Who is afraid of the North ?
E. HETTINGA OP HET LOG KLOTSENDE OKSELS EN COMMUNITY ART
De Kulturele Karavaan, op het Provinciehuis de Kul-Kar genoemd, is/wordt onderdeel van het Frysk Festival 2013. Dat evenement moet de opmaat worden voor Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. De motor van die culturele festiviteiten? De Fryske mienskip. Mei-inoar, mei-inoar, bruist en gorgelt het in allerlei Friese culturele nota’s. Van de kunstenaars en schrijvers wordt verwacht dat ze ‘dienend’ zijn. Bah. Verstikkend. Bij Friese instituties als Tresoar malen ze daar niet om, integendeel, ze lusten er wel pap van, dergelijke ‘gemeenschapskunst’. Roep Frysk, roep Mienskip en allerlei Fries nationalistisch bewogen Tresoarhoofden roepen koekoek!
Maar werkt de institutionele en revisionistische cultuurpolitiek (nog) wel? De inspraakronden waarmee de Friese cultuurgedeputeerde Jannewietske de Vries het afgelopen jaar ‘furore’ maakte, zijn schijnvertoningen gebleken. Ze blonken uit door een hoog roept-u-maar-gehalte. Ieder zijn zegje, daarna gauw vensters toe. Niemand thuis. Het veld zelf wordt, zo blijkt, allang niet meer au sérieux genomen. Voorbeeld. Als het bestuur van ‘It Skriuwersboun’ om een gesprek met De Vries vraagt om een aantal maatregelen te bepleiten m.b.t. de huidige (structurele) malaise in Fries Letterenland, dan krijgt het nul op het rekest. De cultuurgedeputeerde vertrouwt blijkbaar liever op de Friese instituten, in dit geval Tresoar. Het is een van de redenen waarom It Boun overweegt zichzelf op te heffen. Voorzitter Koos Tiemersma: ‘It soe spitich wêze it Boun ûntbine te moatten.’ (15/01).
Ondanks de inspraakronden n.a.v. van de Cultuurnota 2009 blijken de plannen van De Vries voor geen meter te leven. Het promotiefilmpje over de ‘Fryslân culturele hoofstad 2018’ is op het Net precies 510 x bekeken, 510 keer in vier maanden. [sic] De Vries mag haar z.g. open-venster-politiek voeren, verontrustend blijft dat het door haar zo hartstochtelijk nagejaagde ‘mei-inoar’ ophoudt zodra de Friese provinciegrenzen in zicht komen. Samenwerking met Groningen-(stad) is in het kader van de 2018-show volkomen taboe! Zou juist in en met een grensoverschrijdende culturele samenwerkingspolitiek – hoeveel uit Friesland afkomstige schrijvers en kunstenaars leven en werken in Groningen en omgekeerd – de kunst in Friesland niet beter af zijn?
Genoeg voorbeelden die voor een dergelijke aanpak doen pleiten, denk aan het succesvolle project ‘Woordenstroom’ (kunst langs de vaarweg Lemmer-Delfszijl) dat ook (inter)nationaal aandacht trok. Het is de hoogste tijd om het taboe op een interregionale culturele samenwerking voor 2018 open te breken. Anders zit je hier straks warempel voorgoed opgescheept met het ressentiment van de nieuw ordentelijke, voorbipse Heimatkunst van de Gerrit Bretelers en andere, door nostalgie gedreven vormen van Fryske boerenbedrog-kunst. Kortom, who is afraid of the North?
Passant
18 januari 2010 op 11:55
Prima stuk, dat terecht naar voren is gehaald op dit weblog.
Ik hoop dat deze verstandige woorden doordringen bij degenen, die de aan het infuus liggende, nauwelijks nog levende en de tot op het bot vermagerde mienskips de “door nostalgie gedreven vormen van Fryske boerenbedrog-kunst willen opdringen.”
Het betoog klinkt mij in de oren als een natte zoen op de voorbips van …..
Driemaal raden.
D. S. Wije
18 januari 2010 op 16:17
Tsja, de nijjiersgearkomste fan It Skriuwersboun… Skriuwers, eks-skriuwers, in pear minsken dy’t beropsmjittich kontakten ûnderhâlde mei de skriuwerswrâld. Hoefolle minsken wienen der? Tweintich? Koe minder, koe better. Spitich lykwols, mar ek tekenjend foar de sitewaasje, is dat de gemiddelde leeftyd fan dejingen dy’t der wienen tsjin de sechtich leit. Meist bliid wêze dat de âlde garde noch op de aktiviteiten ôfkomt, mar wat spitich dat útwikseling mei in jongere generaasje der net is. Tal fan skriuwers lieten it ôfwitte. Ek de útjouwers wienen der net en de redaksjes fan de tydskriften likemin.
Is der gjin ferlet fan mominten om te rabjen, te laitsjen en kontakten te lizzen? Wie it tydstip ferkeard? Oerhearskje de konflikten? Is elkenien skitersbenaud frege te wurden foar in putsje? Moasten se de oare deis nei de KFFB dy’t har 75-jierrich jubileam fierde. (Dat is dan raar, want der wienen al KFFB-skriuwers.) Of sjogge skriuwers en oaren elkoar de 21e, as de Moanne in jûntsje hâldt? De 26e, by it ôfskied fan Pieter de Groot? De 28e by it literêr Sirkwy? Tinke skriuwers elkoar op de boekejûn wol te treffen?
Moai net. Dy giet – skande, skande, sûnde, sûnde – net troch. Geen haan die er naar kraait.
As it om kontrakten, auteursrjocht en eventueel juridyske stipe giet, kinne skriuwers har better oanslúte by organisaasjes as de VVL en de LIRA. Mar Fryske skriuwers ha ék te krijen mei Fryske útjouwers, mei Fryske subsydzjes, mei kommisjes foar it Frysk yn de lanlike organisaasje dy’t oer de subsydzjes foar de tydskriften en skriuwbeurzen giet, mei Fryske subsydzjeregelingen foar (ûnder mear) boeken, tydskriften en literêre aktiviteiten, mei in Frysk letterenbelied, mei Fryske ynstituten en Fryske media. Altyd tocht dat Fryske skriuwers – en skriuwers yn Fryslân – dus mienskiplike belangen ha às Fryske skriuwers en skriuwers yn Fryslân. Dêroan, miende ik, ûntlient it Skriuwersboun har besteansrjocht.
Dat Skriuwersboun bestie foarich jier, 2009, fjirtich jier. Oer in oanfarring mei it ‘Boun fan Fryske Kunstners’ en koart nei de opheffing derfan skreau Anne Wadman yn 1969:
“Ik bin letter wer lid en sels bestjoerslid fan it K.B. (keunstnersboun e.s.) wurden; ik bin lang sa wrokkerich net as guon lju miene. Net lang dêrnei is it Boun oer de kop gien; der wie gjin rêddensein oan; it wie in ‘ferâldere struktuer’. Ik ha al hope dat it yn in nije, losser en iepener, frijer foarm wer forrize soe, en ha dêr myn bêst foar dien. Dat is net slagge: improvisearjen en dingen-sûnder-doel-dwaen leit ús Friezen net. Jo Smit en dy mannen woene mei alle gewelt wer in BOUN hawwe. Dat hawwe se no dan. In SKRIUWERSBOUN. Sûnder de skilders, mar elkenien kin lid wurde, skriuwer of skilder of net. Se hawwe myn seine, mar ik tink dat ek dit Boun de wei fan alle Fryske Bounen opgean sil.” (Ut Mei Abraham Fûstkje, s. 96/97)
Goed fjirtich jier letter, yn syn nijjierstaspraak fan freed 15 january, stelt Skriuwersbounfoarsitter Koos Tiemersma it besteansjrocht fan it Boun yn ‘e kiif. De taspraak sloech yn as bom.
‘Lit it Boun har net meislepe yn it negativisme fan de foarsitter?’, frege Tresoarmeiwurker Teake Oppewal my nei ôfrin. Mar dat wie pas nei it offisjele part fan de gearsit, doe’t mear as de helt fan de minsken al fuort wie en in lyts groepke noch oan in slokje siet.
Op it momint suprême, doe’t Koos Tiemersma syn taspraak dien hie en mei in ‘Binne der noch fragen?’ hoopfol it hear oerseach, bleau it stil. Gjin skriuwer dy’t op Tiemersma syn relaas yn gie. It Frysk hânwurdboek jout in pear moaie fergelikings: sa stil as in piseameler/(piper)mûs/bêdpisser/blok/it grêf.
Miskien ferskynt fannewike in hertstochtlik betooch – foar of tsjin opheffing – op Ensafh. Misskien wurde de leden poer en sette se ien of mear bestjoersleden oan kant. Misskien skriuwe Trinus Riemersma en Pieter de Groot der yn de Ljouwerter oer. Misskien it Frysk Deiblêd. Misskien hellet de Omrop in tal skriuwers foar de mikrofoan. ‘Binne jo lid?’ ‘No, eh, nee, ik ha ha jierren ferlyn al opsein.’ ‘No, nee, bestiet it Boun noch dan?’ ‘No, ja, ik bin àl lid. Sorry…’ ‘Wolle jo de harkers even fertelle wa’t jo binne?’ ‘No, ik bin dy en dy, no.’ ‘Ik bedoel, wat skriuwe jo?’ ‘Ja, eh, nee, eh…’
Yn de boppeseal, 15 january, bleaun de stilte hingjen as ienris, yn 1969, de sigrettereek yn de fergaderromte by de opjochting fan it Boun. It wie Tresoarmeiwurker Teake Oppewal dy’t him oppenearre. Nee, net mei de opmerking dy’t er letter op ‘e jûn yn de kuiergongen makke. Yn plak dêrfan naam er de gelegenheid te baat om, yn it beheinde rûntsje fan skriuwers en belutsenen, de plannen fan syn breahear foar in nije webside oer Fryske literatuer út de doeken te dwaan. Wa’t ‘Yn it lân fan teloarstelde skriuwers’ lêzen hat, hie it al in bytsje foarsizze kinnen. Oppewal hold in wiidweidig ferhaal oer de webside sirkwy.nl dy’t it ynstitút mei in pear moanne op it ynternet bringe sil.
Op sirkwy.nl komt ûnder mear ynformaasje oer skriuwers. (No mar hoopje dat se ris mei in literatuerwittenskipper yn see gean om de boel yn streamline te bringen.) En fierder sille 86 troch Tresoar as ‘klassikers’ út de Fryske literatuer útferkeazen proazawurken digitalisearre wurde.
Tresoarkritearia foar dy 86 titels binne bygelyks de bekroaning mei in literêre priis of neamd wurde yn de, ûnder auspysjes fan Tresoar útbrochte, skiednis fan de Fryske literatuer Zolang de wind van de wolken waait. Fierder wurdt rekkening holden mei auteursrjocht, kontrakten mei útjouwers en praktyske saken as: is it boek noch te keap?
De list hat yn de klankboerdgroep, dêr’t ik as fertsjintwurdiger fan it Boun yn sit, wol ta diskusje laat. Sa hie Ernst Bruinsma graach sjoen dat der mei in redaksje fan saakkundigen wurke wie, mar, al kamen der lytse oanpassings op de foarleine kar, it is it ynstitút dat bepaalt.
Op sirkwy.nl (mits der tastimming komt fan de skriuwers of harren neibesteanden en, foar safier noadich, harren útjouwers) dus aanst:
Schoorstra syn Swarte Ingels al en Aggie van der Meer har De ûntdekking fan de wrâld net. It bekroande wurk fan Willem Tsjerkstra al, mar Van der Ploeg syn Bertegrûn net. Jaap Krol syn M/F al mar Wettersek net. Wadman syn Kritysk kerwei en Piebinga syn Koarte skiednis fen de Fryske skriftekennisse bygelyks al, mar it resinte Zolang de wind van de wolken waait net.
In kritykpunt is ek dat der in soad ferâldere wurk op sirkwy.nl ferskine sil. Ien ding is dus wis: it grutste part fan wat op de hitlijst fan Tresoar is misskien nijsgjirrich foar it literêre fjild sels, mar it grutte publyk (foar safier dat der is) sil der gjin bek op sette. As men rommer omtinken foar de Fryske literatuer wolst, moat men net mear mei – bygelyks – Ype Poortinga syn Elbrich oansetten komme. Of de yn de âlde stavering skreaune boereroman De sûnde fan Haitze Holwerda (1939). Of in bestseller fan Anne Wadman út 1963. De kringloopwinkels lizze der fol mei: De smearlappen.
As Tresoar werklik wat oan literatuerbefoardering dwaan wol – mar dat wol men net – dan leit der mar ien útdaging: in nij, jonger, publyk berikke. Tagelyk mei de lansearring fan sirkwy.nl wurdt in lêsbefoarderingsprojekt op priemmen set. Klinkt moai, it rint yn it foar al mis. ‘Nederland Leest’ hyt de lanlike kampagne dy’t as foarbyld tsjinnet foar ‘Fryslân lêst syn klassiken.’ Oer ‘Nederland leest’ skreau Christiaan Weijts 15 january yn it NRC in kritysk artikel oer de kar fan it boek dat dit jier lanlik ferspraat wurde sil: De grote Zaal fan Jacoba van Velde. Weijts syn opmerkings kinne sûnder mear nei de plannen fan Tresoar trochlutsen wurde.
“Welk boek moet je kiezen?’ skriuwt it NRC. ‘Laten we in elk geval de twee doelstellingen trouw blijven. Voor dat ‘brede publiek’ heb je een boek nodig dat bij een jong publiek in de smaak valt, liefst een mannelijk jong publiek. Want uit onderzoeken blijkt dat nu alleen nog maar hoogopgeleide vrouwen van boven de vijftig literatuur lezen. Ons boek moet dus van een jonge schrijver zijn. Dan het tweede criterium: er moet maatschappelijk debat over mogelijk zijn. (…) Het moet dus over eigentijdse kwesties gaan die leven onder jongeren.”
It hie in moai kritearium west om de kar foar boeken dy’t op sirkwy.nl mei te bepalen. Dat jildt fansels ek foar ‘Fryslân lêst syn klassiken’. Mei dat projekt sil Tresoar har rjochtsje op… lêsgroepen…
De lêsgroepen bestean út froulju fan boppe de fyftich… Yn de hoop dat sy ek ris in Frysk boek útsykje, sil Tresoar Frijende kikkerts (1986) fan Hylkje Goïnga ynsette. Frijende kikkerts giet oer in frou, Martha, waans houlik mei in selssuchtige keardel op ‘e non rint. Werkenbere problematyk dus foar skieden froulju fan fyftich, froulju dy’t op dy leeftyd noch altiten oantangele sitte mei har manlju en wyfkes fan tachtich dy’t noch net fergetten binne hoe’t it siet mei de man-frou ferhâldingen yn it tydrek dat se noch in abonnemint op Opzij hienen. ‘t Is wat, sa’n fint. Soenen je sokken net? Sucht. En wat fijn dat der op sirkwy.nl oer diskusearre wurde kin. Ja, wy fan Tresoar witte wol wat goed is foar jimme.
Docht my tinken oan wat Anne Wadman skreau oer It Boun fan Fryske Keunstners. It bestjoer woe net dat ‘La putain respecteuse’, in stik fan Sartre yn in oersetting fan Wadman, net spylje waard ‘whant it wie net sa geskikt foar it publyk fan Bolsert’. (Ut Mei Abraham fûstkje,. s. 93.) Frijende kikkerts dus en net – ik neam mar wat – Willem Schoorstra syn De ôfrekken (dêr’t de Islam in rol yn spilet) of Koos Tiemersma syn Under wetter oer de takomst fan de Friezen, ynbegrepen har taal en literatuer, yn in wrâld dêr’t Sina alle macht yn hannen krigen hat en in part fan Nederlân ûnder wetter set wurdt. Aktuele maatskiplike ûnderwerpen dêr’t oer diskussearre wurde kin.
Sorry fyftichplusdames fan de lêsklups, jim kinne it net helpe dat Tresoar jimme as doelgroep kiest, sa’t it ek jim skuld net is dat in soad manlju noait in boek ynsjogge, lit stean dat se der yn in groep oer hottefylje wolle. En jimme kinne der al hielendal neat oan dwaan dat it klokje de jierren stadichoan fuorttikt hat. It is Tresoar dat nèt de útdaging oangiet om nije lêzers te berikken – skoaljeuchd, studinten, wurkjende jongeren – mar har rjochtet op in steltsje âlde wiven.
Huub Mous
18 januari 2010 op 16:48
Wat dat over de kop gaan van It Boun fan Fryske Keunstners betreft, dat is een interessant gegeven. Met het verdwijnen van deze koepelorganisatie, waarin alle kunstdisciplines in Friesland vertegenwoordigd waren – niet alleen schrijvers, maar ook kunstenaars, musici, toneelspelers en architecten – verdween ook het breedgedragen Friese cultuurideaal onder de kunstproducenten in Friesland.
Dat cultuurideaal had tot dan toe als een soort superzuil alle kunsten in Friesland verbonden. Deze superzuil…had nergens buiten Friesland zijn filalen, dit in tegenstelling tot de Rooms-katholieke Kerk, zoals Gerard Reve in 1967 in een brief aan Geert van Oorschot liet weten. It Boun werd in 1941 opgericht en in 1967 opgeheven.
Die kwart eeuw vormde de hoogtijdagen van de Friese superzuil. De verbinding tussen de kunsten en de Friese beweging is niet in 1945 door Fedde Schurer verbroken, maar in 1967 door het opheffen van It Boun fan Fryske Keunstners. Daarna kwamen er twee aparte verenigingen: één voor schrijvers en één kunstenaars: It Frysk Skriuwersboun en het BKF (inmiddels allang ter ziele). Ook de verbinding tussen Friese schrijvers en Friese kunstenaars was hiermee verleden tijd.
Overigens viel It Boun in 1967 door een pijnlijk conflict uit elkaar. De ware reden voor het opheffen was van financiële aard. Niemand had goed zicht op het beheer van de financiën en opeens bleek dat vrijwel al het geld was opgegaan aan de bk-tentoonstellingen in het Kunstcentrum Prinsentuin. Dat pikten de Friese schrijvers niet en die stapten op. Het centrum van de schrijvers was voortaan niet meer de Prinsentuin, maar Kortehemmen, waar al sinds 1964 schrijversweekeinden werden gehouden.
D. S. Wije
18 januari 2010 op 18:32
Een dergelijke samenwerking tussen verschillende disciplines k0mt niet terug. Tenminste niet van onderaf. En dus pleit Hettinga voor een ‘interregionale culturele samenwerking voor 2018′. Want, ja, in Groningen zijn, hu, hu, hu… ook kunstenaars en schrijvers. Maar als kunstenaars willen samenwerken, of dat nu interdisciplinair is of interregionaal, dan doen ze dat toch? Bij de wens van de provincie Friesland om Culturele Hoofdstad van Europa te worden, zou samenwerking op interregionaal niveau in de eerste plaats bestuurlijke samenwerking inhouden. Daarmee is Hettinga’s pleidooi er, onbedoeld, een voor de bureaucratie. Voor nog meer macht naar nog minder mannetjes.
Ytse Ingelsma
18 januari 2010 op 18:52
Het moet gezegd: De illustraties Gerrit Breteler in Wadmans boek De Smearlappen zijn echt goed. Hoe jammer is het dat hij het kwaliteit van zijn karikaturaal-realistische tekeningen uit 1983 niet heeft weten te behouden in de schilderijen die hij tegenwoordig maakt. Olieverf verkoopt beter. Dat zie je maar aan Dinie Boogaart die het schilderij van Abe de Vries dat bij Tresoar hangt signeerde. Maar je vraagt je af: welk onschuldig blond jongetje poseerde in De Vries zijn plaats?
www.ensafh.nl
18 januari 2010 op 19:07
[...] wat ‘D.S. Wijhe’ fierder skriuwt op it weblog fan Huub [...]
Toppe Wal
18 januari 2010 op 19:08
Ik geef toe, er zijn mensen die het als een omissie beschouwen dat Tresoar geen aandacht schenkt aan niet Friestalig werk dat met Friesland te maken heeft. Op de website van Tresoar, onder schrijversinformatie, wordt dus alleen het Friestalige werk van Joost Hiddes Halbertsma genoemd. Zo’n Atte Jongstra die dan wel uit Terwispel komt, maar zijn ziel en zalichheid verkocht heeft aan die Hollanders is dus per definitie geen Fries schrijver. Oek de Jong, wiens ‘Hokwerda’s kind’ in onze provincie speelt, wordt niet genoemd. En u, meneer Mous, u mag dan in een paar dagen wel meer over de Friese literatuur schrijven dan het gesubsidieerde Ensafh in een jaar, denk maar niet dat uw artikelen bij Tresoar te vinden zullen zijn. Mooi niet en terecht. JO MIENE DAN WOL DAT JO ALLES WITTE, MAR JO SKRIUWE NET YN IT FRYSK FANSELS.
Huub Mous
18 januari 2010 op 19:46
Beste Toppe Wal. Dat laatste is niet waar. Tresoar houdt zelfs een knipselmap over mij bij. Ja, ja, ik houd alles in de gaten, zo ijdel ben ik wel ! Ik ontdekte laatst dat ze zelfs een digitale opname van mij hebben met een gedicht over Bertus Mulder, dat ik ooit heb voorgedragen voor Radio Mercurius. En wat die Oek de Jong betreft, tsja, dat is inderdaad nuver. Oek de Jong was overigens een jaargenoot van mij, toen ik in Amsterdam kunstgeschiedenis studeerde. Ik kende hem, toen hij nog geen schrijver was. Hij is opgegroeid in Dokkum of all places. Niet geboren, nee. Atte Jongstra uit Terwispel is wol fan Fryske groun. Dat scheelt. It is it DNA, no.
Maar wat heeft dit alles met Friesland van doen. Ik heb sterk de indruk dat veel Friezen zeer selectief naar hun eigen culturele omgeving kijken. Als je de Friese literatuur definieert als datgene wat in het Fries wordt geschreven door Friestalige auteurs die zich verhouden tot een eigen Friestalige traditie, dan valt er veel weg uit je blikveld. Er schieten mij de naam te binnen van Kees ’t Hart. Maar is dat een Fries? Waar spreken we hier over: het geografisch domein, het genealogisch domein, of het taaldomein van Friesland?
Ik denk ook aan Koos Dalstra, nota bene de oprichter van de Maximalen, een groepering die zich eind jaren tachtig radicaal afzette tegen het formele ‘minimalisme’ van hun voorgangers, zoals ook veel beeldende kunstenaars in die tijd verzet aantekenden tegen de strakke dogma’s van het modernistische neo-constructivisme van de jaren daarvoor. Koos Dalstra, die zichzelf ook wel Dalstar noemt – geen aardappelras zoals Michaël Zeeman ooit vilein opperde – publiceerde aan aantal dichtbundels, schreef een novelle en voerde sinds begin jaren tachtig een groot aantal performances uit, waaronder ook in Friesland. Hij is op en top Fries, maar volgens welke criteria? En volgens welke criteria andere weer niet? Ik snap er eerlijk gezegd geen ene biet van, no.
http://zoek.tresoar.nl/?q=Huub+Mous&submit=zoek
Abe
18 januari 2010 op 19:47
Dat is pas zalich.
Mmmmmm, doe dat nog eens….
Huub Mous
18 januari 2010 op 20:00
Abe Lenstra? Abe Bonnema? Ús Abe? Dit kin net, no.
D.S. Wije
18 januari 2010 op 22:44
Tresoar is een archief en prachtig dat er een knipselmap is over Huub Mous. Maar stel, over een paar jaar wil mister X weten hoe het zit met de receptie van de Corporaal-biografie over Wadman. Mister X vindt dan recensies uit de kranten, it Beaken, de Moanne en Ensafh. Maar een interessant artikel op huubmous.nl wordt niet vermeld.
Anders gezegd: Friese literatuur kan dus NIET worden gedefinieerd als datgene wat in het Fries wordt geschreven door Friestalige auteurs die zich verhouden tot een eigen Friestalige traditie.
Maar wie zegt dat het begrip FRIESE literatuur gedefinieerd moet worden? En als het dan zou moeten dan toch zeker niet door Tresoar. Wat van belang is archiveren en traceerbaar maken is voldoende.
Huub Mous
18 januari 2010 op 23:08
Ik denk dat het hoog tijd wordt om digitale informatie over de Friese literatuurhistorie op te slaan. Ik kan me nog herinneren dat in 2005 een stevige internet-discussie zich afspeelde tussen enerzijds een ‘Abe de Vries kamp’ (pro Douwe Kiestra etcetera) en aan de andere kant een ‘anti-Abe de Vries kamp’ (anti Douwe Kiestra etcetera). Van die discussie is alleen één lullig artikel van Sietse de Vries in de LC voor het nageslacht bewaard gebleven. Iemand heeft toen een CD naar Tresoar gebracht met alle digitale informatie van de verhitte debatten die zich op het Farsk Forum en andere ‘www.gremia’ hadden afgespeeld. Is die CD bewaard gebleven? Ik vrees van niet. Terwijl het toch een curieus stukje Friese literatuurhistorie was. Zonder die discussie is de huidige stand van zaken binnen de knetterende Friese letteren niet te vatten, no.
kirsten
19 januari 2010 op 00:33
hmm.. dit pleidooi voor het ‘bewaren van historie’.. is dat niet ook afkomstig van eenzelfde drang naar nostalgie als waar hier het ‘fries eigene’ van beschuldigd wordt ?
D.S. Wije
19 januari 2010 op 08:59
@ Mous
Iemand?
D.S. Wije
19 januari 2010 op 09:33
Niet alles wat geschreven wordt is de moeite van het bewaren waard en dat geldt zeker voor talloze weblogs. Op internet zijn een aantal dingen geschreven en gebeurd die van literair historisch belang zijn.
Zonder bewaard gebleven brieven en foto’s had de Wadmanbiografie niet kunnen worden geschreven.
Zonder particuliere archieven en Tresoar zou er geen boekje over de Bouke de Jong discussie hebben kunnen verschijnen.
Wat de Kiestra-discussie betreft: Het zou jammer zijn als alleen Sietse de Vries zijn nogal eenzijdige interpretatie bewaard is. Als dat het geval is, zal niemand er ooit nog in kunnen duiken en uitvogelen hoe het werkelijk heeft gezeten. Niet dat, te verwachten valt dat dat gaat gebeuren, maar het moet wel mogelijk zijn.
Het gaat hier niet om wat Kirsten “eenzelfde drang naar nostalgie als waar hier het ‘fries eigene’ van beschuldigd wordt” noemt. Als dat het geval zou zijn, zou Tresoar bij de deelnemers aan de Kiestra-discussie niet log- en forabijdragen digitaal bewaren, maar hun babyfoto’s opvragen.
Huub Mous
19 januari 2010 op 09:53
@ D.S. Wijhe
Die ‘iemand’ was destijds de webmaster van het Farsk Forum, als ik me goed herinner. Maar ja, deze informatie stond destijds ergens op het net . Ik ben bang dat dit niet meer is terug te vinden, want het is natuurlijk niet bewaard.
josse de haan
19 januari 2010 op 10:19
@D(ea)Swije
Moai dat jo de mule no ris iepen dogge. Sokke bijdragen – sunder dat erflik geskel – binne weardefol. Foar ien kear lit ik myn prinsipe sjitte – net reagearje op n.n. en pseudo’s. En… jo sitte aardich yn de matearje.
Wat dat digitaal spul oanbelanget – sunt jierren printsje ik wichtich materiaal ut. It lest better en jo kinne it nochris neileze. Soks komt dus op in stuit wol yn de argiven. It hat mei nostalgy neat te krijen, faaks wol mei de diskusje dy’t by literatuer heart.
D.S. Wije
19 januari 2010 op 11:14
Ik soe hast nocht krije oan in lekker potsje skelle en myn lûd by Tresoar bewarre witte foar de ivichheid.
josse de haan
19 januari 2010 op 11:22
70 jier op slot sette, en dan iepenbierje sa’t Keningen en Keizers festlizze yn kontrakten en erfskippen?
D.S. Wije
19 januari 2010 op 11:47
Jo, soenen jo in útsûndering meitsje foar jo biograaf?
josse de haan
19 januari 2010 op 11:59
Fansels, as jo by it krekte partoer hearre is der te praten – nije befoarderingspartoeren op Tresoar soe trouwens DE oplossing weze.
Huub Mous
19 januari 2010 op 12:07
Wonderlijk idee, dat je biograaf al rond loopt. Dat is zoiets als de eik, die nu nog overeind staat en waaruit straks je kist wordt gezaagd.
josse de haan
19 januari 2010 op 12:40
Moatst it foar dyn dea regelje yn Fryslan Huub – sjoch dyn freon Abe Bonnema – want oars krijst iensidich negative beskriuwings of nije krusigings lykas mei Anne Wadman bard is.
Moatst dyn namme mar yn de beammen fan de Maria Louisestrjitte fykje – do hast wol fiif nedich ast dyn boeken ek noch meinimme wolst. En in want om te keatsen is ek wol handich; fan my krijst in keatsbal dy’t us heit ea makke hat.
As ik dy wie soe ik ek alfest in goed partoer utsykje. Der wurdt in soad keatst, foaral sneintemoarns – keatse en dan de kroech yn. Sokke nostalgy hat wol wat.
Ben Cramer
19 januari 2010 op 13:50
Och ik langje ek al sa nei in winterjûn nocht
seach ik Jezus al ris yn ’t feale tunnelljocht
ûntank bitende kjeld yn Ljouwert, oeral snie
woe ik dat ik in berntsje fan Him (h)wie
Hy hie in foarbips it is my net ûntgien
ik tocht fan: sa is synteze ûntstien
de foarbips hat wat mei in stealik hús
je hingje wat op sicht sa neaken oan it krús.
Huub Mous
19 januari 2010 op 13:52
Ik speel liever in een elftal dan in een partoer. Maar los daarvan, ze mogen na mijn dood schrijven wat ze willen. ik merk er toch niets meer van. Het idee dat je na je dood voortleeft als schrijver is een illusie. Over vijftig jaar leest niemand je boeken meer, dat zei zelfs Reve over zichzelf. Velen zijn geroepen en slechts weinigen zijn uitverkoren. Er wordt hooguit een straatnaam naar je genoemd en dan is het toch echt over en uit. Ik moet altijd denken aan dat standbeeld waarover Jacques Brel zingt in zijn chanson La statue. Het standbeeld ergert zich kapot, omdat niemand meer naar hem opkijkt. Alleen de honden tillen hun poot op om tegen zijn sokkel te pissen. Zo gaat het dus, en de rest is ijdelheid.
tegemoetkomend verkeer
19 januari 2010 op 14:07
Een slimme schrijver kiest dan ook het pseudoniem ‘Straat’.
Huub Mous
19 januari 2010 op 14:26
Jazeker, in New York stikt het ook van de schrijvers die een straatnaam hebben gekregen.
D.S. Wije
19 januari 2010 op 14:59
Is de verregaande ontpersoonlijking niet opgevallen? In Nederland krijgt vrijwel niemand nog een straatnaam.
moppie
19 januari 2010 op 15:09
Zou ‘Kluun’ ook heimelijke Friese aspiraties hebben?
Hettinga, E.
19 januari 2010 op 15:20
Back to the North… Overheden en instellingen behoren te faciliteren, niet meer, niet minder, ook als het om het program-2018 gaat. Tot 2013 heeft de provincie Fryslân een budget van 4,8 miljoen Euro, bestemd voor het Frysk Festival. Dat moet de basis leggen voor de show van 2018. Geen bedragen om over naar huis te schrijven.
Ook de zware bezuinigingen voor de jaren na 2011 trekken een wissel op een goede financiële onderbouwing van Fryslân Culturele Hoofstad-2018. Wim van Krimpen, oud-directeur van het Fries Museum, heeft cultuurgedeputeerde Jannewietske de Vries vorig jaar nog laten weten dat ze tussen de 80 en 100 miljoen Eurootjes nodig heeft, wil ze met haar op zich lovenswaardige 2018-ambities succesvol zijn. Kwalitatief succesvol! Als Provincie alleen red je dat dus niet. En op een debacle van het kaliber Coole zit niemand te wachten.
Meer bestuurlijke samenwerking op cultureel gebied tussen Fryslân en Groningen (-stad) kan het programma voor 2018 de financiële impuls geven die het nodig heeft. Of een dergelijke samenwerking direct tot meer bureaucratie leidt, is moeilijk in te schatten. De kans op het genereren van gelden uit sponsoring en particuliere fondsen wordt er in ieder geval aanzienlijk beter op. Een kunstproject als “WoordenStroom” (kunst langs de vaarroute Delfzijl-Lemmer) was zonder die gelden waarschijnlijk niet mogelijk geweest.
Het zijn dat soort projecten ook die het 2018-evenement kwaliteit en verdieping kunnen geven. De organisatie en uitvoering ervan vraagt om een beter op elkaar afgestemde culturele infrastructuur. Meer bestuurlijke samenwerking tussen de provincies is daarvoor onontbeerlijk. Gezamenlijke (interregionale) projecten – een internationaal video- en media-art festival (Van Elk, Bas Jan Ader, Jannie Regnerus, Dana Levy) of een internationaal literatuurfestival, om maar eens wat te noemen – hebben binnen die omstandigheden een grotere kans op succes.
De vraag is of de Friese cultuurpolitiek oren heeft naar een Culturele Hoofdstad-2018, samen met Groningen(-stad)? Vooralsnog niet, lijkt het. Angst regeert. Angst dat bij zo’n concept het bijzondere, voornamelijk door de taal bepaalde karakter van de provincie ondersneeuwt! Die cultuurpolitiek ziet echter voorbij aan het feit dat de onevenredig grote aandacht voor (het verlies van) de taal bij voortduring [sic] een domper plaatst op de kunst/literatuur an sich. Stop die tot niets leidende taalgelden maar in Tryater, in de literatuur, in kwalitatief goede cultuurjournalistieke media, enz., dan heb je tenminste wat.
Kortom, laat Jannewietske de Vries de vensters werkelijk opengooien, laat de nobele cultuurambtenaren die nu aan het 2018-programma werken eens flink de beest uithangen bij hun collega’s in Groningen. Enz., enz. Dat geeft lucht. Toch zijn het in eerste en laatste instantie de kunstenaars, aan wie nu het initiatief is, niet de overheid. Die laatste verstaat, helaas net te vaak, de kunst van het negeren en/of schofferen van de kunstenaars, zoals ruimschoots bewezen bij de inspraakronden in het cultuurdebat over Fryslân-2018.
Huub Mous » Back to the North
19 januari 2010 op 15:45
[...] HETTINGA OP HET LOG WHO IS AFRAID OF THE NORTH Back to the North… Overheden en instellingen behoren te faciliteren, niet meer, niet minder, ook [...]