“Als ehemaliger Seminarist….”

laat

Schermafbeelding 2015-08-11 om 21.04.37

Fragment uit het boek: Religion als Zündstoff: Gesellschaftliches und politisches Engagement in den Niederlanden seit 1945 (2014)

hiutr

Marjet Derks doceert cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In haar boek Heilig moeten, radicaal-katholiek en retro-modern in de jaren twintig (2007) introduceerde zij de term ‘retro-modern’ (zie mijn blog Retromodern katholicisme). In bovenstaande tekst verwijst zij naar mijn blog: Avondschemering van het katholicisme. Vorig jaar verscheen het boek Achter de zuilen, op zoek naar religie in naoorlogs Nederland, met daarin ook een bijdrage van Marjet Derks, waarin zij andermaal naar mijn weblog verwijst (zie mijn blog:  De rekatholisering van Nederland). Het boek Religion als Zündstoff verscheen in Münster in de reeks Niederlände-Studien. In Münster is het Zentrum für Niederlände-Studien gevestigd.

Dat Marjet Derks mij ‘een voormalig seminarist’ noemt is opmerkelijk. Ik heb nooit op een seminarie gezeten, noch een klein- noch een grootseminarie. Ik heb ook nooit priester willen worden. Wel paus, maar dat wilde elke katholieke jongen toen hij klein was. Ook volgde ik van 1960 tot 1967 mijn gymnasiumopleiding bij de paters jezuïeten op het St. Ignatiuscollege, maar dat kun je toch moeilijk een seminarie noemen. Religie speelde daar wel een prominente rol. Zoals een klasgenoot van mij moest ondervinden, was er op het Ignatiuscollege zelfs incidenteel sprake van een praktijk die het daglicht niet kon velen en in het Deetman-rapport over seksueel misbruik niet had misstaan. Zelf heb ik daar nooit iets van gemerkt.

Ook is het zo, dat ik in 1966 – in mijn examenjaar – getroffen werd door een acute psychose waarbij religieuze waanbeelden te pas kwamen. Hierover heb ik geschreven in het boek Tegen de tijdgeest terugzien op een psychose (2011). Of deze psychose geheel te wijten is geweest aan mijn katholieke vorming in the roaring sixties is achteraf bezien de vraag. Er was zeker sprake van een verband, maar er waren ook andere oorzaken: erfelijke aanleg, milieu, gezinssituatie en een samenloop van omstandigheden. Overigens heeft Wouter Kusters in zijn vorig jaar verschenen boek Filosofie van de waanzin mijn psychose binnen een snel veranderend katholiek milieu vergeleken met de psychose van een jonge psychiatrische patiënt in Hitler-Duitsland, waarbij een vergelijkbare waanwereld optrad. (zie: mijn blog: Hitler en de filosofie van de waanzin) Misschien een rare gedachtesprong, maar deze analogie zou wellicht een aardige casus kunnen zijn voor de vergelijking Nederland-Duitsland die centraal staat in het Zentrum für Niederland-Studien in Münster.

Per slot van rekening heeft de jezuïet pater Van Kilsdonk, ooit godsdienstleraar op het Ignatiuscollege, in het begin van de jaren zestig het bestuurssysteem binnen de Rooms-katholieke kerk als een fascistoïde systeem bestempeld. Van Adolf Hitler is bekend dat hij grote bewondering had voor de strakke organisatiestructuur binnen de Rooms katholieke kerk en met name binnen de jezuïetenorde zoals die door Ignatius van Loyola was gesticht. Hitler verklaarde daarover ooit letterlijk het volgende:

‘Ik heb het meest geleerd van de Orde van de Jezuïeten, in die zin dat er op aarde niets te vinden is dat meer indruk maakt dan de hiërarchische organisatiestructuur van de Rooms-katholieke kerk. Een groot deel van die organisatiestructuur heb ik direct overgeplant naar mijn eigen partij. De Katholieke kerk moet als voorbeeld dienen. Ik zal u een geheim verklappen. Ik ben bezig een orde te stichten. In Himmler (die het hoofd van de Nazipartij zal worden) zie ik onze Ignatius van Loyola.’

Ik acht het niet onmogelijk dat het nationaal-socialisme en het rooms-katholicisme bij ontvankelijke adolescenten vergelijkbare geestesziekten teweeg hebben gebracht. Dit soort totalitaire systemen bevatten niet alleen de kiemen van de waanzin, maar onderhouden ook een obscure, sadomasochistische relatie tussen machthebber en onderdaan. En het beroerde is, zodra je denkt dat je jezelf daar volledig van bevrijd hebt, kruipt de nostalgie waar zij niet gaan kan. Het is een onmogelijk verlangen, een soort Stockholm-syndroom. Ook Reve wist daar alles van. Met de stenen van de kerker, die je zelf hebt afgebroken, bouw je dan een nieuwe kerker weer op.

1 Reactie »

  1. Wiersma

    13 augustus 2015 op 04:29

    Wel. Helaas zitten we inmiddels in een soort van 2.0 versie van die Orde van de Jezuïeten.

    http://achterdesamenleving.nl/schokkende-bekentenis-vs-zet-alles-op-alles-om-conflict-tussen-europa-en-rusland-los-te-krijgen/

    Sinds de mens aan top van de voedselketen is komen te staan wil hij niet alleen maar ondersoorten domineren/domesticeren, maar ook zijn eigen soort.
    Dat laatste is in volle gang.
    Punt is het herkennen ervan, helaas ontgaat velen dat nog.

    De kerk noemde de volgers altijd al de ‘schapen’.
    Toeval?

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)