Ach Friesland, ik maak alles stuk

‘Wat is Huub Mous voor iemand? Hij heeft het steeds over de Leugenachtige Courant. Een briljant criticus, een gek? Kan iemand mij in enkele woorden wat informatie over hem geven? ‘

Deze vraag kreeg ik enige maanden geleden toegestuurd van een gewaardeerd lezer van mijn weblog, wiens naam er verder niet toe doet. Hij had die vraag weer gehoord van iemand anders. Wie dat was, weet ik niet. Laten we hem ‘Mister X’ noemen. Mijn kritisch geschrijf over wat er zoal gebeurt hier in Friesland roept kennelijk vragen op in kringen waar ik geen weet van heb. Doogt dy Mous wol?  In die tijd hoorde je nog niet zoveel kritiek op KH 2018. De hoofdredacteur van De Moanne vertelde mij dat het bijna onmogelijk was om objectief stuk over KH 2018  te laten schrijven, waarin ook ruimte werd geboden voor kritische geluiden. Er was bijna niemand die zijn mond hierover durfde open te doen. Ook bij Omrop Fryslan was het voor redacteuren heel moeilijk om kritiek op KH 2018 naar buiten te brengen. Kortom, het begon hier aardig op het voormalige Oostblok te lijken.

Dat beeld is inmiddels aardig gekanteld. Mijn rol in dat proces wordt me niet door iedereen in dank afgenomen. ‘Kritiek is tot daar aan toe, maar je moet ook een alternatief bieden,’ zo hoor ik vaak zeggen. Soms lijkt het wel eens of mijn kritiek een tegenbeweging oproept. Men is dan opeens helemaal vóór, louter en alleen omdat ‘die zure Mous’ tegen is.  Zo roep ik onbedoeld een nieuw Fries positivisme in het leven: ‘Tegen het cynisme!’ Het moet niet gekker worden. Wie ben ik eigenlijk? Een gek? Een eeuwige dwarsknuppel? In dat beeld herken ik mezelf niet. Het antwoord dat de gewaardeerde lezer van mijn weblog gaf op de vraag van die mysterieuze Mister X, wond er overigens geen doekjes om. Hij schetste een uiterst geflatteerd beeld van mij, waarin ik mezelf evenmin herken. Ik citeer:

Huub Mous is briljant en niet gek. Wel gaat hij soms helemaal op in zijn spel met mensen en verliest hij de redelijkheid uit het oog. Daardoor denken mensen dat hij gek is en maakt hij zich jammer genoeg ongevaarlijk. Want gevaarlijk is hij voor ieder die  in zijn ogen tekortschiet. Friese borstklopperij is een geliefd thema van hem. Hij heeft met Friesland een haat-liefdeverhouding.

Dit jaar was het vier jaar geleden dat ik voor mezelf begon. Zo’n overgang schijnt bij veel mensen een behoorlijke breuk in hun leven teweeg te brengen. Sommigen komen nooit meer in hun ritme, omdat ze de stimulans van hun dagelijkse werkomgeving missen. Anderen verpieteren, omdat ze geen raad weten met al die vrije tijd. Jaren geleden konden ambtenaren, die de fatale grens zagen naderen, zich opgeven voor een cursus ‘pensioen in zicht’. Ik weet niet of het komt doordat ik nooit een ambtenaar heb willen zijn – ik was altijd een vrije ondernemer in loondienst, ook toen de managers met een bord voor hun kop de macht overnamen – maar aan mij zou zo’n cursus niet zijn besteed. Ik heb de overgang naar een gehonoreerd werkloos bestaan als een weldadige verandering ervaren. Alle dagelijkse ergernis om dingen, die mij niet zinnen in mijn omgeving, is als sneeuw voor de zon verdwenen. Ik verveel me geen moment. Integendeel, ik kom tijd tekort.

Toch is er natuurlijk wel iets veranderd. Zo kan ik niet ontkennen dat ik in de afgelopen vier jaar veel aan het terugblikken ben geweest. Soms zag ik hele films aan mijn geestesoog voorbij trekken, vooral ’s ochtends als ik wakker werd. Ik vroeg me af hoe het allemaal zo heeft kunnen komen. Als ik terugkijk, valt mijn leven in twee gelijke helften uiten. De eerste dertig jaar groeide ik op, werd met enig rumoer veel te langzaam volwassen en studeerde ik tien jaar lang in Amsterdam, waar de wereld aan mijn voeten lag. De tweede dertig jaar woonde en werkte ik in Friesland, aan het voeteneind van de wereld, in een baan, waarin ik nooit promotie heb gemaakt en die desalniettemin dertig jaar lang bleef boeien, omdat de hele wereld om heen veranderde behalve ik. Dat laatste is natuurlijk niet helemaal waar, want je ziet jezelf niet veranderen, terwijl je dat natuurlijk wel doet. Vooral in die tweede dertig jaar van mijn leven ben ik langzaam een ander mens geworden. Maar om nu te zeggen dat ik uiteindelijk mezelf ben geworden is op zijn zachts gezegd wat overdreven.

‘Ik ben mezelf niet of al die jaren nooit geweest….’

Het is een voor de hand liggende gedachte om dan aan jezelf de ‘als-vraag’ te stellen. Wat zou er gebeurd zijn als dit… als dat… en vooral: hoe zou alles zijn verlopen, als ik toen wist wat ik nu weet. Punt is, dat ik dat toen niet wist, en dat zal zijn redenen hebben gehad. Ik heb vaak genoeg geprobeerd om hier weg te komen, maar dat is me nooit gelukt. Het heeft zo moeten zijn. Ik heb zelf ook nogal eens met een bord voor mijn kop gelopen en me als een klein kind gedragen. Ik was vaak naïef, werd laat wijs en heb heel veel nutteloze gedachten heel lang heel serieus genomen. Maar aan de andere kant zie ik niet om in wrok of wroeging. ‘Non je ne regrette rien.‘ Het is goed zo. Door tegenslagen krijg je vechtlust, en door strijd ontwikkel je kracht.

Zo heeft elk nadeel zijn voordeel en is de som uiteindelijk altijd weer nul.  Ik ben nu al weer vier jaar bezig met mijn derde periode van dertig jaar, want alle mooie dingen gaan in drieën. Ik hoef me niet meer te bewijzen, om de simpele reden dat ik dat nooit heb gedaan. Ik hoef ook niets te compenseren, omdat het me eerder niet is gelukt. Ik ga gewoon door, waarmee ik altijd bezig ben geweest. Mijn ticket heb ik op zak, mijn vlucht is geboekt, maar mijn gedachten schieten vaak alle kanten op. Mijn hoofd zit vol, misschien wel te vol. Soms voel ik me als een vliegveld, waar voortdurend vertraging optreedt, omdat van alle kanten tegelijk grote vliegtuigen willen landen. Terugblikken kan zijn nut hebben, maar je moet er niet te lang mee bezig zijn. Ik was dertig jaar lang ‘gestationeerd in Friesland’ en ben daar uiteindelijk blijven hangen. Je kunt je lot niet ontlopen, maar ik geloof niet in een eindbestemming. De dingen gaan zoals ze gaan. Ach Friesland, ik heb je lief zoals je ziet, maar ergens klopt er hier iets niet.

Laat een reactie achter

(verplicht)

(verplicht, wordt nooit weergegeven)