Ik sta op een toren en kijk uit over de rivier de Loire en zie uit over Nevers. Deze foto hangt in een lijstje boven mijn bureau  Als ik over het scherm van mijn computer heen kijk, dan zie ik dit panorama dat ik ooit in werkelijkheid zag op een dag in 1965. Over die reis door Frankrijk destijds heb ik ooit een verhaal geschreven (‘Het was in Nevers’) dat elders op deze site te vinden is. Nevers was een wat dromerige stad, zeker in die tijd. Ik ben er nooit meer geweest, maar ik stel me zo voor dat er nog steeds niet veel veranderd is. De woorden ‘Het was in Nevers’ zijn ontleend aan die ene beroemde zin van de actrice Emmanuelle Riva in de film Hiroshima mon amour (Alain Renais, 1959). Het is een film over een jonge Franse vrouw die een nacht doorbrengt met een Japanse man. Het verhaal speelt zich af in Hiroshima, waar de vrouw naar toe is gegaan om een film over de vrede te maken.

Met de woorden ‘c’était à Nevers’ begint een lange flashback met beelden uit Nevers. Het zijn de herinneringen van de vrouw, die in de oorlog verliefd werd op Duitse soldaat die later werd doodgeschoten. ‘Hiroshima mon amour’ is een typische nouvelle vague film met alle clichés die daarbij horen. Toch zijn het prachtige beelden, die fietsende soldaat langs de oevers van de rivier, het verliefde stel en later: het kaalscheren van de jonge vrouw als ‘moffenhoer’. Onlangs las ik een biografie van Marguerite Duras die destijds het scenario schreef voor deze film. Haar biografe Laure Adler schrijft over de betekenis die Hiroshima mon amour voor Duras zelf heeft gehad. Het was een herbeleving van haar eigen ervaringen tijdens het verzet, toen zij een relatie had met een Duitser die zich om veiligheidsredenen voor een Fransman uitgaf. Laurie Adler schrijft hierover het volgende:

‘Als hij gedood is, strekt ze zich een dag en een nacht ook het lichaam uit. Als hij in een vrachtwagen wordt afgevoerd, verlangt ze nog naar hem: waanzinnig, obsceen uit liefde voor de dode man. Dan wordt ze kaalgeschoren. We vergeten niet het zo tedere gebaar waarmee Emmanuelle Riva haar hoofd aan de schaar aanbiedt. Eenmaal kaal blijft ze onbeweeglijk zitten wachten. Is ze bang dat haar hoofd wordt afgehakt? Marguerite Duras die de opnamen in Nevers bijwoonde, kon deze sequentie niet verdragen. Ze schreeuwde en viel flauw.’

zie en luister