“Hoe fier is de provinsje eins mei it meitsjen fan plannen?”, zo luidt Karen Bies haar vraag aan kwartiermaker voor de Kulturele Hoofdstad 2018 Henk Keizer. En “Wat ha dy brainstoarmsesjes fan ferline jier oplevere?” Een antwoord, daar wordt de kwartiermaker niet op ondervraagd. Wat er in het zes pagina’s lange plan, onderdeel van de sollicitatieprocedure, staat? De lezer van de Moanne krijgt het niet te weten. Integendeel, want, zo zegt Keizer “(…) dat we tot nu toe nog steeds in de brainstormfase zitten, vind ik eerlijk gezegd niet erg.’

“We”? Wie is “we”? Ze weet wie we is, maar weet niet dat ze niet weten wie we is…

Keizer brengt wat algemeenheden te berde, landschap, identiteit, mienskip, maar de lezer wil dat allemaal niet meer weten. Met welk ‘plan’ is Keizer in dit baantje gerold? Met wie is, tot dusver, gepraat? Met wie niet? Waarom? Hoe staat het met zijn netwerken in het buitenland? Leuk dat u in Rusland is geweest, maar is het contact functioneel als het om de te klaren klus gaat? Wie vormen straks het bestuur van de Stichting die de kulturele kar 2018 gaat trekken. Hoe zit het met de plannen voor de Culturele Karavaan? Is daar ook niet al van haver tot gort over gebrainstormd?

Overheden gaan bezuinigen en dat zal zijn op cultuur. Daarmee is de voedingsbodem voor het opkomen van talent weg. Het muzikale kind van nu tien jaar oud zou in 2018 het jonge talent dat een kans moet krijgen zijn, maar wat als de lessen onbetaalbaar worden? (Dokkum, Heerenveen) Of ergens in een buitenwijk worden gegeven, aan de andere kant van de stad? (Leeuwarden).

Iets meer over de literaire wereld: ‘Er zijn goede schrijvers ‘, zegt Keizer, maar namen noemen, dat maar liever niet. Waarom niet? Elke schrijver weet wie van zijn collega’s altijd naar voren worden geschoven en waarom en in hoeverre dat al dan niet terecht is en ook waar de kift zit en of dat… Juist, ja. U hebt ‘m door.
Mocht Keizer van de vaste top drie afwijken, dan is ie een vent en een vent, daar valt mee te praten. Maar een vent die beweert dat het mislukte project It Brûst ‘waarin mensen gevraagd werd naar hun verhaal’ en dan concludeert: ‘daar kan geen schrijver tegenop’, is geen vent, dat is iemand die niet weet waar hij het over heeft.

Schrijvers die, buiten Tresoar om, een literaire activiteit willen organiseren, met een lezing, een vraaggesprek, of, bijvoorbeeld, optredens van dichters, kunnen volgend jaar geen stap meer zetten. Nu is het nog mogelijk ‘in pear rudige rotsinten’ aan te vragen, niet meer dan € 2250 om posten als zaalhuur, reis- en organisatiekosten te dekken. Die mogelijkheid wordt met ingang van volgend jaar rücksichtslos wegbezuinigd. 90 organisaties krijgen volgend jaar geen cent meer, maar niemand is bang en niemand schrijft er over, maar je kunt op je klompen wel aanvoelen dat er klappen gaan vallen.
Dit is het mijnenveld waar de kwartiermaker in stapt. Karen Bies weet het en Keizer weet het, maar het is geen onderwerp van gesprek.

Ik noem deze hele kleine provinciale bezuiniging op literaire asctiviteiten omdat, als Keizer zegt dat er goede schrijvers zijn, hij moet weten dat de bekendsten onder hen niet zozeer bekend zijn op grond van hun oeuvre, maar dat optredens daar een belangrijke rol in spelen. Carriëres beginnen niet in New ¥ork of op Poetry International, vaak is het de inzet van enthousiastelingen die de eerste stap daar naartoe mogelijk maakt en die eerste stap is dat cafézaaltje ergens achteraf, door schrijvers zelf gehuurd, of dat kleine podium, gerund door vrijwilligers. Het Literêr Sirkwy, optredens in De Bres, een boekpresentatie met muziek en optredens in Amsterdam, het kost niet alleen tijd, veel tijd die de organisatoren er voor over hebben, het kost ook geld. Posters, website, reiskosten, een vergoeding voor degenen die optreden, veel is het niet, nu is er nog een potje voor, maar straks is het helemaal weg. Weg, foetsie, verdwenen in de zakken van rode mantelpakjes, en de schrijvers betalen de PR voor hun werk en dat van collega’s straks uit eigen zak.

Er moet fiks bezuinigd worden. Viel enkele maanden geleden nog het cijfer 22 miljoen, nu gonst een hoger bedrag: 40 miljoen. Dat is de situatie waarin Keizer van Friesland de Kulturele Hoofdstad van Europa moet maken. Hij vindt echter niks en hem wordt evenmin iets gevraagd. Liever dan zijn vingers te branden wil Keizer ‘onderzoeken wat de Friese identiteit is’, want dat die er is, daarvan is hij overtuigd: ‘Friesland heeft een sterke identiteit, ook dat heeft niemand.’ Holle rombom, lijkt mij, van de zoveelste Friese schedel-meter.