We leven in een schizofrene tijd

Slide1

‘Het onuitsprekelijke is niet zozeer onuitsprekelijk, maar het is, zolang er geen woorden voor zijn, zelfs niet denkbaar. ‘Als een leeuw kon spreken, wij zouden hem niet kunnen verstaan.’ Ieder menselijk individu is min of meer zo’n leeuw. De specifieke omstandigheden van een bepaalde historische periode, verschaffen het ene specifieke temperament of karakter meer mogelijkheden dan het ander, Zo zijn de middeleeuwen het tijdperk van de epileptici, de era van de ontdekkingsreizen stond on het teken van de poriomanen [zwerfzucht, van het Griekse ‘poreia’, reis: een dwangmatig weglopen], de romantiek wordt door melancholici beheerst, de tweede helft van de 19de eeuw is manisch-depressief en onze tijd is de toekomst aan de schizofrenen.‘

Aldus schreef Willem Frederik Hermans in zijn essay Wittgensteins levensvorm (1964). Willem Otterspeer citeert een deel van deze passage in het tweede deel van zijn Hermans-biografie. Ik ben benieuwd waar Hermans deze gedachten vandaan heeft gehaald. Elke tijd geeft ruimte aan een nieuw ziektebeeld. Dat psychiatrische ziektebeelden tijdgebonden zijn is sinds Freud bekend. Zo rond 1900 werden vrouwen vaak hysterisch wat alles te maken had met de Victoriaanse onderdrukking van de seksualiteit. Maar wat Hermans beweert gaat nog een stap verder. Hele tijdperken lijken gekenmerkt te worden door specifieke ziektebeelden.

Soms denk ik wel eens dat Adolf Hitler het ziektebeeld van de moderne tijd op perfecte wijze belichaamd heeft. Hitler werd psychotisch en stak een heel volk aan met zijn eigen geestesziekte. Het was een soort collectieve identiteitscrisis die zich ontlaadde in een waanwereld langs de geleiders van een extreme vorm van nationalisme. Er was één gek nodig die het lont in het kruitvat stak. Maar er zijn meer mensen die beweerd hebben dat onze moderne tijd iets psychotisch heeft. Louis Sass bijvoorbeeld in zijn boek Madness and Modernism (1992) en meer recentelijk Iain McGilchrist die in zijn boek The Master and his Emissary (2009) verbanden legt tussen modernisme (inclusief postmodernisme) en het ziektebeeld schizofrenie.

We leven in een extatisch heden van ‘tijdloze tijd’ en ‘plaatsloze ruimte’. Of zoals De Spaanse mediasocioloog Manuel Castells het formuleert: ’De ruimte van de stromen […] lost de tijd op doordat we de volgorde waarin gebeurtenissen plaatsvinden desorganiseren en gelijktijdig maken en daarmee de samenleving in een eeuwigdurende vluchtigheid plaatsen.’ Ook de psychose heeft het karakter van een voortdurende vlucht in het domein van de vlottende tekens waarin tijd en ruimte zich transformeren tot iets anders. De psychose is een verstoring van de bestaande orde 
die kan uitmonden in het scheppen van nieuwe, vreemde ordening. De 
gemeenschappelijke basis met zijn gedeelde kennis, gedeeld 
gedrag en gedeelde waarden, wordt door de psychoticus achtergelaten en zo komt het brein in een chaotische wereld terecht die gekenmerkt wordt door een permanente vlucht vooruit. Het is een bezeten wereld die soms demonische trekken kan krijgen.

Er ontstaat een gevoel van voortdurende beweging, een onbeperkte vrijheid in een onbegrensde wereld van tekens die nooit hun bestemming bereiken, maar zich steeds weer verknopen met andere tekens. Als 
er geen regels meer voor taal en teken bestaan, vloeit alles in elkaar over. Zo ontstaat de toestand van de extase, het uitsteken buiten jezelf, waarna een nieuwe quasi-ordening ontstaat in de wereld van de waan. De beschrijving van de psychose als een gedachtevlucht die het karakter krijgt van een stroom brengt het rizomatisch denken van Gilles Deleuze (1925-1995) in herinnering.

Slide18

Ik ontdekte Deleuze eind jaren tachtig, toen ik voor het eerst over hem las in het boek van Arie Graafland: Esthetisch vertoog en ontwerp, theorie en methode van betekenisverlening in architectuur en kunst (1986). Daarna ben ik boeken van Deleuze zelf gaan lezen. Dat is geen gemakkelijke opgave, want Deleuze is geen heldere denker, om het zacht te zeggen. Samen met Felix Guattari schreef hij in het begin van de jaren zeventig Anti-Oedipus: Capitalism and Schizophrenia (1972). Maar zijn hoofdwerk verscheen in 1980 wederom met Guattari als co-auteur: A Thousand Plateaux, Capitalism & Schizophrenia (1980). Vijfhonderd pagina’s loodzware kost. Ik ben er vaak in begonnen, maar ik moet eerlijk zeggen dat ik het boek nooit helemaal heb uitgelezen. Het lezen van Deleuze bezorgt je koppijn. Soms stijgt er een soort mist op in je hoofd die maar niet op wil trekken.

Ook met Louis Le Roy sprak ik wel eens over Deleuze. Niet dat Le Roy ooit iets van Deleuze gelezen had, maar hij wist wel heel veel van wortelstelsels en organische netwerkstructuren. Als hij voor het raam in zijn atelier zat, kon hij soms wel een uur lang uitweiden over de wortelstructuren die ondergronds voortwoekerden in zijn achtertuin. Le Roy was eigenlijk nog het meest geïnteresseerd in wortels en vogels. Beiden hadden voor hem iets ongrijpbaars en fascinerends.

Toen ik gastcolleges gaf op de avond-academie van Minerva hadden mijn verhalen over Deleuze altijd veel succes. Studenten wilden er alles van weten. Ik herinner me nog dat iemand eens na afloop van mijn verhaal uitriep: ‘Eindelijk een filosoof waardoor ik iets van mezelf begrijp. Zoiets heb ik hier op de kunstacademie nog nooit van iemand gehoord!’ Het rizomatische denken van Deleuze past kennelijk bij de kunst, bij het denken in beelden. Mensen, die van nature creatief zijn, begrijpen zijn ideeën vaak beter. Zij denken met sprongen of langs  grillige wegen, volgens een logica die niet logisch lijkt maar het op zijn eigen manier wel degelijk kan zijn. Het is niet de logica van de fysica, eerder de patafysica. De uitzondering is de regel en er is geen uitgeloten derde. Als A =B en B = C dan is A nog niet C. Er worden rare koppelingen gemaakt en ondergrondse paardensprongen. De lijn van de redenering waaiert voortdurend uit. Het figuurlijke is letterlijk en het letterlijke figuurlijk. Zo ontstaat uit de meest wonderlijke ordeningen een spetterend vuurwerk van gedachten dat voor even straalt aan het firmament.

Het is een gemeenplaats om te zeggen dat de grenzen tussen het gezond verstand en de waanzin vaak flinterdun zijn. De levens van Hitler en Wittgenstein – de twee klasgenoten op de lagere school in Linz – vormen wat dat betreft elkaars spiegelbeeld. Wat bij de een ontaardde in de horror van de waanzin, leidde bij de ander tot een geniale doorbraak in de filosofie. Maar ook hier raken de twee uitersten elkaar. In hetzelfde artikel over Wittgenstein schreef Willem Frederik Hermans:

‘Wittgenstein leefde, zoals zijn biografen zeggen, “op de rand van de waanzin.” Wittgenstein maakte geen grappen. In deze twee zinnen is niets anders dan een tautologie begrepen. Want wat is waanzin anders dan een grap die geen grap is? Waanzin is het werkelijke leven opgevat als een poppenkast en de poppenkast opgevat als het werkelijke leven.’

Poppenkast en het werkelijke leven, waanzin en gebrek aan humor…  er lopen grillige verbindingslijnen tussen de absurditeit en de logica. Hoe is de puzzel te leggen waarin dit een totaalbeeld wordt? Er is geen totaalbeeld. De puzzel is op duizenden manieren opnieuw te maken en telkens weer ontstaat er een ander beeld. We ordenen de wereld met ons verstand, maar we vragen ons nooit af of dat wel verstandig is. De schrijver Louis Borges heeft eens op het bestaan gewezen van een ‘Chinese encyclopedie’ waarin geschreven staat dat de ‘dieren kunnen worden verdeeld in: a) die de Keizer toebehoren, b) gebalsemde, c) tamme, d) speenvarkens, e) sirenen, f) fabeldieren, g) loslopende honden, h) die in deze indeling voorkomen, i) die in het rond slaan als gekken, j) ontelbare, k) die met een fijn kameelharen penseeltje getekend zijn, l) et cetera, m) die juist een kruik gebroken hebben, n) die uit de verte op vliegen lijken’.

Ik heb me altijd verbaasd over deze exotische vorm van taxonomie. De ordening van het dierenrijk volgt hier een geheel andere logica dan de onze. Een absurde logica zo te zien, maar wie zegt dat dat inderdaad zo is. ‘Wie vond ooit door te zoeken,’ schreef Slauerhoff in zijn verhaal Larrios. ‘Ik zoek niet, maar ik vind’, zei Picasso. Die ontdekking heeft misschien wel aan de basis gelegen van de kunst van de twintigste eeuw. Het is een geaccepteerde vorm van schizofrenie, de ontdekking dat je niet gebonden bent aan strakke patronen van het verstand om de werkelijkheid te begrijpen of te verbeelden, maar dat je die werkelijkheid misschien wel veel beter begrijpt door die patronen juist los te laten en je eigen intuïtieve spoor te volgen. Ik heb Laurens ten Cate bij de opening van een tentoonstelling ooit het volgende horen zeggen: ‘Wij doen allen wat wij moeten, omdat wij het moeten, zonder te weten waarom wij het moeten en wat er zou gebeuren als wij het niet deden.’ Je hoeft wereld niet op te vatten, zoals je haar in de logische wetten krijgt voorgeschoteld. Je kunt ook een andere leidraad volgen: het toeval, je eigen emotie, de deconstructie, de montage, de collage, het rizoom…..

Slide40

Wat is een rizoom? Volgens Deleuze verbindt een rizoom voortdurend semiotische schakels met elkaar en is vergelijkbaar met een onderaardse stengel die bestaat uit grote en kleine wortels. Het rizoom is niet onderworpen aan een structureel of generatief model. Het is een metafoor die past bij de ‘decentrering’ in het denken, die in het postmodernisme school zou maken. Door de afwezigheid van een centrum 
of oorsprong kan alles een discours worden. Er is geen middelpunt. Geen macht. Geen vertrekpunt en geen bestemming. In tegenstelling tot het hiërarchische en gecentraliseerde denken heeft het rizomatische denken geen centrum, maar een gedecentreerde ‘non-locatie’, waardoor een oneindige uitwisseling 
van tekens plaats kan hebben. Voor Deleuze is het verlangen intrinsiek verweven met het rizomatische denken, dat altijd beweeglijk en voortdurend productief is. Het rizomatische denken verzet zich tegen de macht van de staat die zichzelf representeert in theorie en ideologie.

Deleuze is de filosoof van het mengen, besmetten, verknopen en koppelen. Zijn ideeën zijn zeer omstreden. Ze worden verguisd als cryptisch en duister of bewonderd als profetisch en visionair. ‘De volgende eeuw zal deleuziaans zijn’, zei Foucault. Tegenover het westerse redeneren in termen van hiërarchie, identiteit en oorsprong plaatste Deleuze de filosofie van de nomade, het verschil en het centrum-loze netwerk. Veel hedendaagse gedachten over de vruchtbare ‘besmetting van culturen’, het mixen van traditie en experiment, van het allochtone en autochtone zijn van oorsprong deleuziaans. De meltpot van beeldcultuur en nieuwe media is een ‘rizomatisch universum’ dat een nieuw soort intelligentie vereist. De generatie Einstein denkt rizomatisch, dat wil zeggen: out of the box en ondergronds.

Als je Deleuze nu herleest en opnieuw kennis neemt van zijn radicale verzet tegen het totaliserend en hiërarchisch denken, dan is het moeilijk om je daar de politieke consequenties van voor te stellen. Toch zouden die volgens Deleuze vanzelf gaan komen. Zo niet goedschiks, dan kwaadschiks. Linksom of rechtsom, Deleuze wist dat hij vanzelf gelijk zou krijgen, want de westerse structuren van de macht passen niet bij de ontwikkeling die ook in het westerse denken zelf gaande is. Bij totalitaire structuren al helemaal niet.

Deleuze verzette tegen elke vorm van totaliserend denken, maar hij zag ook dat een gevaar school in de totalitaire verleiding van het rizoom. Zowel Al Qaida en het internet zijn rizomatisch gestructureerd. De hedendaagse terreur wordt gekenmerkt door de structuur van het rizoom. Maar ook de Facebook-revoluties die een paar jaar geleden zich aandienden in het Midden-Oosten waren in wezen deleuziaans van aard. Deleuze zette Nietzsche opnieuw op de troon van de filosofie. Hij zag de grote leugen die aan ons rationele denken ten grondslag ligt en vreemd genoeg zag hij juist in de recente ontwikkeling van de wetenschap een bevestiging van zijn eigen ‘rizomatische denken’.

Slide55

Deleuze dacht ook na over de verknoping van ruimtes, reële en virtuele ruimtes, openbaar en privé, niet alleen in de semiotiek, maar ook in de virtuele wereld van de nieuwe media. Hoe die ruimtes precies met elkaar verbonden zijn is nog altijd niet helemaal duidelijk. Het is een raadselachtige verknoping die we doorgaans heel normaal vinden. Om vat te krijgen op dit soort wonderlijke fenomenen zou een nieuwe theorie over media nodig zijn. In feite zijn er twee soorten mediatheorieën: (1) Klassieke media  theorieën, waarbij werd uitgegaan van: [Zender] >  informatie/ruis > [Ontvanger], met onderscheiden begrippen en een scherpe grens tussen bewustzijn en realiteit. En:  (2) Nieuwe mediatheorieën, waarbij wordt uitgegaan van één integraal gebeuren: [ Zender <proces > ontvanger]. Dat wil zegen: van een communicatieproces dat alle deelnemende actoren voortdurend transformeert en waarbij er sprake is van een diffuse grens tussen bewustzijn en realiteit. Een schizoïde of psychotisch bewustzijn  dus.

Dit soort verknopingen van betekenisruimtes zijn al eerder beschreven in de filmtheorie. Lang is gedacht dat het filmische beeld een afspiegeling was van de echte wereld. Wie een film ziet kijkt naar een scherm en dat scherm fungeert als een spiegel. Deze spiegel weerkaatst niet het licht uit de echte wereld, maar vervormt haar in de ondoorzichtige mediale barrière die eigen is aan het medium zelf (in dit geval het bewegende filmbeeld). Deze theorie is mimetisch van aard. In essentie komt deze theorie neer op een proces van representatie. Ik zie een auto door de straat rijden. Die auto heeft ooit in de echte wereld gereden en verbeeldt nu iets anders in een filmverhaal.

Deze theorie klopt niet volgens Gilles Deleuze. Het gaat bij het filmbeeld niet om de tegenstelling tussen ‘filmbeeld als spiegel van de echte wereld’ en de ‘echte wereld’, maar om de tegenstelling tussen ‘een actueel veld’ (bewustzijn) tegenover een ‘virtueel veld (bewegend filmbeeld). Tussen die twee polariteiten kunnen zich allerlei verknopingen gaan voordoen, als een film daadwerkelijk wordt vertoond. Dan voltrekken zich nieuwe processen tussen het bewegende filmbeeld en het actuele bewustzijn van de kijker. Deze nieuwe processen zijn zeer complex  en rizomatisch van aard. Het zijn een soort verknopingen die voortwoekeren in de actualiteit, zoals ook een psychoticus voortdurend bezig is betekenissen uit de echte wereld en een waanwereld met elkaar te verknopen.

In aansluiting hierop introduceert Deleuze begrippen als ‘synchroniciteit’ en ‘veelvoudigheid’ (multiplicity). Hij neemt daarmee afscheid van het lineaire denken en omarmt de non-lineaire denken. Als het gaat om nieuwe media – zoals internet – zijn dergelijke non-lineaire verbanden van groot belang. Ook internet heeft in feite een psychotische structuur, omdat de informatie hier voortdurend op de vlucht is. De betekenissen komen nooit aan, maar verknopen zich voortdurend in nieuwe netwerkstructuren. De invloed van nieuwe media, zoals het internet, heeft niet alleen betrekking op een uitbreiding van het zenuwstelsel (zoals McLuhan beweerde over een elektronisch medium als televisie), maar ook op iets nieuws dat zich onttrekt aan de logica.

Internet is interactief en voortdurend online. In de actualiteit van dat mediale proces voltrekt zich een gebeuren, dat niet logisch of causaal van aard is, en dat moeilijk te benoemen is. Een tekst publiceren op internet levert telkens weer iets nieuws op door de verknopingen die zich kunnen voordien in de actualiteit. Ook in de wetenschap dienen zich nieuwe benaderingen aan, waarbij het permanente proces van verandering en verknoping centraal komt te staan. Of in de woorden van Deleuze:

‘De wetenschap richt zich hoe langer hoe meer op de beschrijving van feiten, in plaats van structuren. Zij stippelt lijnen en trajecten uit, zij maakt sprongen, in plaats van axioma’s op te stellen. De verdwijning van de boomvormige schema’s ten gunste van rizomatische bewegingen is hiervan een teken. De geleerden houden zich steeds meer bezig met bijzondere gebeurtenissen van onstoffelijke aard, en die zich effectueren in lichamen, lichaamstoestanden en onderling volledig heterogene koppelingen (vandaar interdisciplinariteit). De wetenschap zal steeds meer als gras zijn, in het midden, tussen de dingen en te midden van andere dingen, hun vlucht vergezellend.’

Kortom, zelfs de wetenschap wordt psychotisch. Foucault had gelijk, toen hij in 1970 voorspelde dat de twintigste eeuw wel eens de eeuw van Gilles Deleuze zou kunnen worden. Ook onze eeuw is deleuziaans. We leven in een schizofrene tijd. Maar is dat in de afgelopen honderd jaar ooit anders geweest? De cultuurfilosoof Johan Huizinga constateerde in zijn essay In de schaduwen van morgen (1935) al het volgende: ‘We leven in een bezeten wereld. En wij weten het. Het zou voor niemand onverwachts komen, als de waanzin eensklaps uitbrak in een razernij, waaruit de arme Europese mensheid achterbleef in verstomping en verdwazing, de motoren nog draaiende en de vlaggen nog wapperende, maar de geest geweken.’

Zie ook mijn blog: Een blinde vlek voor buitenbeentjes

2 Reacties »

  1. Wiersma

    16 april 2015 op 03:51

    ‘Wie vond ooit door te zoeken,’ schreef Slauerhoff in zijn verhaal Larrios.”

    Ikke! zei de gek.
    De kunst van Zen en de kunst van het motoronderhoud is echter wel dat je moet wéten waarnaar je zoekt.

    Nou heb ik niet zo heel veel talenten, maar dat is er wel eentje. Is me verteld. Het schijnt dat ik redelijk goed kan zoeken. Overigens ben ik daar ook wel voor ingehuurd geweest. Door de medische industrie in dit geval. Maar uiteraard ben ik als man ook nog gewoon steeds mijn sokken en sleutels kwijt, je kent dat wel.

    De mens is wat mij betreft al meer dan 100 jaar het spoor eigenlijk al bijster. Toeval? Welnee. Dit heeft te maken met de komst van de eerste miljardairs, de oligarchen. Met name op het gebied van olie/energie, pharmacie, staal, auto’s, treinen, electriciteit etc.

    Hierdoor ontstonden supermachten binnen de staat. En die hadden uiteraard heel andere belangen dan u en ik.

    Money talks.

    Hitler wordt wat mij betreft zwaar overgewaardeerd. Waarom?
    Omdat hij domweg werd gefinancieerd door olichargen. Zoals Krupp, IG Farben, BASF etc. Iets van 140 miljoen DM of zo, nu zou dat het 10-50 voudige zijn. Hoe kon Hitler in godsnaam autobahnen aanleggen in een failliet land? Hitler was een puppet die zonder kapitaal niemand had gekend. Ja, als gesjeesde kunstenaar.

    Geef Wilders een budget van 3 miljard en moet je eens kijken wat er dan gebeurd.

    De wereld waarin we nu leven is volkomen gemanipuleerd.
    Er klopt niks meer van en daarom is de kunst ook dood.

    De wetenschap is lame en frauduleus op het gebied van energie, klimaat en pharmacie. En de media en politiek zijn hun juichaapjes.

    Maar dit is dan ook precies de bedoeling: alles gaat volgens plan. Nee, niet UW plan, hun plan.

    Waar de oldskool machtshebbers eigenlijk NOOIT aan gedacht hebben is de rol van ICT. ICT is zeer disruptive voor de oude kliek.

    Banken kunnen zogenaamd too big to fail zijn… maar hee,.. ondertussen zijn banken compleet afhankelijk van ICT…

    Dus.. er is een nieuwe groep aan top van de voedselketen komen te staan… Een bank afhankelijk van iets/iemand anders?
    Ongehoord! Nooit aan gedacht!
    Het is er ingeslopen… zoals heel veel dingen in de evolutie.

    En evolutie gaat over macht.

    Wat als de ICT morgen de kraan dichtdraait?
    Weg internet.. weg mobiele telefoon.. weg geld pinnen… weg social media.. weg alle communicatie…weg weet ik hoeveel diensten en toepassingen. Treinen rijden niet meer, supermarkten worden niet meer bevoorraad etc. Binnen twee weken bent u dood.

    Dat krijgt geen enkele bank of regering voor elkaar wat voor ramp zich dan afspeelt.

    Toegegeven: geen elektriciteit is NOG een grotere ramp. Want dan valt ook ICT en alle communicatie uit. Maar die is qua techniek redelijk simpel. Hup, gas of kolen derin en draaien maar weer.

    En het internet is wat mij betreft gewoon een groot brein.
    Waarbij de content leveranciers de zintuigen zijn en de ICT de synapsen, de bedrading de zenuwbanen en de opslag het geheugen.

    Met dit verschil: het brein ZELF denkt niks. Het brein WEET want het zit ergens in een archief. Maar echt denken doet en kan het niet.
    Ook jij kunt weten wat het superbrein weet, maar dan zul je ZELF opzoek moeten gaan in dat immense magazijn.

    In feite kun je elke Tweet of FB message zien als een droom die voorbij komt. Het is aan jou om in die droom te geloven of niet. Om daarin mee te gaan of niet. Wil je droom, werkelijkheid of waarheid? Het superbrein biedt alles. Aan jou de keuze. In dat opzicht bestaat vrije wil dus wel.

    Het superbrein of geheugen biedt ook nog steeds ‘classified information’. Dit soort dromen komen niet vanzelf voorbij, hier moet je naar zoeken. Je moet zélf op reis, ipv dat het op je bordje komt zoals filmpjes over Awesome Cute Kittens.

    De vraag is dus ook: wil je iemands anders droom najagen, of ben je nog in staat om je eigen droom/waarheid na te jagen?

    Want dat grote superbrein gaat niet zozeer meer om kennis, maar om populariteit. Vroeger was het: kennis is macht, maar is dat niet aan het verschuiven naar: populariteit is macht?

    In hoeverre is het mogelijk om een totale psychopaat (bijvoorbeeld Hitler) middels kapitaal (IG Farben, BASF, Rockefeller, Ford, opa Bush, ja die ja-de vader van) en massa-media (toen: radio) aan de macht te krijgen?

    Joh. Het individuele brein, en zowel het superbrein zijn ZO achterlijk makkelijk te manipuleren, daar wordt je achterlijk van.
    Wat je nodig hebt is populariteit. En derhalve aandacht. En dat valt gewoon te kopen met geld. En dat geld krijg je als je iets doet wat oligarchen goed uitkomt.

    Heel ingewikkelde dingen zijn soms super-simpel.
    Alles is een kwestie van herleiden.

    Er zijn/zitten in het systeem namelijk ‘grote gemeenschappelijke delers’. In het hele systeem, dus ook natuurkunde, biologie etc.

    Je zou ze kunnen zien als noodknop. Druk op die ene knop en het hele machine park met al zijn super ingewikkelde high-tech processen valt stil. Of juist andersom: super ingewikkelde processen houden zich niet meer aan de wetten van de GGD. Kanker, of een politiek stelsel bijvoorbeeld.

    Ik zie het wat zo. We leven nu in een tijd waarin de afzonderlijke processen niet zozeer op hol zijn geslagen maar de noodknoppen.
    De mens zelf wil zo ongeveer nog steeds hetzelfde: een beetje een leuk leven, onderdak, liefde, kindertjes, zorg, af en toe op vakantie en wat pensioen.

    Democratie is zo’n noodknop.
    Deze noodknop is echter allang gekaapt door olichargie en of een NOG grotere zogenaamde democratie als de EU of de ECB.

    Stemmen zou -in principe- betekenen dat je als gemeenschap weer controle krijgt over die noodknop.
    Maar dat is echt een droom geworden. Een illusie.

    Het is nu omgekeerd. Niet het falen van alle afzonderlijk processen bepalen of de noodstop er uit vliegt, de burgers dus, het is nu de noodstop die ‘at random’ delen of gehele processen stillegt.

    De noodstop ZELF heeft nu belang gekregen om bepaalde processen stil te leggen of niet. De zorg bijvoorbeeld.
    Daar is in principe een noodstop niet voor bedoeld.

    Iets nieuws onder de zon?
    Ik denk van niet.
    Misleiding en maskering zijn hoofdonderdeel van het evolutie proces. Schutkleuren, etc. De truuk is die herkennen.

    Herken de psychopaat zeg ik altijd maar.

    Politici nemen de schutkleuren van de democratie aan en oligarchen gebruiken (lees: misbruiken) de wetenschap als schutkleur. Nog weer anderen gebruiken terrorisme als schutkleur om verregaande Orwelliaanse controle mogelijkheden er door te drukken.

    Maar goed.
    In feite is er maar één levend wezentje op aarde, met de hersens zo groot als een rijstkorrel, en met dat beperkte brein is hij in feite de grootste filosoof, uitvinder, kunstenaar, architect, navigator, sterrenkundige, wiskundige, landbouwkundige, medicus, en goddelijke ALLER tijden:

    de mestkever.

    Zwaar onderschat, zo niet geheel onbekend, maar wat mij betreft main entrance tot the rabbithole of life.

    Jaja, Keu, kom der maar weer in.

    Binnenkort meer in dit theater.

    Huub, kun je de meimaand hier niet uitroepen tot Mestkever maand? Gewoon omdat het kan? Mooi man, dat wordt vette humor, verbazen, verwonderen, inspiratie en repsect!

    Ter introductie: Mest Kevert met eigen TEDshow. (onderste filmpje)

    http://www.spiritualia.be/blogs/angelus/2013/10/de-mestkever-was-indertijd-in-het-oude-egypte-verbonden-met-de-godheid-chepri.html

  2. Cees Andriesse

    16 april 2015 op 17:32

    Huub (die massa’s citaten paraat lijkt te hebben) eindigt vandaag met de ook mij bekend voorkomende tekst van Huizinga:

    ‘Wij leven in een bezeten wereld. En wij weten het. Het zou voor niemand onverwacht komen, als de waanzin eensklaps uitbrak in een razernij, waaruit deze arme Europeesche mensheid achterbleef in verstomping en verdwazing, de motoren nog draaiende en de vlaggen nog wapperende, maar de geest geweken.’

    Ik had haar echter niet bij Huizinga gelezen, maar bij Hermans, die er een voordracht mee besluit (zie ‘Het sadistische universum 2’ (1970) p. 109).
    Ik ben er zeker van dat ik me die herinner door de zinnen die Hermans er aan toegevoegde:

    ‘Heel goed. We leven nog altijd in een bezeten wereld en we weten het nog altijd. Maar wat de geest betreft: hoe zou het wezen als eens het omgekeerde gebeurde van wat Huizinga vreesde, ik bedoel, als op een goede dag de geest we nog wel was, maar de motoren niet meer draaiden, geen enkele mee, nergens meer?’

    Hij deed dat omdat het ‘tamelijk algemeen verbreid’ was fobieën onder woorden te brengen, maar geen wetenschappelijke zekerheden. De cultuurfilosoof vereerde de geest van het verleden maar gaf geen aanknopingspunten voor hetgeen ons in de toekomst te doen staat.

    Waarom hier geen Hermaniaanse element, iets vasts, iets zekers, om de schizofrenie van deze tijd in perspectief te plaatsen en te relativeren?

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)