Een donderslag bij heldere hemel

Slide1

‘De ‘val’ in het ego vormt de crisis van de puberteit. Met haar kwellingen, har eenzaamheid en radeloosheid. Dit gebeuren wordt in de vroegste kinderjaren soms al voorgeleefd, maar meestal herstelt de ziel zich dan nog van de egoschok en gaat het kind weer op in haar onbegrensde kinderlijke wereld. Kinderen die een uitzonderlijk zware en moeilijke jeugd doormaken, die worden mishandeld of die , door pseudo-verlichte ouders, op psychisch gewelddadige wijze te vroeg en te diep ‘de val’ doormaken die door ons allen, in onze cultuur, normalerwijs in en rond de puberteit wordt doorgemaakt.’

Aldus Ronnie Dessaur (1931-2002) in haar boek De droom der rede (1982). Dessaur is heter bekend onder haar literaire pseudoniem Andreas Burnier. Ik kende dit boek niet, maar kwam het op het spoor tijdens het lezen van Babyboomboek van Ronald Havenaar. Hij stelt dat Dessaur in dit boek een pleidooi houdt om romanliteratuur te gebruiken als bron van individuele en maatschappelijke ervaringen. Ik heb dat pleidooi nog niet kunnen vinden, maar dit citaat trof mij bij bij het doorbladeren van het boek. In deze woorden lijkt mij de essentie van de puberteit treffend samengevat. Ik herken er veel in en toch ook weer niet. Mijn puberteit was heftig, zo niet stormachtig. Er zijn mensen die de pubertijd ervaren als een trage seizoenswisseling vol druilerige regenbuien. Voor mij was het een kortstondige weersomslag met wolkbreuken en windstoten, kortom, noodweer op de levenszee, een donderslag bij heldere hemel.

De ‘val’ die Dessaur beschrijft heb ik tijdens mijn puberteit in alle heftigheid ervaren. Sterker nog, ik schreef erover in het schoolblad De Harpoen van het Ignatiuscollege. Twee korte verhalen uit die tijd gingen over een val. Het eerste, De mythe van een golfbal, was een poging om het verdwijnen van de zondeval te verwerken in een hedendaags sprookje, waarin allerlei motieven uit de Griekse mythologie waren verwerkt. Het tweede verhaal, dat ook letterlijk ‘De val’ heette , was een bewerking van de roman De val (1956) van Albert Camus, waarbij de hoofdpersoon – een ‘boetedoend rechter’ die een nacht doorzakt in de Amsterdamse hoerenbuurt  – werd vervangen door mijzelf. In dat verhaal was ik een ‘boetedoend leerling’ die zich overgaf aan een openbare biecht in een goddeloze wereld waar geen Rechtvaardige Opperrechter, laat staan een Laatste Oordeel nog bestaat.

De val in het ego – de egoschok zoals Dessaur het noemt – was voor mij tegelijkertijd de val uit een wereld waarin God tot dan toe heel gewoon was geweest. Een dubbele schok dus, zoals na een blikseminslag altijd een donderslag volgt. Bij mij kwam die donderslag vrijwel direct na de inslag van de bliksem, die zich dus in mijn directe nabijheid moet hebben voorgedaan. En dat was ook zo. Het Ignatiuscollege was in 1965 het epicentrum van de secularisering van Nederland. Hier werden de schokgolven het hevigst gevoeld. Van de ene op de andere dag pakten paters hun biezen en trokken andere kleren aan, mij achterlatend met een gevoel van verbijstering. Ik heb, in tegenstelling zoals Dessaur beschrijft, geen uitzonderlijke moeilijke jeugd doorgemaakt. Integendeel, mijn kinderjaren waren gelukkig en verliepen uiterst harmonieus. Wellicht juist daardoor kwam de blikseminslag dubbel hard aan. Hij sloeg een krater in mijn ziel.

Begin juli 1965 liep ik twee weken lang een krantenwijk in de Rivierenbuurt in Amsterdam. Ik deed dat om geld te sparen voor de reis die ik kort daarop samen met mijn ouders door Frankrijk en Spanje zou maken. Zo liep ik bij het krieken van de dag door de statige straten als de Rijnstraat, Kuinderstraat, de Hunzestraat, de Zomerdijkstraat en de Kinderdijkstraat. Op een keer – ik herinner het me nog goed, het was in de Kuinderstraat – brak er een hevig onweer los. Het werd aardedonker om me heen en het leek of de zon weer onder ging. Ik zocht een schuilplaats onder een afdak van iets wat leek op een portiek. En toen kwam de bliksem. Als een staaldraad boorde hij zich voor mij in het wegdek. De overweldigende knal drong exact simultaan met de flits tot mijn trommelvliezen door. Ik wachtte tot het ergste voorbij was, liep naar het midden van de staat en zag dat er een gat geslagen was. De straatstenen lagen overhoop en er gaapte een diepe krater. ‘Onder de straatstenen ligt het strand’, schreven opstandige studenten een paar jaar later op de muren in Parijs. Die woorden deden mij altijd denken aan de krater die ik in de Rivierenbuurt onder de straatstenen had aangetroffen.

Schermafbeelding 2015-08-18 om 17.06.37

Kuinderstraat in de jaren zestig (foto Stadsarchief Amsterdam)

Het lezen van Babyboomboek van Ronald Havenaar werpt mij terug in een tijd die in mijn geheugen diep verborgen ligt. Zo af en toe schiet er een herinnering boven. Ik weet niet of dat de bedoeling is van dit boek, maar het gebeurt. Havenaar spreekt over de ervaringen die de babyboomers bij het lezen van boeken opdeden. Maar dat zijn lang niet altijd ook mijn ervaringen. Bij mij zijn het eerder onwillekeurige herinneringen die nu onbedoeld worden opgeroepen. ‘Fictie en non fictie overlappen elkaar in deze overdracht van sensaties,’ zo schrijft Havenaar. Maar het is de vraag of je romans en non-fictieboeken voor dit doel op één hoop mag gooien. Dat was ook een belangrijk kritiekpunt in de reactie van Josse de Haan die ik eerder op dit weblog mocht publiceren. Zo stelt Josse:

‘Wat mij het meest stoort is het gebruik van literaire werken als non-fictionele producten, waarbij een gebrek aan literaire kennis en methode buitengewoon irritante uitspraken opleveren. Alsof al die 18 literaire werken autobiografisch-politieke ontboezemingen zijn. De meeste ontwikkelde babyboomers lazen literatuur als literatuur, niet als morele of therapeutische boodschappen.’

En toch, over dat laatste heb ik ook mijn twijfels. Ik las destijds De val van Camus niet als literatuur, maar als een boodschap. In dit geval was de boodschap: Dit zijn de gevolgen die de dood van God heeft achtergelaten voor het schuldgevoel van de mens. Puberteit is een fase waarin het ervaren van schuld een belangrijke rol speelt, zeker in het intens katholieke milieu waarin ik destijds verkeerde. Schuld was eigen aan het bestaan dat geïmpregneerd was door de erfzonde. Misschien is het verdwijnen van het begrip ‘erfzonde’ wel het wezenskenmerk van de jaren zestig, meer nog dan het indalen van het besef dat God inderdaad dood was. ‘Leeg is de hel, en overbevolkt het paradijs’, dat was de illusie van de babyboomers.

Ik beleefde mijn puberteit in een omgeving waarin de ontluikende seksualiteit nog altijd heftige schuldgevoelen kon oproepen. Het lezen van een boek als De val van Camus was voor mij geen literaire sensatie, maar vreemd genoeg ook geen bevrijdende ervaring. Ik kwam van de regen in de drup. Een beknellend godsbeeld werd hier ingeruild voor een angstwekkend schuldgevoel dat geen kant op kon. In die zin bevatte dit boek voor mij dan ook geen therapie, eerder een bericht waar ik letterlijk ziek van werd. De jaren zestig waren voor mij een calamiteit, een ramp, een donderslag bij heldere hemel.

17 Reacties »

  1. Eddy Drost

    19 augustus 2015 op 00:46

    @Huub Mous

    Meer nog dan het indalen van het besef dat God inderdaad dood was.

    Waar stoelt u dat “inderdaad” op? Was u bij het overlijden van God aanwezig?

  2. Wiersma

    19 augustus 2015 op 02:00

    Die Kuinderstraat. Was dat eerder een oude sloot met boomwallen?
    Met aan weerszijden de huizen gebouwd?

    Of anders: wat bevond zich daar voor (op de exacte locatie) voordat die wijk gebouwd werd? Enig idee?

    Jij weet immers nogal wat van de geschiedenis daar.

    Ons wordt/werd immers geleerd dat bliksem altijd op het hoogste punt inslaat. Dus. Hoe kan het dan ineens in het laagste punt inslaan?

  3. Wiersma

    19 augustus 2015 op 04:00

    Jaja, ben ik alweer maar nu met something complety different. zag een berichtje via FB langskomen. Over Griekenland.

    Ik maar eens even wat CIJFERS nachecken.Metingen, geen meningen dus.

    Wel. Inwonertal Griekenland ca 11,5 miljoen.

    Maar dan. Van uw eigen Rijksroverheid.

    Leest ende huivert!

    http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/europa-financieel-gezond/gezonde-overheidsfinancien/financiele-steun-aan-noodlijdende-landen/financiele-steun-griekenland

    Nou snap ik het e.e.a niet helemaal, maar in kolom 1 is er al steun aan Griekenland verleend van 52,9 miljard.

    In kolom II is er totaal steun verleend van 143,6 miljard euro.
    Omdat ik het niet helemaal begrijp, durf ik niet te beweren dat dit de steun aan Griekenland is geweest, maar stel dat.

    Hoewel de kop beweert: “Financiële steun Griekenland”.

    Wel. Na nog wat berekeningen en zoektocht kwam ik op deze:

    http://www.nu.nl/schuldencrisis/2790304/griekse-steun-bedraagt-33600-euro-per-griek.html

    Dat is dus inc baby’s, kleuters, opaatjes en omaatjes etc. WAT hebben die Grieken in godsnaam geconsumeerd dat ze 120.000 euro per gezin schuld hebben en nog steeds niks te vreten hebben en de gehele economie daar instort?

    Klopt dit? Welnee! Dit is een overduidelijk voorbeeld van een land financieel kapen (door de US banken) en alle infrastructuur voor een appel en een ei laten verkopen. As we speak gebeurt dat oa door de verkoop van vliegvelden en zo.

    Maar ik ben er nog niet, want kwam ook weer op een ander idee.

  4. Wiersma

    19 augustus 2015 op 05:07

    Even terugkomend op dat ‘nieuwe land’ creeren.

    Dus oud olieplatform kopen buiten territorale wateren en dat gewoon aanmelden als een nieuw land. Paar grote tweede hands vliegdekschepen er om heen parkeren et wolla.

    Eigen wetten, eigen regels, eigen munt, eigen economie.
    No politicians allowed.
    Die kun je missen als kiespijn.
    Net als systeemzombie media.

    Goed. Wat kun je doen als nieuw land?
    Tussenhandel in olie bijvoorbeeld.

    http://www.globalpetrolprices.com/gasoline_prices/

    Wat ik al eerder zei: liter benzine in Venezuela kost 2 cent.

    Als nieuw land hoef je ook niks te maken hebben met OPEC.
    Ook alweer zo’n politiek ding. Weg ermee. Niks mee te maken.
    Je bevrijdt je gewoon van ALLE politieke kettingen.

    Je bent noch vriend noch vijand van welke andere mogendheid dan ook. Ik denk dat het nog geen maand duurt voordat de eerste lobbyisten zich aandienen.

    Dus. Als nieuw land wordt je gewoon olie ‘leverancier’.
    Kijk, dat is pas marktwerking ZONDER politiek.

    Eenmalig 100 miljoen investeren, ws miljarden winst al binnen een jaar.

    Kijk, DAT is pas een ‘economische impuls’ voor Friesland als grootaandeelhouder en gastland.

    Friesland. Het nieuwe Dubai 2.0. Ik zie dat best zitten hoor.
    Het vergt alleen wat lef en totale schijt aan het bestaande systeem.
    Moet je niet zeggen natuurlijk, je werkt aan alles mee, maar ondertussen bestrijdt je hun met hun eigen middelen.

    Gaat zoiets gebeuren? Hahahaha! Welnee man!
    Dwaen is neat, maar sizzen is in ding! No?
    De geest van Grutte Pyr, Mata Hari en andere Fryske Striiders is al decennia zo dood als een pyr.

    De Fries is virtueler dan ooit.

    De geschiedenis wordt in ere gehouden maar enig zicht op toekomst? Haha, welnee. Asfalt. Beton. Glas. Aquaducten. Pavlov.

    Mienskip. Alsof het helpt om massaal fysiek schouders er onder te zetten in een wereld die momenteel virtueel bestuurd wordt.
    Lieve schatten: zo werkt de ‘echte’ wereld niet meer.

    Je hebt tegenwoordig meer aan één slimme hacker dan aan tien miljoen bouwvakkers. Sorry bouwvakkers, dit bedoel ik niet lullig, integendeel, ‘we’ zijn alleen een ander systeem ingerold, en ook ik wil daar het liefst zsm uit want het is een mondiaal probleem.

    Buisiness modellen tot nu toe:

    – belasting paradijs,
    – internationaal geneeshuis,
    – olie leverancier (250 mile zone is yours)
    – olie handel
    – test case voor spacetraveling.

    Maar goed. Het kan ook een uitvals basis zijn voor héél véél dingen die de mens(heid) an sich aangaan. Zoiets als ‘samen bouwen aan een betere wereld’ , transitie etc. Het mag duidelijk zijn dat dit systeem zichzelf over de kop jaagt, logica ver te zoeken is, en er dus behoefte is/zal zijn aan een geheel nieuw systeem.

    Die ‘playground’ kun je dan bieden dus.

    En zoiets trekt vanzelf wel de juiste mensen aan. Hoogopgeleide mensen die niet alleen gaan voor het geld maar iets willen bijdragen aan een betere wereld. Utopisch gedacht?
    Misschien.
    Kweenie.

    Niets doen is in Friesland 2.0 geen optie. Als je niks doet of kan verveel je je vanzelf wel helemaal te pletter zo op zo’n zee. Niks doen op spacetravel is immers ook geen optie.

    Als ik zelf 50-100 miljoen had? Ik zou het zo doen. Nou ja, na wat verder onderzoek dan 🙂

  5. Jelle Breuker

    19 augustus 2015 op 12:23

    Ik heb tijdens een weerkursus van plm. twintig uur van een beroepsmatig werkzame en universitair opgeleide weerkundige begrepen dat de bliksem niet uit de hemel komt, maar uit de aarde. De atmosferische spanning stimuleert de aardse, die vervolgens ontploft.

  6. Huub Mous

    19 augustus 2015 op 12:57

    Ik zag de bliksem toch echt van bovenaf inslaan. Het wegdek vertoonde ook een ‘inslag-krater’ en niet een ‘ontploffingskrater’ ( hoe ziet die eruit trouwens?).

  7. Eddy Drost

    19 augustus 2015 op 13:02

    Had die weerkundige er 20 uur voor nodig om u dat uit te leggen?

  8. Jelle Breuker

    19 augustus 2015 op 13:33

    Drost: mag ik uw vraag zo uitleggen dat er ongeloof uit spreekt? En in het eventuele verlengde daarvan dat u evenmin als ik in/aan een god geloof? Ik bespaar mij, hoe kortzichtig ook, een blik in van Dale, maar vraag mij wel af of er een betekenisverschil is tussen de beide voorzetsels. Een verschil in taalgebruik tussen Noord- en Zuidnederlanders, tussen protestanten en roomsen of tussen gewone mensen en dikdoeners?
    Uw vraag roept nog meer op. Namelijk dat ik degenen die blijkbaar in/aan een god, hier nog de christelijke, geloven of hebben geloofd ongeloofwaardig acht in wat zij op dit punt te berde brengen. Daarnaast ontstaat twijfel aan de zuiverheid van hun standpunten, ideeën, conclusies, enzovoort – en dus aan hun te waarderen persoonlijkheid – op allerlei andere gebieden. Tot nu toe valt, dunkt me, nauwelijks een rationeel weerwoord te verwachten. Bevestigt een emotioneel weerwoord mijn gelijk? Dit laatste is overigens niet mijn vooropgezet doel.

  9. josse de haan

    19 augustus 2015 op 13:39

    Jelle, it is bûter oan de galge…

  10. Jelle Breuker

    19 augustus 2015 op 14:01

    Drost: wij hebben het ook uitgebreid gehad over allerlei windvorming en -soorten, nevel en mist, koele, koude en warme lucht, hoge en lage druk en ja ook over de onvermijdelijke cumuluswolken, dit woord betekent stapelwolken: uitleg aan hen die de leukste thuis uithangen en dikwijls niet de snuggersten zijn.

  11. Jelle Breuker

    19 augustus 2015 op 14:08

    Drost: ik vergat te vermelden dat de bedoelde weerkundige in dienst is van het Ministerie van Defensie en dat, naar mijn mening, haar voorspellingen leven en dood kunnen betekenen. Dat is wat anders dan het inschatten van de temperatuur: een paar graden warmer of kouder.

  12. Huub Mous

    19 augustus 2015 op 14:27

    Nogmaals, ‘mijn’ bliksem kwam van boven, al zijn er – zo begrijp ik inmiddels – ook bliksems die van onderaf kunnen komen.

  13. Jelle Breuker

    19 augustus 2015 op 14:34

    Mous: ik weet niet hoe een ‘inslag of een -óntploffingskrater’ er uitziet. Wel heb ik in mijn plattelandsjeugd enkele blikseminslagen -inslagen, want ik (wij) wist niet beter, – gezien. Verschroeid aardappel- en bietenloof en gras. En later in mijn eigen tuin een deels verschroeide dahliaplant. In alle gevallen niet of heel misschien verstoorde aarde. Misschien dat er verschil bestaat in de mate waarin een energielading door een materie kan breken en deze wel of niet aantast. Aarde lijkt mij makkelijker te doorbreken dan gepavleide straat en de zichtbare schade zal naar verhouding zijn.

  14. Eddy Drost

    19 augustus 2015 op 15:23

    Ik geloof in God en verbaas mij er over dat Huub stelt dat God “inderdaad” dood was.

    Vandaar bovengestelde vraag. Niets meer en niets minder

  15. Huub Mous

    19 augustus 2015 op 15:38

  16. Eddy Drost

    19 augustus 2015 op 23:33

    Om nog even op de bliksem terug te komen. Een bliksem bestaat uit twee flitsen. De eerste van boven naar beneden en de tweede van beneden naar boven. Door de enorme snelheid zien wij het als één flits. Dat er universitair geschoolde weerkundigen zijn die beweren dat de bliksem alleen uit de grond komt kan ik mij moeilijk voorstellen.

  17. Wiersma

    20 augustus 2015 op 03:04

    Helaas nog steeds geen antwoord op de vraag: wat was het landschap VOOR die straat. Welk soort landschap bedoel ik dan. Was die straat eerder een sloot? Met oude boomwallen?

    Maar verder is dit het ultieme bewijs dat bliksem veel meer is dan louter elektriciteit. Immers, als bliksem slechts een elektrische ontlading is, dan moet er potentiaal verschil zijn. En vanuit ‘grond’ (aarde) is GEEN elektrisch potentiaal verschil, aangezien grond elektriciteit neutraliseert. Daarom heet de nul ook wel de ‘aarde’, is iets ‘geaard’ etc.

    TENZIJ het zinkhoudende grond is en daarboven een afgebrand bos, dan heb je een grote ‘witte kat batterij’. (zink-koolstof batterij)

    Alleen DIT al zou al een waanzinnig boek kunnen opleveren over de magie van de oer-religies en overige magieen.
    De oermens. Kende die elektriciteit? Jazeker! Ze wisten alleen niet wat het was, maar werd door hogerpriesters dankbaar misbruikt!

    Door een ‘schuldige’ alleen al met een stok aan te raken werd deze door magische krachten gedood, wat de hogepriester goddelijke krachten gaf.

    Het wordt een héél ander verhaal als bliksem (uit grond, de aarde) geen elektrisch proces is maar een nucleair. Sommigen (zweefteven etc) noemen dit foutief aardstraLEN maar het is aardstraLING.

    De aarde lekt domweg radioactiviteit. Op de ene plek wat meer dan de andere. De overheid wil niet dat u dit weet en dus is bliksem nog steeds een ‘mysterie’.

    Ook hierover valt een boek te schrijven.
    In NL zijn er misschien een paar mensen die dit weten en die houden angstvallig hun bek. Tegen iedereen. Ook tegen hun eigen overheid. En dat is -gek genoeg- misschien maar beter ook. Mede daarom heb ik ook nooit in een nieuw huis gewoond, maar altijd in een oud huis. En sterker nog: ik woon niet zo heel ver van een heel goede bliksem afleider.

    Waaraan is Madame Curie aan overleden? Zoek het maar uit.

    Van mijn opa hoorde ik wel eens verhalen over aardstraling en dat mensen dan koperen potten in hun kelder zetten. En dat hielp dan. Geen idee waarom, maar koper is zowiezo een wat raar metaal: het is niet magnetisch maar ondertussen kan het magnetisme wel ‘afvangen’. M.a.g: de elekromotor, de generator etc.

    Afijn, hier kan ik nog lang over doorgaan: wordt te uitgebreid en te ingewikkeld.

    Oh. En die ‘universitair geschoolde weerkundigen’ weten geen flikker van bliksem. Da’s duidelijk.

    Waarom ik het zelf wel vaker over bliksem heb is omdat het een zéér belangrijke kringloop is die leven mogelijk maakt.

    Ik durf gerust te stellen: zonder bliksem was er géén intelligent leven op aarde geweest. Sterker nog: in het hele universum niet.

    Ik zal het nog sterker zeggen: bliksem is wellicht het ultieme bewijs dat God bestaat. En nee, NIET omdat hij boos is zoals Donar, maar juist omdat hij ons behoed. Voor krachten die we niet begrijpen.

    God slaat soms héél hard op de trom. Opdat wij wakker worden, kijken, zien en begrijpen. DAT is wat God wil.

    Maar we zijn nog niet eens wakker. Laat staan dat we ‘zien’ en al helemaal niet dat we ‘begrijpen’.

    We zijn nog steeds een achterlijke diersoort ook al denken we zelf van niet. Chemotherapie bijvoorbeeld is het nieuwe aderlaten.
    Bliksem is een main entrance to the rabbithole.

    Zoek uit wat het (echt) is, en er gaat een wereld voor je open.

    Overigens ook nog eens een miljarden markt, als je de afgeleiden er van zou gebruiken EN voorwaarden voor ruimtereizen EN voorwaarden om nieuwe planeten te ontginnen.

    Anders gezegd: bliksem is the gateway to the new future.

    Nu hou ik maar weer een sop.

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)