijkt mij een snood plan. Zo iets moet toch te regelen zijn met wat crowdfunding of zo, want er zit nog iets van 12 miljard euro ‘vast’ bij Friezen. Spaargeld ed wat helemaal niks staat te doen behalve stof vangen.

    200 miljoen voor een ‘nieuw land’ is dan peanuts.

    En die vogelhuisjes? Mooi man! Prachtig! Doen we! Gaan er komen.
    Kunnen mooi aan de rand van het dek hangen.
    Vogeltjes mooi uitzicht op zee etc.
    Not angry birds: happy birds!

    En over birds gesproken:

    Kende u deze theorie al? De Ibis.
    Kwik (vergiftiging) leidt tot homofilie?
    Ik had het al eens vaker gelezen. Ergens anders. Lees ook de reacties, zitten een paar interessante tussen. Over Freddy Mercury bijvoorbeeld…

    http://www.naturalnews.com/050876_mercury_exposure_homosexuality_Ibis.html

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)