Gisteren was een bijzondere dag voor de Leeuwarder homo universalis, Alfred H. Stucki. Zijn eerste kunstwerk in de openbare ruimte werd onthuld. Plaats van handeling: de vijver van Nijlân. Wethouder Krol voer er met een pontje naar toe. Even leek het of hij door het vastzittende doek in het water zou worden getrokken, maar uiteindelijk kwam alles toch nog goed. Schoolmeisjes uit de buurt lieten papieren bloemen in de vijver varen. Het was een feestelijk gezicht. Arjan Hut droeg een prachtig gedicht voor, dat hij speciaal voort deze gelegenheid geschreven had. Zo was de eerste stadsdichter weer even in functie in dit stadsdichterloos tijdperk in Ljouwert.

Iedereen was vol lof over het drijvende beeld, dat Stucki vervaardigd heeft. Ik hoorde een jongen achter me zeggen: ‘Waarom zie ik nou meteen dat dit en echte Stucki is?’ Dat was een hele terechte opmerking. Het is een echte Stucki en dat je zie ook meteen. Blommefamke heet het. ‘Het is een lotusbloem’, zei Minne Velstra, die Alfred bijstaat met raad en daad. De lotus of waterlelie is een symbool voor de eeuwige wederkeer. Zij wordt ook wel ‘het kind van het universum’ genoemd: ‘Het bloemenkind dat de gelijkenis van de moeder in haar schoot draagt’.

Maar naast al die zwaarte is er ook lichtheid. Het beeld biedt een knipoog naar de kitsch-achtige vijverbeeld dat je tegenwoordig bij elk tuincentrum kant en klaar kunt kopen. En natuurlijk is het ook een mooi erotisch beeld, maar daarover kun je natuurlijk van mening verschillen. Het lijkt ook een stille wenk te bevatten naar de geboorte van Venus, zoals die in de Renaissance in beeld is gebracht. Kortom, verzonken cultuurgoed, dat drijvend in de vijver van een Leeuwarder buitenwijk opnieuw tot leven komt.

Eerder had Stucki mij laten weten, dat precies op de plek, die hij voor het beeld had bedacht, in de jaren zestig een klein meisje in de vijver verdronken is. Hij vertelde mij een reeks van opzienbarende toevalligheden, waarop hij was gestuit, toen de exacte gegevens van dit drama aan het licht kwamen. Maar de opdrachtgever vond het niet goed, dat hij deze macabere betekenislaag aan zijn beeld Blommefamke zou meegeven. Daar kan ik me uit piëteit voor de nabestaanden wel iets bij voorstellen.

Zoals Frederik van Eeden zei: ‘Je hoeft niet te weten hoe diep de wortels in de duistere bodem grijpen, om de schoonheid van de waterlelie te kunnen waarderen.’ De geest en de materie zijn twee verschillende werelden. Als je alles herleidt tot zijn aardse fundering, dan wordt de liefde een kwestie van hormonen in het bloed, en kunst een zaak van elektrochemische prikkels in de hersenen. Poëzie is niet de werkelijkheid, maar kan haar wel op treffende wijze samenvatten:

Ik heb de witte waterlelie lief,
daar die zo blank is en zo stil haar kroon
uitplooit in ‘t licht.

Rijzend uit donkerkoele vijvergrond,
heeft zij het licht gevonden en ontsloot
toen blij het gouden hart.

Nu rust zij peinzend op het watervlak
en wenst niet meer…

Overigens komt het wel vaker voor, dat kunstenaars, die zich voor een opdracht sterk inleven in een specifieke locatie, daarbij op paranormale verschijnselen stuiten. Kunstenaars zijn nu eenmaal zeer sensitieve mensen die soms meer gewaarworden in de werkelijkheid, dan met het normale verstand verklaarbaar is. Zo vertelde Hanshan Roebers mij eens dat hij bij een viaduct in Tilburg een soort loopbrug als kunstwerk had ontworpen. Later vernam hij dat op dezelfde plek tientallen jaren geleden een loopbrug was afgebroken die er precies zo uit zag.

In mijn dertig jaar lange praktijk als opdrachtbemiddelaar ben ik wel meer vreemde dingen tegengekomen. Elke plek schijnt zijn eigen ‘verborgen geheugen’ te hebben. Er is meer tussen hemel en aarde, en stille vijvers hebben diepe gronden. Vooral dramatische gebeurtenissen laten hun sporen na in de genius loci, letterlijk: in ‘de geest van een plek’.

Verder gaat het maar goed met Stucki. Sinds hij in januari 2005 met zijn uitgerolde K.U.T. niet alleen Frou Eucalypta van Keunstwurk in de gordijnen joeg, maar ook de aandacht van alle landelijke media trok, is hij eigenlijk nooit meer uit het nieuws geweest. Zijn tweede monumentale opdracht zit er al aan te komen, vertelde hij mij. Stucki verovert stilaan de kunstwereld. Hij zou ook een prima stadsdichter zijn, met een uitstekende performance en een prachtige dictie die hij zich ooit als acteur heeft aangeleerd.

zie en luister